Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2019/569 K.2019/7110

A)Davacı istemi;

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacılar murisi ...’ın 23.12.2008-28.02.2009 tarihleri arasında davalı ... Mot. Taş. Konf. Em. İnş. Teks. Pet Ür. San Ltd. Şti.’deki fiili çalışmasının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

B)Davalı Cevabı;

Davalı şirket... Ltd.Şti.vekili cevap dilekçesinde özetle; davacıların murisinin fiilen müvekkili şirkette çalıştığını, ancak sigortalı gösterildikleri firma adına kayıtların sehven yapıldığını, Mahkemece alınan bilirkişi raporundan da anlaşılacağı üzere müteveffanın anılan tarihlerde müvekkili şirkette fiilen çalıştığının sabit olduğunu beyanla davacıların murisinin 23.12.2008-28.02.2009 tarihleri arasında müvekkili firmada çalıştığı yönünde tanzim edilen bilirkişi raporunu kabul ettiklerini beyan etmiştir.

Diğer davalı kurum (SGK) vekili cevap dilekçesinde özetle; haksız ve yersiz açılan, hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C)İlk derece Mahkemesi Gerekçesi ve Kararı;

Mahkemece; “davacıların murisi ...talep konusu 23/12/2008-28/02/2009 tarihleri arasında fiilen... Motor ... Limited Şirketine ait 1157488.06 sicil sayılı işyerinde çalışmış olmasına rağmen Kuruma sigorta bildiriminin muhasebeci tarafından toplu şekilde yapılması sırasında sehven hiçbir ilgisi ve çalışması olmamasına rağmen ... Grup ...

Şirketi üzerinden yapılması nedeniyle söz konusu sürenin Kurum tarafından iptal edildiği, oysa dinlenen bordro tanığı beyanları ve bildirimde bulunulan şirket muhasebecisi ile şirket ortağının beyanları dikkate alındığında davacıların murisi ...belirtilen 23/12/2008-28/02/2009 tarihleri arasında fiilen... şirketine ait 1157488.06 sicil sayılı işyerinde sigortalı olarak çalıştığı kanaatine varıldığı..” gerekçesiyle, Davanın KABULÜ ile.

Davacıların murisi ...'ın davalı işverene ait 1157488.006 sicil sayılı işyerinde 23/12/2008-28/02/2009 tarihleri arasında fiilin sigortalı olarak çalıştığının TESPİTİNE” karar verilmiştir.

.../...

İstinaf Başvurusu ;

Davalı kurum vekili ; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, hak düşürücü süre ve davanın esası hakkında yöntemince araştırma yapılması gerektiğini, işverenin yükümlülüğündeki hususlar sebebiyle kurumun bir kusuru bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunda bulunmuştur.

D)Bölge Adliye Mahkemesi Gerekçesi ve Kararı;

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamından, özellikle dinlenen davalı şirket yetkilisi, muhasebecisi ve bordro tanığı niteliğindeki tanık beyanıyla, davacılar murisinin 23.12.2008-28.02.2009 tarihleri arasında dava dışı ......Ltd..Şti işyerinden sehven bildirildiği, gerçekte davalı şirket nezdinde fiilen çalıştığının sabit olduğu anlaşılmakla, Davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE ,karar verilmiştir.

E)Temyiz;

Davalı SGK Temyiz Dilekçesinde; hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının dava konusu dönemde davalı işyerinde çalıştığını ya da ücret aldığını gösterir belge araştırılması gerektiğini , sigortasız çalıştırılma iddiasının yazılı belgelerle ispatlanamaması halinde davanın reddine karar verilmesini, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek verilen kararı temyiz etmiştir.

F)Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe;

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/8. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/8. maddelerine göre Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.

Yasada yer alan 5 yıllık süre hak düşürücü olup mahkeme tarafından kendiliğinden nazara alınması gerektiği gibi davacının aynı işyerinde çalışmasını sürdürmesinin veya 5 yıllık hak düşürücü süre içerisinde tekrar aynı işyerine girerek çalışmasının, hak düşürücü sürenin işlemesine engel olmayacağı ve hak düşürücü sürenin, kesilmesi ve durmasının mümkün bulunmadığı hukuksal gerçeği de ortadadır.

İşverenin, çalıştırmış olduğu sigortalılara ait hangi belgeleri Kuruma vermesi gerektiği Kanun'un 79/1.maddesinde açıkça ifade edildiği üzere yönetmeliğe bırakılmıştır. Atıf yapılan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nin dördüncü kısmında işverence verilecek belgeler düzenlenmiştir. Bunlar, aylık sigorta primleri bildirgesi (SSİYön.Madde16) , dört aylık sigorta primleri bordrosu (SSİYön. Madde 17), sigortalı hesap fişi (SSİY. Yön. Madde 18) vs.dir.

Yönetmelikte sayılan bu belgelerden birisinin dahi verilmiş olması halinde artık Kanun'un 79/10 (eski 8) maddesinde yer alan hak düşürücü süreden söz edilemez. Yargıtay uygulamasında anılan maddenin yorumu geniş tutulmakta; eğer sayılan belgelerden birisi işveren tarafından verilmişse burada Kurumun işçinin çalışmasından haberdar olduğu ve artık hizmet tespiti davası için hak düşürücü sürenin varlığından söz edilemeyeceği kabul edilmektedir.

Maddede belirtildiği üzere yönetmelikle tespit edilen belgelerin (işe giriş bildirgesi) verilmesi durumunda hak düşürücü süreden bahsedilemeyeceği gibi çalışmaların sigorta müfettiş raporu ile saptanması durumunda da hak düşürücü sürenin geçtiğinden sözedilemeyeceği açıktır. Davacının sigortalı çalışmalarının Kuruma kısmen bildirildiği hallerde, eksik bildirimlere yönelik olarak açılan davada hak düşürücü süre işlemeyecektir. (Hukuk Genel Kurulunun 23.06.2004 gün ve 2004/21-369 E, 2004/371 K. sayılı kararı )

Dosyadaki kayıt ve belgelerden ; davacılar murisi ... 23/12/2008-28/02/2009 tarihleri arasında Yamanlar Motor ... Limited Şirketine ait 1157488.06 sicil sayılı işyerinde çalışmış olmasına rağmen, sigorta bildirimleri toplu şekilde yapılırken sehven hiçbir ilgisi ve çalışması bulunmayan dava dışı ... Grup ... Şirketi üzerinden sigorta bildirimleri yapılması nedeniyle söz konusu sürenin Kurum tarafından iptal edildiği, davacılar murisinin davalı ... Motor ... Limited Şirketine ait 1157488.06 sicil sayılı işyerinden işe giriş bildirgesinin verilmediği ve hizmet bildiriminin bulunmadığı, mahkemece dinlenen bordro tanıkları ve şirket yetkililerinin beyanlarından ...’ın fiilen davalı işyerinde çalıştığına dair beyanlarda bulundukları anlaşılmaktadır.

Somut olayda; davacılar murisinin bildirimi yapılan işyerinde çalışmadığı sabittir, muhasebecinin gerçek olmayan çalışmayı sehven dava dışı işyerinden bildirdiği iddiası ise hayatın olağan akışına aykırı olup, diğer işveren yanında çalıştığı iddiasının hak düşürücü süre nedeniyle reddedilmesini önlemeyi amaçladığı açıktır. Dava yeni bir hizmet tespiti niteliğinde olup 506 sayılı yasanın 76.maddesi gereği hak düşürücü süre fazlasıyla geçmiştir.

O halde Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Bu kapsamda, temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesinin kararının yukarıda yazılı nedenlerden dolayı KALDIRILMASINA, ilk derece Mahkemesi kararının davalı Kurum yönünden bozulmasına karar vermek gerekmiştir.