Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2011/17827 K.2012/16338

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı işçi, iş sözleşmesinin geçerli neden olmadan işverence feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminat ile boşta geçen süre ücret ve diğer haklarının belirlenmesini istemiştir.

Davalı işveren vekili; 5910 sayılı Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkındaki Kanun'un 19/4 maddesinde ve Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birlikleri Kuruluş ve Görevleri hakkındaki Yönetmeliğin 4/5-d maddesi gereği öncelikle tasarruf tedbirlerine başvurulduğunu, alınan tedbirlere rağmen personel giderlerinin yönetmelikte ve kanunda belirlenen sınırların üzerinde gerçekleştiğini, öncelikle emeklilik hakkını elde eden işçiler olmak üzere işçilerin iş sözleşmelerinin feshedildiğini, davacının iş sözleşmesinin de bu kapsamda geçerli nedenle feshedildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece 5910 sayılı Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkındaki Kanunun çıktıktan sonra davalının 3 yıl içinde peyderpey personel giderlerini azaltarak gelirlerinin %40 ını geçmeyecek hale getirmesi gerektiği, ancak davalının herhangi bir tasarruf tedbiri ve personel masraflarını azaltmaya yönelik çalışma yapmadan 3 yıllık geçiş süreci de beklenmeden feshin son çare olması ilkesine uymadığı, işletmesel kararı tutarlı bir şekilde uygulamadığı, davacının iş sözleşmesinin feshinden önce 01.01.2011 tarihinde işyerine uzman kadrosu ile bir işçi alındığından feshin fesihte gösterilen nedene uymadığı gerekçesi ile feshin geçersizliğine ve davacı işçinin işe iadesine karar verilmiştir.

Hüküm davacı ve davalı tarafından temyiz edilmiştir.

18/6/2009 tarihinde kabul edilerek 03.07.2009 tarihli Resmi Gazete'nin 27277 sayısında yayımlanarak yürürlüğe giren 5910 sayılı Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkındaki Kanun'un 19/4 maddesinde birliklerin TİM'in personel giderleri, gelirlerinin %40'ını geçemeyeceği belirtilmiştir.

5910 sayılı Kanun çıktıktan sonra davalının üç yıl içinde peyderpey personel giderlerini azaltarak gelirlerinin %40'ını geçmeyecek hale getirmesi gerektiği yine sözkonusu kanunun geçici 1/4. maddesinde birliklerin personel giderleri gelirlerinin yüzde 40’ını aşan birliklerin genel sekreterlikleri, bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içerisinde, personel giderlerini bu seviyeye getirmekle yükümlü kılınmıştır.Yine 03.09.2009 tarihli Resmi Gazete'nin 27338 sayısında yayınlanarak yürürlüğe giren Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birlikleri İnsan Kaynakları Yönetmeliğinin 12/1-b maddesinde emeklilik, malullük veya ölüm halinde personelin genel sekreterlikle ilişiği yönetim kurulu kararı ile kesileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

5910 sayılı Kanun ile yapılan düzenleme gereğince işverence personel giderlerinin azaltılması amacıyla alınan işletmesel karar kural olarak fesih için geçerli neden olmakla birlikte Kanun'un geçici 1. maddesinin dördüncü fıkrasında Birlik Genel Sekreterliklerine personel giderlerini gelirlerinin % 40'ı seviyesine getirmeleri yönünde üç yıllık süre tanınmış olduğundan sözü edilen oranın gerçekleştirilmesinin fesih dışında başka tedbirlerle de mümkün olup olmadığı, ek tedbir alınmasa bile üç yıllık sürenin bitiminde belirtilen seviyenin yakalanıp yakalanmayacağı fesih son çare olması ilkesi bağlamında önem araz eder.

Fesih tarihi itibariyle davalı birliğin gelirleri ile personel giderleri arasındaki oranın bilirkişi aracılığıyla tespiti ile 5190 sayılı Kanun’da belirtilen 3 yıllık süre içerisinde personel giderine ilişkin oranın kanunda belirtilen seviyeye düşürülmesi için işyerinde fesihten başkaca tasarruf tedbirlerine başvurulup başvurulmadığı, tasarruf tedbirlerine aykırı işyeri uygulaması olup olmadığı,

feshin son çare ilkesine uygun davranılıp davranılmadığı bilirkişi aracılığı ile belirlenerek ayrıca 5910 sayılı kanun da belirtilen üç yıllık sürenin ... tarihi de göz önünde bulundurularak feshin geçerli nedene dayanıp dayanmadığının belirlenmesi gerekir. Emsal olduğu belirtilen dosyada alınan denetlenmesi mümkün olmayan bilirkişi raporuna itibarla yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.