Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2012/28425 K.2012/28944

Mahkeme, isteğin reddine karar vermiştir. Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

... sözleşmesinin geçerli ve haklı neden olmadan davalı işveren tarafından feshedildiğini belirten davacı işçi, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı işveren vekili, davacının ... sözleşmesinin geçerli nedenle feshedildiğini belirterek, davanın reddini savunmuştur.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlara dayanılarak, davacının ... sözleşmesinin belirli süreli olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davacı temyiz etmiştir.

Gerekçe:

4857 sayılı ... Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca işçinin ... güvencesi hükümlerinden yararlanabilmesi için belirsiz süreli ... sözleşmesi ile çalışması gerekir.

Aynı Kanun'un 11. maddesinde, “... ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı halde sözleşme belirsiz süreli sayılır. Belirli süreli işlerde veya belli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak işveren ile işçi arasında yazılı şekilde yapılan ... sözleşmesi belirli süreli ... sözleşmesidir. Belirli süreli ... sözleşmesi, esaslı bir neden olmadıkça, birden fazla üst üste (zincirleme) yapılamaz. Aksi halde ... sözleşmesi başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir. Esaslı nedene dayalı zincirleme ... sözleşmeleri, belirli süreli olma özelliğini korurlar” şeklinde düzenleme ile bu konudaki esaslar belirlenmiştir.

Belirli süreli ... sözleşmesinden bahsedilebilmesi için, sözleşmenin süreye bağlanmış olması ve belirli süreli ... sözleşmesinin yapılması için objektif nedenlerin bulunması gerekir. Objektif neden olsa bile sözleşmenin akdedildiği tarihte, ... ilişkisinin sona ereceği tarih belli değil veya belirlenebilir de değil ise belirsiz süreli ... sözleşmesi söz konusu olur. ... sözleşmesi taraflarca açık olarak belirli bir süreye bağlanmasa bile, işin amacından belirli süreli olduğu anlaşılıyorsa, sözleşmenin örtülü olarak süreye bağlanması söz konusu olur.

Salt süreye bağlı bir ... sözleşmesinin mevcut olması hemen işe iade davasının reddi sonucuna götürmemelidir. Zira, 11’inci madde, belirli süreli ... sözleşmesini yapma serbestisini sınırlandırmış ve bu tür sözleşmelerin yapılabilmesi, söz konusu hükümde belirtilen objektif koşulların varlığına bağlanmıştır. Dolayısıyla ... sözleşmesini belirli süreye bağladıklarında, hakim, objektif ve esaslı koşulların var olup olmadığını incelemelidir. ... sözleşmelerinin belirsiz süreli olmasının asıl olmasının sonucu olarak, belirli ... sözleşmesinin varlığını ileri süren taraf bunu ispatla yükümlüdür.

Belirli ... sözleşmesinin varlığının kabulü için hangi durumların objektif neden olarak kabul edilebileceği 4857 sayılı Kanun’un 11’inci maddesinde örnek kabilinden sayılmıştır: İşin niteliği gereği belirli bir süre devam etmesi, belirli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması. Kanun’da gösterilen bu nedenler tahdidi olarak değil örnek kabilinden verilmiş; benzer hallerde belirli ... sözleşmesi kurulması imkanı açık tutulmuştur. Zira, söz konusu hükümde açık olarak “..gibi objektif koşullara bağlı olarak” ifadesine yer verilmiştir.

... hukuk mevzuatında, belirli ... sözleşmelerinin yapılmasını zorunlu kılan veya buna imkan sağlayan düzenlemeler de bulunmaktadır. Örneğin, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun 9. maddesinin 1’nci fıkrasına göre, kurumlarda çalışan yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticiler ile kurucu veya kurucu temsilcisi arasında yapılacak ... sözleşmesi, en az bir takvim yılı süreli olmak üzere yönetmelikle belirtilen esaslara göre yazılı olmak üzere belirli süreli yapılır. Böylece, ... sözleşmesinin özel okul öğretmenler, müdür ve diğer yöneticileri ile yapılacak ... sözleşmelerinin belirli süreli olması ve bir yıldan az süreli olmaması zorunludur.

4857 sayılı Kanun’un 11’nci maddesinin 2. ve 3’üncü fıkralarında zincirleme yapılan belirli süreli ... sözleşmelerinin esaslı bir nedene dayanması halinde belirli süreli olma özelliğini koruyacağı; aksi takdirde belirsiz süreli ... sözleşmesi sayılacağı düzenlenmiştir. Belirli süreli ... sözleşmesinin yapılmasının objektif nedeni varsa ve bu neden devam ediyorsa veya yeni bir neden ortaya çıkmışsa belirli süreli ... sözleşmeleri yenilenebilir şeklinde değerlendirilmelidir. Zincirleme ... sözleşmelerini belirli süreli niteliğini koruyabilmeleri için her birinde aranan objektif nedenlerin aynı olması da şart değildir.

Taraflar arasında, 4857 sayılı Kanun’un 11’nci maddesinin 1. ve 2’nci fıkraları anlamında esaslı neden olmadan akdedilen belirli süreli sözleşme, belirsiz süreli sayılacağından işveren, sürenin sona ermesiyle sözleşmenin sona erdiğini bildirdiğinde işçi, sözleşmenin belirsiz süreliye dönüştüğünü, işverenin bildirim şartına uymadan ... sözleşmesini feshettiği gibi geçerli bir sebep gösterilmeden feshedildiğini ileri sürerek bir aylık hak düşürücü süre içerisinde dava açabilecektir. Bir aylık hak düşürücü sürenin başlangıcı işverenin belirli süreli sözleşmeli gibi kabul ederek sürenin geçmesiyle sözleşmenin sona erdiğini bildirdiği, belirsiz süreli sözleşmeye dönüştüğü için işverence bildirim süresine uyulmadan yapılan bir fesih anlamı kazanan bildirimin yapıldığı tarihtir.

Dosya içeriğine göre, davacı ile davalı arasında 11.02.2010-31.10.2011 tarihlerini kapsayan belirli süreli ... sözleşmesi düzenlenmiştir. Davalı, davacının geçici olarak vardiya sayısının arttırılması amacıyla işe alındığını, proje sona erdiğinde de davacıya ihtiyacı kalmadığını iddia etmektedir. Davacının ... sözleşmesinin belirli süreli olup olmadığının açıklığa kavuşturulması için fesihten sonra aynı ... için başka işçi alınıp alınmadığı, davacının gerçekten geçici olarak işgücü ihtiyacını karşılamak için alınıp alınmadığı gerekirse bilirkişi incelemesi de yaptırılmak suretiyle araştırılarak sonucuna göre karar verilmelidir. Eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Sonuç: