Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2013/32824 K.2013/25179

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş ve davalı ... San. A.Ş. tarafından duruşma talebinde bulunulmuş ise de; işin mahiyeti itibarıyla duruşma isteminin reddine, incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verilmiş olmakla dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalı ...Ş.'nin kendi işçileri ile birlikte aynı işte çalıştığını, işveren tarafından ... sözleşmesinin haksız, kötüniyetle ve geçerli sebebe dayanmaksızın feshedildiğini, ... Tütün Ürünleri Sanayi A.Ş.'nin sigara üretimi organizasyonu içinde çalıştığını, asıl işin bölünerek taşerona verildiğini taşeron firmada çalıştı gösterilerek haklarının kısıtlandığını, taşeronların değişmesine rağmen çalışanların değişmediğini, dolayısıyla asıl işveren ve alt işveren ilişkisinin muvazaaya dayandığını, davacının baştan itibaren ... A.Ş.'nin işçisi sayılmasını ve işe iadesine karar verilmesini işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminat ile boşta geçen süre ücret ve diğer haklarının belirlenmesini istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı ...

Tütün Ürünleri Sanayi A.Ş. kendi işyerinde yardımcı işlerde taşeron çalıştırdığını, yardımcı işlerin, asıl ... olan tütün mamulleri üretim süreci dışında kalan işler olduğunu, davacıyı üretim süreci içinde çalıştırmadığını, işyerinde yürütülen asıl işin sadece kartlı geçiş sisteminde tanımlanmış kişilerin girebileceği ayrı bir binada yapıldığını, doğrudan üretim organizasyonu içinde yer almayan yükleme, boşaltma, temizlik, personel taşıma, güvenlik ve benzeri yardımcı işlerin alt işverene verilebildiğini, forklift operatörü olan davacının da tarım ürünü olan tütün hammaddesini kamyondan indirme,

depoya istifleme ve taşıma gibi yan işlerde çalıştığını beyan etmiştir. Bu sebeple davacının ve diğer yardımcı işlerde çalışan işçilerin işlerinin ve çalıştıkları yerlerin, tütün mamulleri üretimi olan asıl işi yapan işçilerden farklı olduğunu, dolayısıyla davacının muvazaa iddiasının da gerçeklerle bağdaşmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı ...Ş. çeşitli işverenlere taşeron olarak depo, yükleme boşaltma, atık malzeme transferi gibi yardımcı hizmetler sunduğunu, ... A.Ş.'ne ... yapan önceki alt işverenler ile hiçbir bağının bulunmadığını, ... A.Ş.’ne verdiği hizmetlerin ne olduğunun taşeronluk sözleşmesinde yer aldığını, davacının ... sözleşmesinin 6. maddesi uyarınca davacının aynı şartlarla başka yerde ve başka bir projede çalışmasını isteyerek durumu davacıya bildirdiğini, davacının bu konudaki talimatı imzalamadığı gibi davalının istediği yerde işbaşı da yapmadığını ve böylece mazeretsiz ve bildirimde bulunmaksızın devamsızlık yaptığını ... sözleşmesinin haklı sebeple feshedildiğini savunmuştur.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece dosyada icra edilen keşif esnasında gözlenen hususlarla uyumlu mübrez yerleşim planında da belirli olduğu üzere, davalı işyerinde organizasyon birimleri, üretim mahalleri ve hammade deposu gibi diğer alanlar birbirbirinden ayrılmış olup işçinin değil fiilen asıl ... olan tütün mamulü üretiminde çalışması, ilgili alana girmesi dahi sözkonusu olmamaktadır. Bu bağlamda yardımcı ...-üretim süreci ayrımı rahatlıkla görülüp tespit edilebilmektir.

Her forklift operatörü dilediği zamanda kendi ihtiyarıyla kolileri üretim biriminin önüne bırakamayacağına göre taşımanın belli bir plan dahilinde yapılması keza hizmet standartı beklentisi de tabidir. Neticede işin alt işverence asıl işverenden ve asıl işverenin mal üretimine ilişkin yardımcı işlerinde üstlenildiği de unutulmamalıdır.

Alt işverenlik sözleşmesinde alt işverenin işçileri karşısında bağımsız bir işveren sıfatına halel getiren, onu etkisizleştiren, işe alınacak ..., ... sözleşmesi feshedilecek işçilerin ... tarafından belirlenmesini öngören bir düzenleme bulunmamaktadır. İşçinin daha önce davalı asıl işveren işçisiyken alt işverence işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi sözkonusu değildir. Bu sebeplerle bilirkişilerin aksine davacı işçinin 4857 sayılı ...

Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca asıl işveren davalı ...Ş.'ne ait işyerinde üstlenilen yardımcı işte alt işveren işçisi olarak çalıştığı, davalılar arasındaki asıl işveren-alt işveren ilişkisinin kanuna uygun olarak kurulduğu, muvazaaya dayanmadığı kanaatına varılmıştır. Bu sebeplerle; işverence yapılan feshin geçersizliğine, davacının davalı ... Hizmetleri İşletmecilik A.Ş.'ndeki işine iadesine, mali sonuçlarından ise davalıların birlikte sorumluluğuna karar verilmiştir.

Temyiz: Kararı davacı ... davalılar temyiz etmiştir. Gerekçe: ... sözleşmesinin haklı veya geçerli sebeple feshedilip feshedilmediği, davalılar arasındaki ilişkinin muvazaalı olup olmadığı, uyuşmazlık konusudur.

Somut olayda, forklift operatörü olarak çalışan davacının ... sözleşmesi davalı ...Ş.'nin ...-... adresindeki depo projesine nakledildiği, nakil bildirim fomunu elden tebliğ almaktan imtina etmesi üzerine adresine gönderilmesine karşın nakledildiği projede işe başlamaması ve devamsızlık yapması sebebi ile tazminatsız olarak feshedilmiştir.

Davacı aynı işyerinde çalıştığını sekiz arkadaşı ile birlikte, davalı şirketlerin arasında muvazaaya dayalı bir ilişki olduğuna dayanılarak tazminat davası açmak için 30.04.2012 tarihinde davacı vekiline vekaletname verdiklerini ve bunun üzerine davacı ... arkadaşların işyerine alınmadıklarını sonra da nakil bildirimlerinin yapıldığını ve ... sözleşmelerinin feshedildiğini nakil yetkisini kullanmada davalının kötüniyetli hareket ettiğini iddia etmiştir.

Dosya içinde bulunan vekaletname, davacı ... arkadaşları tarafından tutulan işe alınmadıklarına ilişkin tutanak ile davalının nakil yazısında “duyulan ihtiyaç nedeni ile” ifadesi dışında nakil sebebi belirtilmediğinden objektif sebebin somut olarak ortaya konulamadığı dikkate alındığında davacının işe iadesine karar verilmesi isabetlidir.

Davalı işyerinde sigara üretimi işi yapılmaktadır. Üretim süreci bir bütün olarak değerlendirildiğinde anılan depolama bölümlerinin asıl işin ayrılmaz bir parçası olduğu, belirtilen depolama işlemlerinin gerçekleşmeksizin üretim sürecinin yürütülmesinin mümkün olmadığı açıktır. Ayrıca bu işler uzmanlık gerektiren bir ... de sayılamayacağından temelde alt işverene verilmesi 4857 sayılı Kanun'a uygun düşmemektedir.

Davalıya ait işyerinde yeni gelmiş tütünlerin depolanması, işlenmek için başka bölümlere taşınması ve buralarda depo alanlarında depolanması işlemleri, asıl işin mutlaka yapılması gereken, ancak uzmanlık gerektirmeyen faaliyetlerinden olup, bu işlerin yapılmasında taşıma ve istif aracı olarak forklift kullanılması da bu işin doğal bir sonucudur.

Davalıya ait işyerinde yapılan asıl ... dikkate alındığında, ana üretim girdisi olan tütünün ve yan üretim girdisi olan ambalaj malzemesi gibi malzemelerin işyeri bina ve bölümleri arasında forkliftlerle taşınması, istiflenmesi ve depolanması işleri, asıl işin uzmanlık gerektirmeyen bir parçası niteliğinde olup, bu işlerin asıl işe yardımcı işler olarak kabul edilmesi ve alt işverenlere verilmesinin 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesinin hükmüne uygun düşmeyeceği, davalılar arasında muazaa bulunduğu yapılan keşif sonrası alınan bilirkişi raporu ile de sabittir.

Belirtilen yönler gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Sonuç: Belirtilen sebeplerle, 4857 sayılı Kanun’un 20. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, hükmün bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.