Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2012/27414 K.2012/28691

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, ... Sağlık Müdürlüğüne bağlı ... ... Eğitim Araştırma Hastanesine ait kamu işyerinde, rakip sendika olan ... Konfederasyonuna bağlı ... ... şubesinin 14/05/2012 tarih ve "Sendika ayrılış formları" konulu dilekçesi ile ekindeki 36 adet sendika ayrılış formlarını ...

Eğitim ve Araştırma Hastanesi Baştabipliğine sunması işleminin hem şekil hem de esas bakımından hukuka ve yasalara aykırılığı olduğunu, üyelikten çekilme formlarının bizzat üyelerce doldurup işverene verilmesi gerektiğini, oysa olayda bunun yapılmadığını, şubenin istifa bildirimlerini bizzat işverene sunduğunu, hastane tarafından istifa belgelerine değer verileceğinin kendilerine ifade edildiğini, idareden hukuka aykırı işlemin düzeltilmesini istediklerini,

ancak idarenin buna cevap vermediğini iddia ederek üye sayılarının ve yetkili sendikanın belirlenmesi sürecinde istifa formu sunulan kişilerin üyeliklerinin ... ...'de olduğunun tespitine karar verilmesini ve üye sayısı tespit işlemleri 2012 Yılı için 15 Haziran 2012 tarihinde gerçekleştirileceğinden dava konusu üyelikten çekilme bildirim formlarının, üye sayılarının tespitinde dikkate alınmaması ile bu kişilerin ... ... üyesi olarak sayılması için ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacı sendikanın üyeleri adına dava açma yetkisi bulunmadığını, ayrıca 4688 sayılı kanunun üyeliğin sona ermesi başlıklı 16. maddesi kapsamı doğrultusunda ayrı ayrı sendika üyeleri üyelikten çekilme bildirgesini idareye ibraz etmemiş ise de davacı sendikaya üye olan ihtilafa konu 36 kamu çalışanının imzasını taşıyan sendikaya üyeliğinden çekilmeye dair bildirim formları dilekçelerinin ilgililerce imzalanmakla geçerlilik kazandığını ve kuruma teslim edilmekle de hüküm ve sonuçlarını doğuracağını,

üst yazı ile birlikte kamu görevlilerinin çalıştığı kuruma teslim edilmesinin çekilme yönündeki irade beyanını geçersiz kılacak mahiyette olmadığını ve de davacı sendikanın üyeliğinden çekilen bahsi geçen kamu görevlilerinin başka bir sendikaya da üyeliklerinin istifa beyanından itibaren 30 gün geçmekle tamamen sonuçlarını doğurduğunu, söz konusu 16. maddedeki şekil şartının geçerlilik şartı olmadığını savunarak açılan davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece toplanan kanıtlara dayanılarak davacı sendikadan istifa bildirimlerinin 4688 Sayılı Yasa’nın 16. Maddesine aykırı olacak şekilde işverene verildiği gerekçesiyle davanın kabulü ile 14/05/2012 tarih, 3403 sayısı ile genel evrak defterine kaydı yapılan 36 kişinin sendika ayrılış formlarının geçersiz olduğunun tespitine ve bahsi geçen ve 36 kişinin 15/.../2012 tarihindeki sendika üyesi tespit işlemlerinde ... ... üyesi olarak değerlendirilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davalı idare vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacı sendikanın bu davayı açmakta hukuki yararı bulunup bulunmadığı, hukuki yararı olduğu kabul edilirse çekilme bildiriminin kamu çalışanı tarafından bizzat düzenlenip verilmesinin istifa için geçerlilik koşulu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

6289 sayılı yasayla değişik 4688 Sayılı Yasa’nın “Üye Sayılarının Tespiti” başlıklı 30’uncu maddesinde, “Sendika ve konfederasyonların üye sayılarının belirlenmesinde aşağıdaki esaslar uygulanır:

a) Kurumlarca yapılacak tespit;

Tespite ilişkin toplantıya kurumun işveren vekili ile tahakkuk memuru veya mali hizmetler birimi yetkilisi ve kurumun hizmet kolunda faaliyette bulunan sendikalardan birer temsilci katılır. Toplantı her yıl 15 Mayıs tarihinden sonra beş ... günü içerisinde kurumca belirlenerek sendikalara bildirilen yer ve günde yapılır.

Bu Kanuna tabi olarak kurumda çalışan kamu görevlilerinin, 15 Mayıs tarihi itibarıyla listesi ile üyelerinden aidat kesintisi yapılan sendikaların üyelerini gösterir liste, toplantıya katılanlarca değerlendirilir. Bu değerlendirmeden sonra, toplam kamu görevlisi sayısı ile sendika üyesi kamu görevlilerinin sendikalara göre toplam sayılarını belirten tutanak toplantıya katılan taraflarca imzalanır. İmzalı tutanak, kamu işvereni ve sendikalarca mayıs ayının son ... gününe kadar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına gönderilir.

Kurumların taşra teşkilatları, yukarıdaki esaslara göre tarafların katılımı ile yapılacak toplantı neticesinde düzenlenecek tutanakları kurum merkezinde yapılacak tespitte değerlendirilmek üzere 15 Mayıs tarihini takip eden iki ... günü içerisinde kurum merkezine gönderirler. Bu tutanaklar kurum merkezinde tarafların katılımı ile tek tutanak haline getirilir.

b) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca kurumlardan ve sendikalardan gelen müşterek imzalı listeler üzerinden yapılacak tespit;

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, kurumlarda çalışan toplam kamu görevlisi sayısı ile sendikalar itibarıyla üyelik kesintisi yapılan üye sayılarını dikkate alarak her yıl 15 Mayıs tarihi itibarıyla hizmet kollarındaki bütün kamu görevlileri sayısı ile hizmet kolundaki sendikaların üye sayılarını tespit eder. Buna göre kamu görevlileri sendikaları ile konfederasyonların toplam üye sayısını belirler ve sonuçları her yıl temmuz ayının ilk haftasında Resmi Gazetede yayımlar.

Sonuçların yayımı tarihinden itibaren beş işgünü içinde kamu görevlileri sendikaları ile konfederasyonlarının üye sayılarının yanlışlığı iddiasıyla sendika ve konfederasyonlarca ... ... Mahkemesine itiraz edilebilir. Mahkeme itirazı onbeş gün içinde karara bağlar..” hükmüne yer verilmiştir.

Aynı yasanın Geçici 12’inci maddesinde, “30 uncu maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde öngörülen tespit 2012 yılı için 15 Haziran 2012 tarihi esas alınarak gerçekleştirilir ve en geç 29 Haziran 2012 tarihine kadar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına gönderilir. Aynı fıkranın (b) bendi uyarınca yapılacak tespit ise 15 Haziran 2012 tarihi esas alınarak yapılır ve 10 Ağustos 2012 tarihine kadar Resmî Gazetede yayımlanır.” düzenlemesi yer almıştır.

4688 sayılı Kanun'un 14’üncü maddesinde de; “Sendikalara üye olmak serbesttir. Kamu görevlileri çalıştıkları işyerinin girdiği hizmet kolunda kurulu bir sendikaya üye ./..

olabilirler. Sendikaya üyelik, kamu görevlisinin üç nüsha olarak doldurup imzaladığı üye formu ile sendikaya başvurması ve başvurunun sendika yetkili organınca kabulü ile kazanılır. Üyelik başvurusu, sendika tarafından en çok otuz gün içinde reddedilmediği takdirde üyelik istemi kabul edilmiş sayılır.

Haklı bir sebep gösterilmeden üyeliği kabul edilmeyen kamu görevlisinin, bu kararın kendisine tebliğinden itibaren otuz gün içinde ... davalarına bakmakla görevli mahalli mahkemede dava açma ... vardır. Sendika, üyeliği kesinleşen kamu görevlisinin başvuru belgesinin bir örneğini üyenin kendisine verir, bir örneği sendikada kalır, bir örneğini üyelik ödentisine esas olmak ve dosyasında saklanmak üzere onbeş gün içinde işverene gönderir. Birden çok sendikaya üye olunamaz.

Birden çok sendikaya üyelik halinde sonraki üyelikler geçersizdir. Aynı tarihli birden fazla üyeliğe ilişkin bildirimler dikkate alınmaz ve bu husus kamu işvereni tarafından ilgiliye ve sendikalara yazılı olarak bildirilir.” denilmiştir.

Yine aynı Kanun'un 16’ncı maddesinde ise, “Her üye üyelikten serbestçe çekilebilir. Üyelikten çekilme, çekilmek isteyen kamu görevlisi tarafından, üç nüsha olarak doldurulup imzalanan üyelikten çekilme bildiriminin kurumuna verilmesi ile gerçekleşir. Kurum görevlisi, kayıt numarası ile tarih verilen çekilme bildiriminin bir suretini derhal üyeye vermek zorundadır. Kamu işvereni, bildirimin bir örneğini onbeş gün içinde sendikaya gönderir.

Çekilme, kamu işverenine başvurma tarihinden başlayarak otuz gün sonra geçerli olur. Çekilenin bu süre içinde başka bir sendikaya üye olması halinde yeni sendikaya üyeliği, bu sürenin bitim tarihinde kazanılır. Üyenin, sendikadan çıkarılma kararı sendika merkez genel kurulunca alınır. Çıkarma kararı, çıkarılana ve işverene yazı ile bildirilir. Çıkarma kararına karşı üye, bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içinde görevli ... mahkemesine itiraz edebilir.

Mahkeme iki ay içinde kesin karar verir. Üyelik, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar sürer. Çekilme, göreve son verilmesi veya sair nedenlerle kamu görevinden ayrılanların üyelikleri, sendika şubesi, sendika veya konfederasyon organlarındaki görevleri, farklı bir hizmet koluna giren kuruma atananlardan sendika üyesi olanların ise üyelikleri, varsa sendika şubesi ve sendika organlarındaki görevleri sona erer, ancak varsa konfederasyon organlarındaki görevleri devam eder.

Emekliye ayrılanların sendika şubesi, sendika veya konfederasyon organlarındaki görevleri seçildikleri dönemin sonuna kadar devam eder. Üyeliğin devamı ve askıya alınması hallerinde 2821 sayılı Sendikalar Kanunu'nun 24’üncü maddesinde yer alan hükümler uygulanır.” hükmü yer almıştır.

Görüldüğü üzere, 4688 sayılı yasanın 30’uncu maddesindeki düzenlemeye göre üye sayısının tespitinde iki aşama söz konusudur. İlk aşama “Kurumlarca yapılacak tespit” biçiminde ifade edilmiştir.

Bu tespit, kurumların taşra teşkilatlarında çalışan kamu görevlisi sayısının ve bunların sendikalara göre dağılımlarının bir tutanakla tespit edilmesi, daha sonra bu tutanakların kurum merkezlerine gönderilmesi ve kurum merkezlerinde taşra teşkilatlarından gelen tutanakların tek bir tutanak haline getirilmesi şeklindedir.

İkinci aşama ise “Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca kurumlardan ve sendikalardan gelen müşterek imzalı listeler üzerinden yapılacak tespit” olarak açıklanmıştır. Bu tespit, ilk aşama tamamlandıktan sonra kurumlardan gönderilen tutanaklar ve sendikalardan gönderilen listeler üzerinden hizmet kollarındaki bütün kamu görevlileri sayısı ile hizmet kolundaki sendikaların üye sayılarının belirlenmesi şeklindedir.

Diğer taraftan 4688 sayılı yasanın 30’uncu maddesinde sadece Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nca yapılan tespit üzerine Resmi Gazete’ de yayınlanan kamu görevlileri sendikaları ile konfederasyonların toplam üye sayısına ilişkin sonuçlara karşı bunların yayımı tarihinden itibaren beş işgünü içinde kamu görevlileri sendikaları ile konfederasyonlarının üye sayılarının yanlışlığı iddiasıyla sendika ve konfederasyonlarca ... ... Mahkemesine itiraz edilebileceği öngörülmüş olup kurumca yapılan tespitlere ilişkin herhangi bir yasa yoluna yer verilmemiştir.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde;

Davacı sendikaya üye olan otuz altı (36) tane kamu görevlisinin başka konfederasyona bağlı ... ... Şubesi tarafından çekilme bildirimlerinin bir üst yazıyla 14/05/2012 tarihinde ilgili kuruma verildiği ve kurumca da aynı evrak numarası üzerinden kaydının yapılarak bildirimlerin teslim alındığı görülmektedir. Davacı sendikanın talebinin ise 4688 sayılı Kanun'a aykırı olan bu işlemin dikkate alınmayarak çekilme bildirimi verilen otuz altı (36) tane kamu görevlisinin yetkili sendikanın belirlenmesi sürecinde kendi üyeleri arasında sayılması gerektiğinin tespitine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla davanın ... ... Mahkemesi’nde görülebilmesi mümkün değildir.

... mahkemelerinin yetkisinin kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle davanın her aşamasında resen dikkate alınması gerektiği açık olup somut olayda ... ... Mahkemesi’nin yetkili olması sebebiyle mahkemece yetkisizlik kararı verilmesi gerekirken davanın esası hakkında karar verilmiş olması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Sonuç: