Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2018/6903 K.2019/6755

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme, bozmaya uyarak ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılar vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

KARAR

Dava; davacının davalı işyerinde 15.04.1992 – 10.08.2009 tarihleri arasındaki çalışmalarının ve sigorta başlangıç tarihinin 15.04.1992 olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece; davacının davalı şirkete ait iş yerinde 15.04.1992 – 30.04.2009 tarihleri arasında hizmet akdi ve sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalıştığının tespitine, bu süre içerisinde davalı Kurum'a bildirilen 12.02.2009 – 30.04.2009 tarihleri arasındaki 77 günlük çalışmanın infaz sırasında davalı Kurum'ca dışlanmasına, fazla istemin reddine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının 1934 yılında doğduğu, davalı işyerinin 04.01.1991 tarihinde kanun kapsamına alındığı, davalı işyerinde geçen 12.02.2009 – 30.04.2009 tarihleri arasındaki 77 günlük çalışmanın kurum tahkikatı ile tespit edildiği,(dosyadaki beyanlara göre) davacının 1982 yılından itibaren 506 sayılı Yasa kapsamında yaşlılık aylığı almakta olduğu, bordro tanıklarının dinlendiği anlaşılmaktadır.

Bu tür hizmet tespitine yönelik davaların Kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay’ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. Yasal dayanağı 506 sayılı Yasa'nın 79/10. maddesi ile 5510 sayılı Yasa'nın 86. maddesi olan bu tür davalarda; öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin, işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır.

Bu koşul oluşmuşsa işyerinin o dönemde gerçekten var olup olmadığı, Kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı, eksiksiz bir şekilde belirlenmeli, daha sonra çalışma iddiasının gerçeğe uygunluğu özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olgusu her türlü delille ispatlanabilirse de çalışmanın konusu, niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli ve dinlenilen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde çalışan işyerinde kayıtlı bordro tanıkları ya da komşu ve yakın işyerlerinde çalışan kayıtlı tanıklar olması sağlanarak çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

Bu yön Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 16.09.1999 gün 1999/21-510-527, 30.06.1999 gün 1999/21-549-555, 05.02.2003 gün 2003/21-35-64, 15.10.2003 gün 2003/21-634-572, 03.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 2004/21-479-578 ve 01.12.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.

Somut olayda; dosyada 1992 yılında çalışması olan bordro tanıkları çalışmanın başlangıcını 1992 olarak belirtmesine rağmen 1993 yılında çalışmaya başlayan tanık ... ise davacının kendisinden sonra çalıştığını beyan etmiş ve dosyada çalışmanın başlangıcı yönünden çelişki oluşmuştur. Ayrıca dosyada müfettiş tahkikatı ile davacının 77 günlük çalışmasının tespiti yapıldığı belirtilmesine rağmen müfettiş tahkikatı dosyası da getirtilip değerlendirilmeden sonuca gidilmesi hatalıdır.

Mahkemece yapılacak iş; davacının çalışmasının tespit edildiği müfettiş tahkikatını getirtmek, davacının işe giriş ve çalışma süreleri yönünde beyanı ve imzalı ifadesi olup olmadığını değerlendirmek ve davacının işe başlangıcı yönündeki çelişkiyi de gidererek sonuca gitmekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.