Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2011/13115 K.2012/6158

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm duruşmalı olarak süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş ise de; işin mahiyeti itibarıyla duruşma isteminin reddine, incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verilmiş olmakla dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacılar, iş sözleşmelerinin davalı işverence geçerli sebep olmadan feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminat ile boşta geçen süre ücretinin belirlenmesini istemişlerdir.

Davalı vekili, davacı taraf ile vekalet sözleşmesi yapıldığını, davacıların bağımsız olarak kendi bürolarında çalışmaya devam ettiklerini, müvekkilinin gözetim ve denetimi altında olmadıklarını ve bağımlı olarak çalışmadıklarını, taraflar arasında güvenin esas olduğu avukatlık ilişkisine devama müvekkilinin zorlanmasının temel hak ve özgürlükleri kısıtlama sayılacağını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece davacıya yapılan fesih bildiriminin kanuni şartları taşımadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 8. maddesinin 1. fıkrası göre iş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi diğer tarafın(işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir. Ücret, iş görme ve bağımlılık iş sözleşmesinin belirleyici öğeleridir.

İş sözleşmesini eser ve vekâlet sözleşmelerinden ayıran en önemli ölçüt bağımlılık ilişkisidir. Her üç sözleşmede iş görme edimini yerine getirenin iş görülen kişiye (işveren-eser sahibi veya temsil edilen) karşı ekonomik bağımlılığı vardır.

İş sözleşmesini belirleyen ölçüt hukuki-kişisel bağımlılıktır. Gerçek anlamda hukuki bağımlılık işçinin işin yürütümüne ve işyerindeki talimatlara uyma yükümlülüğünü içerir. İşçi edimini işverenin karar ve talimatları çerçevesinde yerine getirir. İşçinin işverene karşı kişisel bağımlılığı ön plana çıkmaktadır.

İş sözleşmesinde bağımlılık unsurunun içeriğini işverenin talimatlarına göre hareket etmek ve iş sürecinin ve sonuçlarının işveren tarafından denetlenmesi oluşturmaktadır.

İşin işverene ait işyerinde görülmesi, malzemenin işveren tarafından sağlanması, iş görenin işin görülme tarzı bakımından iş sahibinden talimat alması, işin iş sahibi veya bir yardımcısı tarafından kontrol edilmesi, bir sermaye koymadan ve kendine ait bir organizasyonu olmadan faaliyet göstermesi, ücretin ödenme şekli kişisel bağımlılığın tespitinde dikkate alınacak yardımcı olgulardır. Bu belirtilerin hiçbiri tek başına kesin ölçüt teşkil olmaz.

İşçinin işverenin belirlediği şartlarda çalışırken kendi gücünü kullanması, işverenin isteği doğrultusunda işin yapılması için serbest hareket etmesi bağımlılık ilişkisini ortadan kaldırmaz. Çalışanın işyerinde kullanılan üretim araçlarına sahip olup olmaması, kâr ve zarara katılıp katılmaması, girişimcinin sahip olduğu karar verme özgürlüğüne sahip olup olmaması bağımlılık unsuru açısından önemlidir.

İş sözleşmesinde işçi işveren için belirli veya belirsiz süreli olarak çalışır. Vekil kural olarak uzmanlığı bakımından iş sahibinin talimatları ile bağlı değildir. İş sözleşmesinin varlığı ücretin ödenmesini gerektirir. Vekâlet için ücret zorunlu bir öğe değildir. Vekâlet sözleşmesine ilişkin hükümlerde iş sözleşmesinin aksine sosyal nitelikte edimlere ve koruma yükümlülüklerine rastlanmaz. Bağımsız olarak iş gören, bu nedenle faaliyetini sürdüreceği zamanı belirlemede kısmen de olsa serbestliğe sahiptir. Bütün zamanını tek bir müvekkile özgülemek zorunda olmayan vekil farklı kişilerle vekâlet sözleşmeleri yapabilir. Ekonomik olarak tek bir işverene bağımlı değildir.

Somut olayda; dosyaya sunulan 01.10.2006 tarihli “Avukatlık Hizmet Sözleşmesi”nden iki davacının aynı işi göreceği anlaşılmaktadır.

Sözleşmenin konusunun iş sahibinin hukuki sorunlarında yazılı veya sözlü şekilde hukuk danışmanı olarak yardım etmek, iş sahibinin leh ve aleyhine açılacak dava ve icra işleri konusunda vekillik görevini yerine getirmek olduğu, danışmanlık ücreti olarak her ayın 15. günü net olarak 300.000.000 TL hesaplanarak KDV ile birlikte işsahibince avukata ödeneceği, bu şekilde her ay yapılacak vekalet ücreti ödemesi sebebiyle avukat tarafından serbest meslek makbuzu kesilerek iş sahibine gönderileceği, bu sözleşme hükümlerinin alınan işten ötürü Yargıtay, Danıştay vb. kanun yollarına duruşmalı katılmayı kapsamayacağı düzenlenmiştir.

Davacıların ayrı bir avukatlık bürosu olup davalının işyerinde çalışmamaktadırlar ve başka işler de yapmaktadırlar.

Bu itibarla taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin vekalet sözleşmesi niteliğinde olduğu anlaşılmakla davanın reddi gerekirken kabulü hatalı olup bozmayı gerektirmiştir. Belirtilen sebeplerle, 4857 sayılı Kanun'un 20. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, hükmün bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.