Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2019/3378 K.2020/2421

Davacı vekili, davacının davalı işyerinde 22/07/2002-04/10/2010 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespitini istemiştir.

B)Davalı Cevabı:

Davalı işveren vekili, davacının 04.10.2010-17.06.2014 tarihleri arasında tatil köyünde çalıştığını, davacının 22.07.2002 tarihinden itibaren çalıştığı iddiasının gerçek dışı olduğunu, nitekim o tarihte T.C vatandaşı olmadığı için ikamet izninin de bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.Davalı Kurum vekili, davanın 5 yıllık hak düşürücü süre içinde açılmadığını, eylemli ve gerçek çalışma olgusunun ispatlanması gerektiğini, davacının Kurum denetimi sırasında 4 yıldır işyerinde çalıştığını, aldığı ücret ile bildirilen ücretin uyumlu olduğunu beyan ettiğini, mahkemece dinlenen tanıkların bordrolu tanıklar olması gerektiğini belirterek davanın istemiştir.

C)İlk Derece Mahkemesi Kararı:

Mahkemece; davanın kısmen kabulü ile; hükümde yazılı şekilde karar verilmiştir.

D) Bölge Adliye Mahkemesi Kararı:

Bölge Adliye Mahkemesince, 30.04.2000 tarihinde ... 'dan Türkiye'ye gelen davacının 22.03.2010 tarihinde Türk vatandaşlığını kazandığı, 4958 Sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 06.08.2003 tarihinden itibaren bir işveren emrinde çalışan yabancı uyruklu işçilerin isteklerine bakılmaksızın tüm sigorta kolları kapsamına alınması gerektiği, dinlenen bordro tanıklarının davacının çalışmasını doğruladıkları gerekçeleriyle davalılarının istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir.

E)Temyiz:

Davalı işveren vekili, davacının 22.07.2002 tarihinden itibaren çalıştığı iddiasının gerçek dışı olduğunu, o tarihte davacının T.C vatandaşı olmadığını, ihtiyaç üzerine 04.10.2010 tarihinde işe alındığını ve tüm çalışmalarının sigorta bildiriminin yapıldığını, bilirkişi raporuna itirazlarının dikkate alınmadığını, salt tanık beyanları esas alınarak verilen hükmğn temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

Davalı Kurum vekili, usul ve yasaya aykırı kararın temyizen bozulmasını istemiştir.

F) Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır.

Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.Çalışma olusu her türlü delille ispat kazanabilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16/09/1999 gün 1999/21-510-527, 30/06/1999 gün 1999/21-549-555- 03/11/2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır. Dosyadaki kayıt ve belgelerden.

30.04.2000 tarihinde Bulgaristan’dan Türkiye’ye gelen ve 22.03.2010 tarihinde Türk Vatandaşlığını alan davacının, ...-eski unvanı Evren Site Yönetimi olan 26710.59.21 sicil sayılı işyerinden 04.10.2010 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilerek 30.04.2014 tarihine kadar olan çalışmalarının bildiriminin yapıldığı, tespiti istenen dönemde dava dışı başka bir işyerinden bildirimin olmadığı, ihtilaflı döneme ait bordroların gönderildiği, bir kısım imzalı ücret bordrolarının bulunduğu, davacı ve davalı tanıklarının beyanlarının alındığı anlaşılmaktadır.

Somut olayda; mahkemece talep edilen döneme ilişkin tüm ücret bordroları getirtilmeden, bordro tanıkları dinlenilmeden, ayrıca komşu işyeri tanığı bulunup bulunmadığı araştırılmadan, bulunuyorsa bu tanıkların da beyanları alınmadan sonuca gidilmesi isabetsizdir.Yapılacak iş, davacının çalıştığı davalı işyerine ait dönem bordrolarında ihtilaflı dönemin tamamında kayıtlı ve tarafsız tanıkların re’sen seçilerek bunların bilgilerine başvurmak, bordolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye,

meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle davalı işyerine komşu işyerlerini tespit edip bu işyerlerinin uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı çalışanları, yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, tanık beyanları arasındaki çelişkiyi gidererek davacının çalıştığı tarihleri tespit etmek ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde kanıtladıktan sonra davacının çalışmasının sürekli çalışma olduğu anlaşılırsa sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

O halde, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Bölge Adliye Mahkemesince eksik inceleme ve araştırma sonucu davalı taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının, yukarıda yazılı sebepten dolayı ORTADAN KALDIRILMASI, ilk derece mahkemesinin kararının bozulması gerekmiştir.