Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2013/18083 K.2013/25694

Mahkeme, isteğin reddine karar vermiştir. Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı işçi, ... sözleşmesinin geçerli sebep olmadan işverence feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminat ile boşta geçen süre ücret ve diğer haklarının belirlenmesini istemiştir.

Davalı vekili, davacının ... sözleşmesinin davalı şirketin ekonomik sebepler dolayısıyla emekliliği hak eden personellere ilişkin yaptığı uygulamalar doğrultusunda feshedilerek, kıdem ve ihbar tazminatlarının ödendiğini, bu durumun ve gerekçesinin davacıya bildirildiğini, ... sözleşmesinin işletmenin, işyerinin ve işin gereğinden kaynaklanan sebeplerle feshedilmiş olması dolayısıyla davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Taraflar arasında ... sözleşmesinin feshinin geçerli sebebe dayanıp dayanmadığı uyuşmazlık konusu olup, normatif dayanak 4857 sayılı ... Kanunu'nun 18. ve devamı maddeleridir.

4857 sayılı Kanun'un 18. maddesine göre otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli ... sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır.

İşletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan sebepler; sürüm ve satış imkanlarının azalması, talep ve sipariş azalması, enerji sıkıntısı, ülkede yaşanan ekonomik kriz, piyasada genel durgunluk, dış pazar kaybı, hammadde sıkıntısı gibi işin sürdürülmesini imkansız hale getiren işyeri dışından kaynaklanan sebeplerle yeni çalışma yöntemlerinin uygulanması, işyerinin daraltılması, yeni teknolojinin uygulanması, işyerinin bazı bölümlerinin kapatılması ve bazı ... türlerinin kaldırılması gibi işyeri içi sebeplerdir.

İşletmenin, işyerinin ve işin gereklerinden kaynaklanan sebeplerle sözleşmeyi feshetmek isteyen işverenin fesihten önce fazla çalışmaları kaldırmak, işçinin rızası ile çalışma süresini kısaltmak ve bunun için mümkün olduğu ölçüde esnek çalışma şekillerini geliştirmek, işi zamana yaymak, işçileri başka işlerde çalıştırmak, işçiyi yeniden eğiterek sorunu aşmak gibi varsa fesihten kaçınma imkanlarını kullanması, kısaca feshe son çare olarak bakması gerekir.

Feshin işletme, işyeri ve işin gerekleri sebepleri ile yapıldığı ileri sürüldüğünde, öncelikle bu konuda işverenin işletmesel kararı aranmalı, bağlı işveren kararında işgörme ediminde ifayı engelleyen, bir başka anlatımla istihdamı engelleyen durum araştırılmalı, işletmesel karar ile istihdam fazlalığının meydana gelip gelmediği, işverenin bu kararı tutarlı şekilde uygulayıp uygulamadığı (tutarlılık denetimi), işverenin fesihte keyfi davranıp davranmadığı (keyfilik denetimi) ve işletmesel karar sonucu feshin kaçınılmaz olup olmadığı (ölçülülük denetimi-feshin son çare olması ilkesi) açıklığa kavuşturulmalıdır.

4857 sayılı Kanun'un 20. maddesinin ikinci fıkrasına göre feshin geçerli sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ettiği takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.

Dosya içeriğine göre, davalıya ait işyerinde teknik koordinatör olarak çalışan davacının ... sözleşmesi, Sosyal Güvenlik Kurumundan yaşlılık aylılığı almaya hak kazandığı, davalı şirketin ekonomik sebeplere dayalı olarak, emekliliği hak eden personellere ilişkin son bir bir yıl içinde yaptığı uygulamalar doğrultusunda, davacının koordinatör olarak çalıştığı birimden ayrılmasının ... akışını olumsuz şekilde etkilemeyeceğinin anlaşıldığı gerekçesi ile 4857 sayılı Kanun'un 18. maddesi gereğince feshedilmiştir.

Dairemizin incelemesinden geçen emsal dosyalara göre somut uyuşmazlıkta, ispat yükü kendisinde olan davalı işveren, davacı işçinin ... sözleşmesini geçerli sebeple feshettiğini, feshin son çare olması ilkesine uyduğunu ve işletmesel kararı tutarlı bir şekilde uyguladığını ispatlayamamıştır.

Nitekim, davalı şirketin işçi maliyetlerinin yüksekliği ve işletme zararının en önemli sebebi olduğu kabulünden hareketle emekliliğe hak kazanmış eski ve kıdemli personelin ... sözleşmelerinin feshi yoluna gittiği ve yerlerine daha düşük ücretle personel alımı yaptığı, personel sayısında bir artış olduğu açıktır. Öte yandan davacının dosya kapsamında görülen davranış ve tutumları feshe konu yapılmamış olup, davalı taraf fesih sebebi ile bağlıdır.

Bu durumda, işletmesel kararın tutarlı bir şekilde uygulanmadığı anlaşıldığından, davanın kabulü yerine yazılı şekilde reddi hatalıdır.

Belirtilen sebeplerle, 4857 sayılı Kanun'un 20. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, hükmün bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.