Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2013/34753 K.2013/30828

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Dosyadaki yazılara, kararın bozmaya uygun olmasına delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 27.12.2013 gününde oyçokluğu ile karar verildi.

MUHALEFET ŞERHİ

Davacı vekili, müvekkilinin 04.09.1995-03.01.2011 tarihleri arasında davalı işyerinde çalışmakta iken iş akdinin işveren tarafından geçersiz olarak feshedildiğini, 5919 sayılı Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 19. maddesinin 4. fıkrasında yer alan birliğin personel giderlerinin gelirlerinin % 40'ı geçemeyeceği, Türkiye İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında

Yönetmeliğin 4/5-d maddesinde yer alan Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üçüncü yılın sonunda personel giderlerinin gelirlerinin % 40'ından fazla olması halinde Türkiye İhracatçılar Meclisinin teklifi ve Müşteşarlığın uygun görüşü ile Bakanlık tarafından sona erdirilebileceği yönündeki düzenlemelere dayanılarak, davalı tarafından alınan diğer önlemlerin sonuçları beklenmeksizin iş aktinin feshine karar verildiğini, kanunda belirtilen üç yıllık sürenin kullanılmadığını, feshe son çare olarak başvurulmadığını, gelirleri arttırma yönünde bir çaba sarf edilmediğini, tasarruf tedbiri adı altında alınan kararların uygulanmadığını iddia ederek feshin geçersizliğine ve müvekkilinin işe iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, davalı Kurumun hukuki temellerinin 5910 sayılı Kanun ile değiştirildiğini, buna dayanılarak çıkarılan yönetmeliğin amir hükmü gereği, personel giderlerinin gelirlerin %40'ını geçmesi halinde üç yılın sonunda tüm Kurum personelinin işsiz kalmasının söz konusu olduğunu, bu durumda alınacak önlemler için üç yıl beklenemeyeceğini, personel çıkarmadan önce 07.11.2009 tarih ve 9 sayılı yönetim kurulu toplantısında tasarruf önlemleri alındığını, iş akitlerinin yaşlılık aylığı almaya hak kazananlardan başlanarak feshedildiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, 5910 sayılı Kanunun 19/4 maddesi, birliklerin ve TİM’nin personel giderleri, gelirlerinin % 40'ını geçemez hükmü ile geçici 1/4 maddesi, personel giderlerini gelirlerin % 40'ını aşan birliklerin genel sekreterlikleri, bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içinde personel giderlerini bu seviyeye getirmekle yükümlüdür hükmü içerdiği,

ayrıca Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkındaki Yönetmeliğin 4/5-d maddesinde, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üçüncü yılın sonunda personel giderlerinin gelirlerin % 40'ından fazla olması ya da sonraki dönemlerde iki yıl üst üste personel giderlerinin gelirlerin % 40'ından fazla olmaması gerektiği, sözü edilen kanuni düzenleme gerekçe gösterilmek suretiyle % 40'lık oranın üç yıl içinde tutturulması amacı ile tasarruf tedbirleri alındığı ve uygulamasına geçildiği,

bu tedbirlere rağmen personel giderlerinin belirlenen sınırlar üzerinde bulunması dikkate alınarak idari memur olan davacının iş sözleşmesinin feshedildiği, alınan bilirkişi raporunda, 2008, 2009, 2010 ve 2011 yıllarında personel giderlerinin gelirlere oranının % 40’tan yüksek olduğu, 2012 yılında ise % 35 olarak gerçekleştiğinin belirlendiği, feshin 31.12.2010 tarihli olduğu dikkate alındığında, personel giderlerinin gelirleri aştığı rakam hareketleri ile sabit olduğu, personel sayısındaki azaltmanın zaten bu yüzden gerekli görüldüğü ve personel azaltımı ile sonraki yıllarda belirtilen oranın aşağıya çekilebildiği,

kanuni düzenlemede yer alan üç yıllık sürenin beklenmesi gibi bir zorunluluk bulunmadığı, zira söz konusu mevzuat değişikliği ile amaçlananın artık gelirleri aşan personel giderlerinin düşürülmesi olduğu ve alınan bu tedbir ile düşüş sağlandığı gerekçeleriyle iş sözleşmesinin feshi geçerli sebebe dayandığı kabul edilerek dava reddedilmiştir.

Oysa 5910 sayılı Kanunun 18. maddesinde;

“(1) Birliklerin gelirleri şunlardır:

a) Giriş aidatı.

b) Yıllık aidat.

c) Nispi ödeme.

ç) Diğer gelirler.

(2) Giriş aidatı, yıllık aidat ve nispi ödeme ile ilgili miktar ve oranlar birlik genel kurulu, diğer gelirler ise birlik yönetim kurulu tarafından belirlenir ve bunlar Müsteşarlığın onayından sonra kesinleşir.

(3) Nispi ödeme, ihracat işlemleri üzerinden FOB bedelin asgari onbinde ikisi ile azami binde biri arasında tahsil edilir. İhracatın geliştirilmesini teminen sektörel bazda tanıtım grupları oluşturulması halinde, FOB bedelin binde üçü oranına kadar ek nispi ödeme kesintisi genel kurul kararı ve Müsteşarlık onayı ile yapılabilir. Giriş aidatı ve yıllık aidat, on altı yaşından büyükler için uygulanan aylık asgari ücretin brüt tutarının yüzde ellisinden fazla olamaz. Giriş aidatının alındığı yıl ayrıca yıllık aidat alınmaz.

(4) Giriş aidatı, yıllık aidat, nispi ödeme ile diğer gelirlerin süresinde ödenmemesi halinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda belirlenen oranda gecikme zammı tahakkuk ettirilerek, birlik yönetim kurulu tarafından verilen kararı müteakip icra daireleri aracılığı ile tahsil edilir.Tahsil zamanaşımı süresi beş yıldır.

(5) TİM’in gelirleri, birliklerin bir önceki takvim yılı itibariyle elde etmiş oldukları gelirlerin yüzde sekizi oranındaki katkı paylarından oluşur. Birliklerin katkı payları Ocak ve Temmuz aylarında iki eşit taksitte TİM hesaplarına aktarılır.”

Aynı Kanunun 19/4 maddesinde; “Birliklerin ve TİM’in personel giderleri, gelirlerinin yüzde kırkını geçemez.”

Yine aynı Kanunun geçici 1/4. maddesinde ise; “Personel giderleri gelirlerinin yüzde 40’ını aşan birliklerin genel sekreterlikleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içerisinde, personel giderlerini bu seviyeye getirmekle yükümlüdür.”

Şeklinde düzenlemeler mevcuttur.

Dairemizce benzer dosyalarda, mahkemece davacının iddiası ve davalı işveren beyanları dikkate alınarak iş sözleşmesinin feshine gerekçe gösterilen davalı birliğin fesih tarihi itibarı ile personel giderleri karşılaştırılarak personel giderlerinin gelirlerinin % 40'ını aşıp aşmadığı hususu bilirkişi aracılığı ile belirlenmeli, ayrıca 5910 sayılı kanunda belirtilen 3 yıllık bitim tarihi de göz önünde bulundurularak feshin geçerli nedene dayanıp dayanmadığı değelendirilmelidir şeklinde görüş ve gerekçelerle bozma kararları verilmiştir.

Yargılama sırasında alınan bilirkişi raporuna göre davalı birliğin 2008, 2009, 2010 ve 2011 yıllarında personel giderlerinin gelirlere oranının % 40’tan yüksek olduğu, 2012 yılında ise % 35 olarak gerçekleştiği belirlenmişse de, bilirkişi raporunda birliklerin gelirleri arasında sayılan nispi ödeme gelirleri hesaplama dışı bırakılmıştır.

Dosyada sureti bulunan Ankara 8. İş Mahkemesininin 2012/1089 Esas sayılı dosyasına ait bilirkişi raporunda ise; davalı birliğin gelirlerine kanunda belirtilen nispi gelirlerin de dahil edilmesiyle hesaplama yapılmış ve personel giderlerinin birliğin toplam gelirlerine oranının 2010 yılında %33,01, 2011 yılında % 24,46, 2102 yılında ise % 22,48 olduğu tesbit edilimiştir.

Bu durum karşısında, davalı birliğin personel giderlerinin gelirlerine oranının % 40'ı aşıp aşmadığı kanunda sayılan tüm gelir kalemleri dikkate alınmak suretiyle hesaplanarak belirlendikten sonra oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerektiği kanaatinde olduğumdan, kanunun açık hükmüne rağmen, nisbi ödemelerin gelir toplamına katılmadan düzenlenen bilirkişi raporuna dayanılarak davanın reddine dair verilen kararın onanması yolundaki sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum.

27.12.2013