Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2011/16908 K.2012/16764

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davalılar avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı vekili; davalılar arasında muvaza bulunduğunu, iş sözleşmesinin geçerli neden olmadan işverence feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, boşta geçen süre ücret ve diğer haklar ile işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminatın belirlenmesini istemiştir.

Davalı İstanbul Ulaşım A.Ş. vekili, davacının iş akdinin diğer davalı şirkette çalışmakta iken feshedildiğini, bu nedenle davanın husumetten reddine karar verilmesi gerektiğini ayrıca iş akdinin İstanbul Ulaşım A.Ş'nin Jeton Satış işlerinde yeniden yapılanmaya gidilmesi sebebi ile geçerli nedenle feshedildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... İnşaat A.Ş. vekili, asıl işverenin makineleşme yoluna gittiğini bu nedenle 31.12.2009 tarihinden sonra kısa bir süre pazarlık usulü ile işe devam edildiğini ancak daha sonra gerek sözleşme süresinin bitmesi gerekse asıl işverenin makineleşme yoluna gitmesi sebebi ile davacının iş akdinin geçerli nedenle feshedildiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davalılar arasında muvaza bulunduğu asıl işverenin başlangıçtan itibaren İstanbul Ulaşım San. ve Tic. A.Ş.'nin işçisi olduğu, davacının iş akdinin jeton dağıtım işlerindeki makineleşme sebebi ile feshedildiği belirtilmiş ise de davacıya bundan dolayı yeni bir iş teklif edilmediği, başka bir işte çalıştırılıp çalıştırılamayacağının değerlendirilmediği, kaldı ki davalı tarafından makinalaşmaya gidilmekle birlikte aynı zamanda jeton satışı ile ilgili olarak bayilik sözleşmeleri yapılarak jetonların makinalar dışında yine insan aracılığı ile de satışının yapılmaya devam edildiği, bunlara göre feshin son çare olarak uygulandığı hususunun ve feshin geçerli nedenle yapıldığı hususunun ıspatlanamadığı nedenleriyle feshin geçersiz olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararı davalılar temyiz etmiştir.

Taraflar arasında temel uyuşmazlık asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaaya dayanıp dayanmadığı noktasında toplanmaktadır.

Alt işverene yardımcı işin verilmesinde bir sınırlama olmasa da, asıl işin bir bölümü ancak teknolojik nedenlerle uzmanlık gereken işin varlığı halinde verilebilecektir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. maddesinde asıl işveren alt işveren ilişkisini sınırlandırılması yönünde yasa koyucunun amacından da yola çıkılarak asıl işin bir bölümünün alt işveren verilmesinde “işletmenin ve işin gereği” ile “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada olması gerektiği belirtilmelidir. İş Kanunu’nun 2. maddesinin 7. ve 8. fıkralarında tamamen aynı biçimde “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” sözcüklerine yer verilmiş olması bu gerekliliği ortaya koymaktadır.

Alt İşverenlik Yönetmeliği’nin 11. maddesinde de asıl işin bir bölümünün alt işverene verilebilmesi için “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektirmesi” şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği belirtilmiştir.

İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek istenmiş ve İş Kanunu’nun 2. maddesinde bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir.

Dosya içeriğinden, davacının davalı İstanbul Ulaşım San. ve Tic. A.Ş.'ne ait işyerinde 01.06.2008-04.01.2010----20.06.2008-30.06.2008 tarihleri arasında MPS isimli firmanın, 01.07.2009- 31.12.2009 tarihleri arasında davalı ...

A.Ş.'nin işçisi olarak Jeton Dağıtım ve Tahsilat göreviyle çalıştığı, iş sözleşmesinin 30.12.2009 tarihli fesih bildirimi ile, jetonların insanla satış maliyetlerinin yüksek olduğu, bu hizmetin yönetim kurulu kararı gereği yapısal ve teknolojik nedenlerle jeton-matik makineleri, bayiler ve kredi kartı veya İstanbul Kart uygulamasıyla sürdürülmesine karar verildiği,şirketin değişen günün koşullarının gerisinde kalmamak, piyasa koşulları, rekabet şartları, gelişen teknolojik ilerlemenin gerisinde kalmamak, hizmet kalitesini ve müşteri memnuniyetini artırmak amacıyla jeton-matik makineleri kullanılmaya başlanıldığı, bayilik sistemine geçildiği,

İstanbul Kart uygulaması başlatıldığı, işyerinde davacıya uygun başka bölümlerde çalıma da dahil, esnek çalışma koşullarının her türlüsü düşünülmesine rağmen en son çare iş akdinin feshine karar verildiği belirtilerek 31.12.2009 tarihi itibariyle yapısal ve teknolojik nedenler sebebiyle ve vasıflarına uygun iş bulunamadığı gerekçesiyle feshedildiği, davalı şirketler arasında, 89 jeton satış görevlisi, 12 jeton dağıtım ve tahsilat görevlisi ve 6 ulaştırma görevlisince Aksaray havalimanı hattında hafif metro işletmeciliği destek hizmetleri verilmesi konusunda sözleşme imzalandığı anlaşılmıştır.

Somut olayda, Mahkemece davalılar arasındaki ilişkinin 4857 sayılı Kanun'un 2/6-7. maddelerince muvazalı olduğunun kabulü doğrudur. Ancak muvaza ilişkisinin kabulüne rağmen ... İnş. Tem. Tur. ve Tic. A.Ş. yönünden davanın taraf sıfatı yokluğu nedeniyle reddine, alacak ve tazminatlardan İstanbul Ulaşım San. ve Tic. A.Ş.'nin tek başına sorumlu olduğuna karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirir. Belirtilen nedenlerle, 4857 sayılı Kanun'un 20. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, hükmün bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.