Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2012/17275 K.2012/19588

Mahkeme, isteğin reddine karar vermiştir. Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı işçi, iş sözleşmesinin davalı işveren tarafından sendikal örgütlenmeyi engellemek amacıyla haksız olarak feshedildiğini ileri sürerek; feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminat ile boşta geçen süre ücretinin belirlenmesini istemiştir.

Davalı vekili, 2008 yılından itibaren etkilerini gösteren ekonomik krizin firmalarını da etkilediğini, bu sebeple bir dizi önlem alındığını, öncelikle fazla çalışma uygulamasının kaldırıldığını, çalışanların kalan izinlerinin kullandırıldığını, yönetim kurulu kararı ile ek tedbir olarak işçilere ücretsiz izin verilmesine karar verildiğini, daha sonra işçilerin belirli oranlarda maaşlarında indirim yapılmaya gidildiğini, son çare olarak işçilerin iş sözleşmelerine son verildiğini, feshin son çare olduğunu ve haklı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Mahkemece, davalı şirketin 2009 ve 2010 yılı gelirlerinin eşit olduğu, yatırımlarına devam ettiği, bu durumda davalı işverenin ekonomik sebeplerle davacının iş sözleşmesini feshettiğine ilişkin savunmasının yerinde olmadığı ve davalının ekonomik sebeple feshi kanıtlayamadığı,

ayrıca davacının hangi kritere dayanılarak iş sözleşmesinin sona erdirildiği (son işe girenin ilk işten çıkarılması gibi) ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın kabulüne dair verilen karar Dairemizin 29.11.2011 gün, 2011/12091 esas, 2011/6283 karar sayılı ilamı ile işyerinin faaliyet konusunda uzman bilirkişi kurulu aracılığıyla davacının çalıştığı davalı işevrene ait Kırıkkale'deki fabrikada keşif yapılarak, feshi gerektiren ekonomik sebeplerin bulunup bulunmadığı, işyerinde ekonomik krizden kaynaklı ne tür bir küçülmeye gidildiği, fesihten kısa bir süre önce veya sonra yeni işçi alınıp alınmadığı,

işverenin aldığı işletmesel kararı tutarlı bir şekilde uygulayıp uygulamadığı, feshin zorunlu hale gelip gelmediği gibi hususlar araştırılarak sonucuna göre feshin geçerli sebebe dayanıp dayanmadığının belirlenmesi ve işverence yapılan feshin sendikal sebebe dayanıp dayanmadığının araştırılması gerekliliğine işaret edilerek bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verilerek kesin süreye rağmen davacı vekilince bilirkişi ve keşif heyeti yolluğu yatırılmadığından davanın ispat edilemediği gerekçesiyle reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Taraflar arasında iş sözleşmesinin feshinin geçerli sebebe dayanıp dayanmadığı uyuşmazlık konusu olup, normatif dayanak 4857 sayılı İş Kanunu’nun 18 ve devamı maddeleridir.

4857 sayılı Kanun’un 18. maddesine göre otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır.

İşletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan sebepler; sürüm ve satış olanaklarının azalması, talep ve sipariş azalması, enerji sıkıntısı, ülkede yaşanan ekonomik kriz, piyasada genel durgunluk, dış pazar kaybı, ham madde sıkıntısı gibi işin sürdürülmesini olanaksız hale getiren işyeri dışından kaynaklanan sebeplerle yeni çalışma yöntemlerinin uygulanması, işyerinin daraltılması, yeni teknolojinin uygulanması, işyerinin bazı bölümlerinin kapatılması ve bazı iş türlerinin kaldırılması gibi işyeri içi sebeplerdir.

İşletmenin, işyerinin ve işin gereklerinden kaynaklanan sebeplerle sözleşmeyi feshetmek isteyen işverenin fesihten önce fazla çalışmaları kaldırmak, işçinin rızası ile çalışma süresini kısaltmak ve bunun için mümkün olduğu ölçüde esnek çalışma şekillerini geliştirmek, işi zamana yaymak, işçileri başka işlerde çalıştırmak, işçiyi yeniden eğiterek sorunu aşmak gibi varsa fesihten kaçınma olanaklarını kullanması, kısaca feshe son çare olarak bakması gerekir.

4857 sayılı Kanun’un 20. maddesinin ikinci fıkrasına göre feshin geçerli nedene dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ettiği takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.

Dosya içeriğine göre, davalıya ait imalat fabrikasında çalışan davacının iş sözleşmesi, küresel ekonomik kriz sonucunda, şirket faaliyetlerinin olumsuz etkilendiği, oluşan olumsuz durumun 2009 ve 2010 yıllarında şirket faaliyetlerine yansımasını asgari düzeye indirmek konusunda mümkün olan tüm ekonomik önlemler etkin şekilde uygulandığı, ancak, ekonomik kriz etkilerinin davalı şirketi olumsuz etkilemeye devam etmesi nedeniyle, son çare olarak düşünülmüş personel sayısının azaltılması yönünde yönetim kurulu kararı alındığı gerekçesiyle 4857 sayılı Kanun'un 18. maddesi gereğince feshedilmiştir.

4857 sayılı Kanun’un 20. maddesinin ikinci fıkrasına göre feshin geçerli sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ettiği takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.

Mahkemece, bozma ilamına uyulmasına karar verilmişse de feshin geçerli sebebe dayanıp dayanmadığı konusunda ispat yükü davalı tarafta olduğu gözetilmeden ispat yükü kendisinde olmayan davacı tarafa keşif avansının yatırılması için kesin süre verilerek süresinde keşif giderlerinin yatırılmadığı, davanın ispat edilmediği gerekçesi ile davanın reddi doğru olmamıştır. Bozma ilamının gerekleri yerine getirilmeden yazılı şekilde davanın reddi hatalı olmuştur.