Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2018/5379 K.2019/5856

Davacı, davalılardan işverenlere ait işyerinde geçen Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme bozmaya uyarak, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

KARAR

Dava, davacının davalılara ait işyerinde 12/12/1988-30/03/2007 tarihleri arasında geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, 2011/113 Esas ve 2015/129K. Sayılı 05/03/2015 günlü kararı ile” davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile; davacının, davalı milli eğitim bakanlığına bağlı zile halk eğitim merkezi ve akşam sanat okulu müdürlüğüne ait işyerinde 01/05/1993 - 01/03/2007 döneminde sgk 'ya bildirilenler dışında toplam 4.360 gün 506 sayılı yasaya tabi zorunlu sigortalı çalışmasının tespitine, fazlaya ilişkin talebinin reddine, “ karar verilmiştir.

Tarafların temyizi üzerine Dairemizin 2015/14606E.-2016/10304K. sayılı 21/06/2016 günlü bozma ilamı özetle “davacının 01/01/1994-31/12/2005 tarihleri arasında tam gün, 01/01/2006-01/03/2007 tarihleri arasında günde 3 saat çalıştığı yönündeki tespit yerinde ise de, çalışmanın blok halinde olup olmadığı araştırılmadan davacının 01/05/1993 tarihinden önceki çalışmaları yönünden hak düşürücü sürenin dolduğu gerekçesiyle bu tarihten önceki talebin reddi yerinde olmadığı gibi,

davacının çalışmasının kesintisiz olması halinde 01/05/1993 tarihinden önceki çalışma yönünden hak düşürücü sürenin dolmayacağı da göz önüne alınarak 01/01/1994 tarihinden önceki dönemde kamu kurumu olan işyerinde davacının, anılan çalışmalarının, gerçekten olup olmadığını davalı Kurumun kayıt ve ücret bordrolarından saptamak, işyeri şahsi sicil dosyasını getirtmek, buna göre eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulduğu gerekçesiyle bozulmuş, bozma ilamına uyan Mahkemece, “Davacının Davasının Kabulü İle.

Davacının Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı ... Halk Eğitim Merkezi Akşam Sanat Okulu Müdürlüğü'ne ait işyerinde 20/06/1990-30/03/2007 tarihleri arasında blok çalışması yapılmasından dolayı hizmet tespiti talebinin hak düşürücü süreye uğramadığı SGK'ya bildirim yapılan süreler haricinde kalan 5540 gün sürenin (sigortalı olarak günün asgari ücretiyle) 506 sayılı kanunun 79. maddesinin 8. fıkrası gereğince sigortalılık süresi olarak tespitine, “ karar verilmiştir

Yargıtay'ın bozma kararına uyan mahkeme artık bozma kararı gereğince işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır. Mahkemenin bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli müktesep hak doğmuştur.(09/05/1960 gün ve 21/9 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı)Usuli müktesep hak müessesesi HUMK'nda düzenlenmiş olmamakla beraber,Yargıtay içtihatları ile kabul edilmiş ve geliştirilmiştir.

Bazı konuların bozma kararının kapsamı dışında kalarak kesinleşmesi durumunda da usuli kazanılmış hak doğmuş olur. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün, bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uyan mahkeme,kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Yani kesinleşmiş bu kısımlar o kısımlar lehine olan taraf yararına bir usuli müktesep hak teşkil eder.

Davalı işyeri kamu kuruluşu niteliğine haiz olduğundan, davacının 01.05.1993 tarihinden öncesi talep ettiği döneme ilişkin ücret bordroları ve yazılı belge olmadığından belirtilen dönemler kanıtlanamamıştır. Ayrıca bozma öncesi verilen kararda 01.03.2007 hizmet tespitinin son günü olarak tespit edildiği, bu kısmın bozma kapsamı dışında bırakılmak suretiyle kesinleşmiş olmasına rağmen, bozma sonrası verilen kararda tespitine karar verilen sürenin son günü 30.03.2017 tarihi belirlenip hüküm kurularak, davalı lehine oluşan usuli müktesep hakka aykırı karar verilmesi hatalı olmuştur.

O halde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

Ne var ki, bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, HMK’nın geçici 3. maddesi delaletiyle HUMK'un 438/7. maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.