Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2012/27692 K.2012/28066

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili; davalı sendikaya üye olan ... Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Bandırma Bor ve Asit Fabrikaları İşletme Müdürlüğü işletmesinde çalışmakta olan müvekkil sendikanın üyelerinden olan ... ...' in annesinin rahatsızlığı nedeniyle refakatçi olarak kaldığını, işverence davalı sendikaca da benimsendiği şekilde taraflar arasındaki Toplu ...

Sözleşmesi'nin 30. maddesi gereğince kişiye refakat izni verilebilmesi için kişinin refakat edeceği kişinin anne, baba, eş ve çocuk olmakla birlikte ikamet mahalli dışında bir mahalle sevk edilmesi şartına bağlandığını, bu çerçevede kişinin ücretli izinli sayılacağını, ancak sendika üyelerinden olan ... ...' in bu kapsama girmediğinden refakatçi olarak kaldığı sürenin ücretli izinden sayılamayacağının ileri sürüldüğünü,

davalı sendika ile 01.01.2011 - 31.12.2012 yürürlük tarihli 15. dönem TİS' in hastaya refakat izni başlıklı 30. maddesinin uygulanmasındaki yorum farkından kaynaklanan tüm uyuşmazlıkların giderilerek ilgili maddenin uygulanmasında işçiler açısından sevk formunun aranıp aranmayacağının ve ilgili maddenin uygulanmasında işçinin maddede sayılan yakınlarına çalıştığı işyeri dışında refakat etmesi şartına ek olarak ayrıca gidilecek yerin refakat edilecek kişinin ikametgah mahalli dışında bir yer olmasının da gerekip gerekmediğinin 2822 sayılı TİS Grev ve Lokavt Kanunu'nun 60. madde hükmü çerçevesinde yorumlanmasına karar verilmesini talep

etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti: Davalı vekili, öncelikle davanın yetkili mahkemede açılmadığını, ayrıca kişinin hasta refakat izninden yararlanabilmesi için hasta sevk formu ile birlikte bakmakla yükümlü olduğu eşi, çocukları, ana ve babasının tedavisi maksadıyla eş, çocuk, ana ve babası refakatinde ve çalıştığı işyeri dışında başka bir mahalle gitmesi gerektiğini, TİS’in ilgili hükmünün yorumu gerektirmeyecek şekilde açık olduğunu savunarak haksız ve yersiz açılan davanın reddini istemiştir. C) Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece toplanan kanıtlara göre; ... Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Bandırma Bor ve Asit fabrikaları işletme müdürlüğüne bağlı işyerleri için akdedilen işletme toplu ... sözleşmesi başlıklı 01.01.2011-31.12.2012 dönemini kapsayan TİS'in 30. maddesinde yer alan hastaya refakat izni başlıklı düzenlemenin 1. Paragrafında belirtilen "Sosyal Güvenlik Mevzuatına göre işçinin bakmakla yükümlü olduğu eşi, çocukları, ana ve babasının tedavisi maksadı ile eş, çocuk,

ana ve babası refakatinde çalıştığı işyeri dışında başka bir mahalle gitmesi Sosyal Güvenlik Kurumunun sigortalı adına sağlık hizmeti satın aldığı kurum ve kuruluşlarca yürürlükteki Sosyal Güvenlik Mevzuatı hükümlerine uygun olarak düzenlenmiş sağlık kurulları raporu ile refakati gerekli görülen işçiler, refakatte kaldıkları günler için ücretli izinli sayılırlar.

Ancak yılda onbeş günü geçmemek üzere tek doktor tarafından verilen ve başhekimce onaylı refakatçi raporu gereğince işçi ücretli izinli sayılır" şeklindeki düzenlemeden TİS kapsamındaki işçinin bakmakla yükümlü olduğu eş, çocuk, ana ve babasının refakatinde çalıştığı işyeri dışında başka bir yerdeki sağlık kuruluşuna sevk edilmeleri halinde refakatçi izni hakkında yararlanabileceklerinin düzenlemenin bu doğrultuda olduğunun,

Yine aynı TİS in 30. maddesinin 2. paragrafında yer alan "ayrıca işçinin sosyal güvenlik kurumu kapsamında bulunan bakmakla yükümlü olmadığı eş, çocuk, ana ve babasının refakatinde başka bir mahalle gitmesi, sosyal güvenlik kurumunun sigortalı adına sağlık hizmeti satın aldığı kurum ve kuruluşlarca yürürlükteki sosyal güvenlik kurumu mevzuatına göre düzenlenen rapor (Sağlık Kurulu raporu veya tek doktor tarafından düzenlenerek başhekimce onaylanan rapor) gerekli görülmesi halinde, yılda onbeş günü geçmemek üzere işçi ücretli izinli sayılır" şeklindeki düzenlemeden de TİS kapsamındaki işçinin bakmakla yükümlü olmadığı eş, çocuk,

ana ve babasının refakatinde bu kişilerin oturdukları yer dışında başka bir mahalle sevk edilmeleri halinde refakatçi izni hakkından yararlanabileceklerinin düzenlemenin bu doğrultuda olduğunun tespiti ile davacı tarafın taleplerinin reddine” karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe ve Sonuç:

Karar tarihinde yürürlükte bulunan 2822 sayılı Toplu ... Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun 60’ıncı maddesinde, “Uygulanmakta olan bir toplu ... sözleşmesinin yorumundan ... uyuşmazlıkta sözleşmenin taraflarından her biri 15. maddeye göre yetkili ... mahkemesinde yoruma ilişkin bir tespit davası açabilir. Mahkeme en geç iki ay içinde kararını verir. Kararın temyiz edilmesi halinde Yargıtay’ın ilgili dairesi, bozma söz konusu olan hallerde işin esasına ilişkin kesin kararını iki ay içinde verir. Kesinleşen yorum kararına uymayan taraf hakkında 80. madde hükmü uygulanır. Kişilerin, yorum kararına uyulmamasından ... tazminat hakları saklıdır.” denilmiştir.

Karar tarihinden sonra 07.11.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu ... Sözleşmesi Kanunu’nun 53’üncü maddesinin 1’inci fıkrasında da “Uygulanmakta olan bir toplu ... sözleşmesinin yorumundan ... uyuşmazlıklarda sözleşmenin taraflarınca dava açılabilir. Mahkeme en geç iki ay içinde karar verir. Kararın temyiz edilmesi hâlinde

Yargıtay uyuşmazlığı iki ay içinde kesin olarak karara bağlar.” denilerek aynı düzenleme tekrar edilmiştir.

Taraflar arasındaki 01.01.2011-31.12.2012 dönemini kapsayan Toplu ... Sözleşmesi’nin 30. maddesinde ise, “Sosyal Güvenlik Mevzuatına göre işçinin bakmakla yükümlü olduğu eşi, çocukları, ana ve babasının tedavisi maksadı ile eş, çocuk, ana ve babası refakatinde çalıştığı işyeri dışında başka bir mahalle gitmesi Sosyal Güvenlik Kurumunun sigortalı adına sağlık hizmeti satın aldığı kurum ve kuruluşlarca yürürlükteki Sosyal güvenlik mevzuatı hükümlerine uygun olarak düzenlenmiş sağlık kurulları raporu ile refakati gerekli görülen işçiler, refakatte kaldıkları günler için ücretli izinli sayılırlar. Ancak yılda onbeş günü geçmemek üzere tek doktor tarafından verilen ve başhekimce onaylı refakatçi raporu gereğince işçi ücretli izinli sayılır.

Ayrıca işçinin sosyal güvenlik kurumu kapsamında bulunan bakmakla yükümlü olmadığı eş, çocuk, ana ve babasının refakatinde başka bir mahalle gitmesi, sosyal güvenlik kurumunun sigortalı adına sağlık hizmeti satın aldığı kurum ve kuruluşlarca yürürlükteki sosyal güvenlik kurumu mevzuatına göre düzenlenen rapor (Sağlık Kurulu raporu veya tek doktor tarafından düzenlenerek başhekimce onaylanan rapor) gerekli görülmesi halinde yılda onbeş günü geçmemek üzere işçi ücretli izinli sayılır” hükmüne yer verilmiştir.

Davacı ile davalı arasındaki uyuşmazlık, 01.01.2011-31.12.2012 yürürlük tarihli Toplu ... Sözleşmesi’nin “Hastaya Refakat İzni” başlıklı 30’uncu maddesinin ne şekilde yorumlanması ve anlaşılması gerektiği noktasındadır.

Somut olayda, davacı sendika Toplu ... Sözleşmesi’nin 30’uncu maddesinin uygulanmasında hasta sevk formu ve sevk işlemi ile hastanın ikametgâhı dışındaki sağlık kuruluşunda tedavi görmesi şartlarının aranmasının Toplu ... Sözleşmesi hükmüne uygun olmadığını iddia ederken davalı sendika ise bu şartların aranması gerektiğini, Toplu ... Sözleşmesi hükmünün bu konuda açık olduğunu savunmaktadır.

Öncelikle uyuşmazlık konusu olan Toplu ... Sözleşmesi’nin 30’uncu maddesinde iki farklı durum için düzenleme yapıldığı görülmektedir. Bunlardan ilki işçinin bakmakla yükümlü olduğu eş, çocuk, anne ve babaya refakat edilmesi halidir. İkincisi ise işçinin bakmakla yükümlü olmadığı eş, çocuk, anne ve babaya refakat edilmesi durumudur. Söz konusu durumlar bakımından sadece ücretli izin sayılacak refakat izninin süresi açısından farklılık yaratılmıştır.

Dolayısıyla yorum sırasında her iki durumun düzenlendiği fıkraların birlikte dikkate alınması gerekir. Ayrıca yorum yapılırken yorumu istenen hükmün açık veya örtülü biçimde içeriğinde yer almayan hususların yorum yoluyla madde metnine dahil edilmemesi gereklidir. Bu esas, toplu ... sözleşmesi özerkliğinin de bir gereğidir.

Bu nedenlerle işçinin işyerinin bulunduğu yer dışında bir yerde tedavi gören, ilgili maddede belirtilen yakınlarına refakat etmesi halinde refakate ilişkin doktor raporunun bulunması şartıyla refakatte geçirdiği sürelerin ücretli izin süresinden sayılması gereklidir. Hükmün konulmasındaki sosyal amaç da bunu gerektirir. Bu itibarla yorumu istenen Toplu ...

Sözleşmesi’nin 30. maddesinin ikinci fıkrası bakımından refakatte geçirilen sürenin ücretli izin süresinden sayılması için refakat edilecek kişinin ikametgahının bulunduğu yer dışında başka bir yere sevk edilmesinin koşul olarak aranması yerinde değildir. Refakat edilecek kişinin işçinin çalıştığı işyerinin bulunduğu yer dışında bir yerde tedavi görüyor olması yeterli kabul edilmelidir.

Diğer taraftan Toplu ... Sözleşmesi’nin 30’uncu maddesinin uygulanması bakımından hasta sevk formu ve sevk işleminin aranması gerekip gerekmediği konusundaki uyuşmazlığa gelindiğinde ise, madde metninde yollamada bulunulan güncel Sosyal Güvenlik Mevzuatına göre uygulamanın belirlenmesi gerekmektedir. Bu noktada hüküm açık olduğundan yorumu gerektirecek bir durum da bulunmamaktadır.

Yukarıda değinilen nedenlerle 2822 sayılı Toplu ... Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nun 60. maddesinin 1. fıkrası uyarınca aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Hüküm:

1-... 3’üncü ... Mahkemesi’nin 18.04.2012 tarih, 2012/102 esas, 2012/637 karar sayılı kararının bozularak ORTADAN KALDIRILMASINA,

2-Uyuşmazlık konusu Toplu ... Sözleşmesi’nin 30’uncu maddesinin gerek birinci fıkrasının gerekse ikinci fıkrasının; refakat edilecek eş, çocuk, anne ve babanın işçinin çalıştığı işyerinin bulunduğu yer dışında başka bir yerde güncel Sosyal Güvenlik Mevzuatına göre doğrudan başvuru ya da sevk yoluyla tedavi görmesi halinde uygulanacağının TESPİTİNE,

3-Toplu ... Sözleşmesinin 30. maddesinin uygulanması bakımından hasta sevk formu ve sevk işleminin aranması gerekip gerekmediği konusundaki yorum talebinin ise Toplu ... Sözleşmesinin söz konusu hükümlerinin açık olması nedeniyle REDDİNE,

4-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına

5-Davacı kendisini vekille temsil ettiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Asgari Avukatlık Ücreti Tarifesine göre 1.200,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davalıya verilmesine,

6-Davalı kendisini vekille temsil ettiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Asgari Avukatlık Ücreti Tarifesine göre 1.200,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

7-Davacının yapmış olduğu 109,80 TL yargılama giderinden 54,90 TL'sinden davacının, 54,90 TL'sinden ise davalının sorumlu olduğu belirlenerek davacının yaptığı yargılama giderinin 54,90 TL'sinin davadaki haklılık oranına göre davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin ise davacının üzerinde bırakılmasına,