Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2018/2473 K.2019/2878

Dava, davacının, 15.05.1994 tarihinden 1998 yılı 11.ayı arasında davalı işverene ait işyerinde geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

B) Davalı Cevabı:

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirket işyerinin 24.02.2005 tarihinde Kuruma kayıtlarına alındığını, davacının bu işyerinde çalıştığından söz edilemeyeceğini, davanın hak düşürücü süre içinde açılmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin geçtiğini, husumetin yanlış kişiye yöneltildiğini, şirketin dava döneminde faal olmadığını, davacının şirket işyerinde çalışmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Dahili davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının 01.05.1997-02.01.1998 tarihleri arasındaki çalışmasının davalı Kuruma bildirildiğini bunun dışında bir çalışması olmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C) İlk Derece Mahkemesi Gerekçesi ve Kararı:

İlk derece Mahkemesince "...dahili davalı ... ersoyun 07.03.1995 tarihinde vergi mükellefiyeti başlamakla ayrıca bu işyerinden her ne kadar 1997/2.dönemden itibaren bir bildirim yapılmışsa da davacı adına verilen işe giriş bildirgesine rastlanmaması sebebiyle ve dahili davalının işyeri mahiyetinin tankerli taşıma nakliye işi olduğu davacının da şoför olarak çalıştığı yönündeki iddiası dikkate alındığında bir kısım tanık ifadelerinden de hareketle davacının esat ersoya ait işyerinde 07.03.1995 tarihinde çalışmaya başladığı çalışmasının 1997/2.döneme kadar sigortasız olduğu 1997/2 dönemden itibaren bu işyerinden sigorta bildirimlerinin

yapıldığı tespit edilmiştir, davacının ... nezdinde 07.03.1995 tarihinden itibaren 02.01.1998 tarihine kadar çalışmasının bulunduğu tespit edilmiştir. Davacının ... nezdinde sigortasız çalıştığı süre 774 gündür, 01.05.1997-02.01.1998 tarihleri arasında ...'a ait 241 günlük çalışma bildirilmişse de bu bildirimin dava dışı ...'ın hizmet cetveline işlendiği görülmeklle bu süreye yönelik çalışmanın davacının siciline aktarılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

03.01.1998-1998/11.dönem itibari ise de davacının çalışma iddiası ispatlanamadığından bu süre yönünden davanın reddine karar vermek gerekmiş kuruma bildirimi yapılan ancak başka bir sigortalının hizmet cetveline işlenen dönem için hak düşürücü sürenin olmadığı, ayrıca bir kısmı kuruma bildirilen 01.05.1997-02.01.1998 dönemi itibariyle de kesintili çalışma olmadığından hak düşürücü sürenin bulunmadığı..." gerekçesi ile

Davanın kısmen kabulü ile " 1-... İnşaatı, Petrol Ürünleri, Tarım Ürünleri ve İlaçları İnşaat Nakliye Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi yönünden açılan davanın taraf sıfatı yokluğundan reddine,

2-Hizmet tespit talebinin kısmen kabulüne, ... T.C. ve 58001009327562 S.S. Nolu davacı ...'ın

A)15.05.1994-06.03.1995 dava dönemi itibariyle hizmet tespit talebinin reddine,

B)07.03.1995-30.04.1997 dava dönemi itibariyle hizmet tespit talebinin kabulüne, davacının ..."a ait....35 sicil numaralı işyerinde sigortalı niteliğinde ve asgari ücretle 774 gün çalıştığı bu sürenin kuruma bildirilmediğinin tespitine,

C) 01.05.1997- 02.01.1998 dava dönemi itibariyle davacının ...'a ait....35 sicil noda gözüken 241 günlük çalışmasının dava dışı ...'a ait 4201009375620 Sicil sayılı üzerinden hizmet devam cetveline işlendiği görülmekle bu çalışmaların davacının 58001009327562 sicil numaralı siciline aktarılması gerektiğinin tespitine,

D)03.01.1998- 1998/11.aya ait dönem itibariyle hizmet tespit talebinin reddine," karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu;

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle;hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiğinden çalışma iddiasının duraksamaya yer vermeyecek şekilde aydınlatılması gerektiğini ancak mahkeme kararının yeterli delile dayanmadığını beyanla mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının 07.03.1995-30.04.1997 tarihleri arasında çalışması olmadığını, bu dönemde davalı adına kayıtlı herhangi bir araç bulunmadığını, davacının çalışmasının bildirilen kadar olduğunu, davacının iddiasını destekleyen tek bir resmi kayıt bulunmadığını beyanla mahkeme kararının kaldırılarak davanın tümden reddine karar verilmesini istemiştir.

D)Bölge Adliye Mahkemesi Gerekçesi ve Kararı:

Bölge Adliye Mahkemesince "... davacının 01.05.1997 - 01.01.1998 tarihleri arasındaki hizmetlerinin bildirildiği gözetilerek, 02.01.1998 tarihinden 30.11.1998 tarihine (dava dilekçesinde 1998 yılının 11.ayı olarak talep edilmiştir) olan döneme ilişkin talep yönünden hak düşürücü sürenin dolmadığı, ancak dosya içeriğindeki mevcut deliller ışığında kanıtlanamayan bu döneme ilişkin talebin reddinin yerinde olduğu,

01.05.1997 tarihinden önceki talep yönünden ise, hak düşürücü sürenin gerçekleşmesi nedeniyle reddi yerine, yazılı şekilde vergi kaydının başladığı tarihten, ilk bildirim yapılan tarihe kadar olan 07.03.1995 - 30.04.1997 tarihleri arasındaki dönemin kabulünün usul ve yasaya aykırı olduğu, davacı adına bildirilen, ancak dava dışı ...'a ait hizmet cetvelinde davacı adı ve sicil nosu ile gözüken hizmetlerin davacıya aidiyetinin tespiti ile davacının hizmet cetveline aktarılmasının ise yerinde olduğu ve yine davalı şirkete ait davanın sıfat yokluğundan reddinin yerinde olduğu... "gerekçesiyle

"A-) 1-)Davalılar SGK Başkanlığı vekili ve ... vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile ...2.İş Mahkemesi'nin 03.02.2017 tarihli, 2014/142 Esas – 2017/27 Karar sayılı hükmünün Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,

2-)... Yol İnşaatı, Petrol Ürünleri, Tarım Ürünleri ve İlaçları İnşaat Nakliye Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi yönünden açılan davanın taraf sıfatı yokluğundan reddine,

3-)15.05.1994 - 30.04.1997 tarihleri arasındaki istemin, hak düşürücü sürenin dolması nedeniyle reddine,

4-)02.01.1998 tarihinden 1998 yılının11.ayına kadar olan döneme ilişkin kanıtlanamayan hizmet tespiti talebinin reddine,

5-)Davalı ...'a ait işyerinden, ... T.C. ve ...sigorta sicil nolu davacı ... adına bildirilen, ancak dava dışı ...'a ait hizmet döküm cetvelinde, davacı adı ve sicil nosu ile gözüken, 01.05.1997 - 01.01.1998 tarihleri arasındaki 241 günlük hizmetin, davacı ...'a ait olduğunun ve davacının hizmet döküm cetveline aktarılması gerektiğinin TESPİTİNE " karar verilmiştir.

E)Temyiz:

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; hak düşürü sürenin davacının hiç bildiriminin yapılmamış gibi hatalı değerlendirildiğini beyanla davacı aleyhine olacak şekilde hak düşürü süre yönünden ret kararı verilen kısım yönünden kararın bozulması için temyiz yoluna başvurmuştur.

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; 241 günlük çalışmanın davacının sicil numarasına aktarılmasına ilişkin kararda davalı Kurumun bir kusurunun bulunmadığını, bu nedenle Kurumun vekalet ücreti ve yargılama gideri bakımından sorumlu tutulamayacağını beyanla yerel mahkeme ve bölge adliye mahkemesi kararının Kurum aleyhine olan kısımlar yönünden bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

F) Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:

Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlerle temyiz kapsam ve nedenlerine göre; davalı Kurumun tüm temyiz itirazlarının reddine,

Davacının temyizine gelince; dava, davacının davalı işyerinde geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. maddesi gereği hizmet tespitine ilişkin bu tür davaların 5 yıllık hak düşürücü süre içinde açılması gerekmektedir. Aynı maddede; yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalıların çalıştıklarını, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilecekleri öngörülmüştür.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, dahili davalı ... adına 1085877 sicil numarası ile tankerli taşıma nakliye işinden 01.09.1996 -31.12.2008 tarihleri arasında yasa kapsamına alınmış işyerinin bulunduğu, davalının 07.03.1995-31.12.2008 tarihleri arasında ise "karayolu ile yük nakliyat komisyoncularının faaliyeti" işinden vergi mükellefiyetinin bulunduğu, davacının sigorta sicil numarasının hatalı yazılması sebebi ile... sicil numaralı işyerinden 01.05.1997-02.01.1998 tarihleri arasında bildirilen çalışmanın dava dışı sigortalı ...'ın hizmet cetvelinde davacının adı ile kayıtlı olduğu, işyerinin dönem bordrolarında da davacının adına ama aynı hatalı sicil numarası ile aynı tarihler arasında hizmetin bulunduğu anlaşılmaktadır.

Somut olayda, 01.05.1997-02.01.1998 tarihleri arasındaki çalışmanın davacıya ait olduğunun anlaşılması karşısında ve davacının 07.03.1995 tarihinden itibaren, bildirilen bu tarihleri de kapsar şekilde kesintisiz olarak davalı işyerinde çalıştığının ortaya koyulması halinde artık hak düşürücü sürenin işlediğinden söz edilemeyeceği açıktır Dolayısıyla hak düşürücü sürenin işlediğinden bahisle reddine karar verilen 07.03.1995-30.04.1997 tarihleri arasındaki dönem bakımından,

davalı işyerinden yapılan bildirimi de kapsar biçimde kesintisiz çalışmanın gerçekleşip gerçekleşmediğinin incelenip değerlendirilmesi ile kesintisiz çalışmanın varlığı halinde artık hak düşürücü sürenin söz konusu olmayacağını göz önünde bulundurarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği halde yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması hatalıdır.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve Bölge Adliye Mahkemesince verilen karar bozulmalıdır.