Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2013/24502 K.2013/21273

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının, davalı nezdinde Batman Bayi Temsilcisi olarak çalışmakta iken iş akdinin feshedildiğini, akdin feshini gerektirecek haklı ve geçerli bir durumun söz konusu olmadığını, davalının Batman’daki mağazalarını franchising modeli ile işlettiğini, 4 mağaza bulunduğunu, mağazaların faaliyetine devam ettiğini, müvekkilinin bir yıllık çalışmasının dolmasına 18 gün kala akdin feshedilmesi ile müvekkilinin haklarından mahrum kaldığını, feshin son çare olmasının ilkesine uygun hareket edilmediğini belirterek müvekkilinin işe iadesine ve yasal haklarına karar verilmesini istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, iş akdinin işletme gereklerinden kaynaklanan finansal göstergeler ve bölgesel pazardaki gelişmeler ve sair nedenlerle yeniden yapılandırılma sebebi ile feshedildiğini, müvekkili nezdindeki Adana Bölge Müdürlüğü’nün ve Adana’da bulunan 24 mağazanın kapatıldığını, feshin işletme gereklerinden ve ekonomik sebeplerden kaynaklandığını, akdin feshinin son çare olarak uygulandığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davalı işverenin istihdam fazlası oluştuğunu, ekonomik kriz nedeniyle organizasyonun değişmesine ihtiyaç bulunduğunu ve buna ilişkin işletme kararlarını ortaya koyamadığı, davacı işçinin işveren nezdinde başka bir yerde veya başka bir birimde çalıştırılıp çalıştırılamayacağına ilişkin herhangi bir değerlendirmede de bulunmadığı, iş akdinin feshinin son çare olduğunu da ispatlayamadığı gerekçesiyle işe iadeye karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Taraflar arasında iş sözleşmesinin feshinin geçerli nedene dayanıp dayanmadığı uyuşmazlık konusu olup, normatif dayanak 4857 sayılı İş Kanunu’nun 18 ve devamı maddeleridir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 18.maddesine göre otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır.

İşletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan sebepler; sürüm ve satış olanaklarının azalması, talep ve sipariş azalması, enerji sıkıntısı, ülkede yaşanan ekonomik kriz, piyasada genel durgunluk, dış pazar kaybı, ham madde sıkıntısı gibi işin sürdürülmesini olanaksız hale getiren işyeri dışından kaynaklanan sebeplerle yeni çalışma yöntemlerinin uygulanması, işyerinin daraltılması, yeni teknolojinin uygulanması, işyerinin bazı bölümlerinin kapatılması ve bazı iş türlerinin kaldırılması gibi işyeri içi sebeplerdir.

İşletmenin, işyerinin ve işin gereklerinden kaynaklanan sebeplerle sözleşmeyi feshetmek isteyen işverenin fesihten önce fazla çalışmaları kaldırmak, işçinin rızası ile çalışma süresini kısaltmak ve bunun için mümkün olduğu ölçüde esnek çalışma şekillerini geliştirmek, işi zamana yaymak, işçileri başka işlerde çalıştırmak, işçiyi yeniden eğiterek sorunu aşmak gibi varsa fesihten kaçınma olanaklarını kullanması, kısaca feshe son çare olarak bakması gerekir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 20.maddesinin ikinci fıkrasına göre feshin geçerli nedene dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ettiği takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.

Somut olayda, bayi temsilcisi olarak çalışan davacının iş sözleşmesi, şirket yönetiminin finansal göstergeler karşısında aldığı Adana deponun faaliyetinin durdurulmasına ve bölge dahilinde doğrudan şirket tarafından işletilen mağazaların işletmesinin sonlandırılmasına karar vermesi nedeniyle, başka uygun pozisyon da bulunamadığından feshedilmiştir.

Davalı delilleri arasında çeşitli şubelerin kapatılmasına ilişkin yönetim kurulu kararları, organizasyon şemaları ve toplu çıkış uygulaması için işverence ilgili resmi mercilere yapılan bildirimler sunulmuştur. Mahkemece yapılan araştırma, feshin geçerliliği hususunu aydınlatmaya yeterli değildir.

İşverenin faaliyet alanı konusunda uzman ve mali müşavir bilirkişiden oluşturulacak kurul marifetiyle, davalı işveren tarafından sunulan belgeler ile Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtları incelenmeli, belirtilen hususlar değerlendirilmeli, tutarlılık ve feshin kaçınılmazlığı kapsamında davacı işçinin yerine alınan işçi olup olmadığı, davacının kıdemi ve eğitim durumuna göre başka pozisyonda değerlendirilip değerlendirilemeyeceği araştırılmalı ve sonucuna göre karar verilmelidir.

Yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmiş olması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.