Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2013/35546 K.2013/29295

Hüküm süresi içinde davacı ve davalılar avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı-karşı davalı ...

Nakliyat ve Dış Ticaret Limited Şirketi, ... yıllardır Türkiye'nin çeşitli illerinde araç kiralama faaliyeti göstermekte olan bir şirket olduğunu, davalı ...'ün haklı nedene dayanmaksızın ve ihbar süresine uymaksızın iş sözleşmesini feshettiğini, davacı şirketi mağdur ettiğini, bununla da yetinmeyip Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İzmir Bölge Şubesine müvekkil şirket aleyhine başvuruda bulunmaları sebebi ile Davalı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İzmir Bölge Şubesi İş müfettişi tarafından yapılan inceleme sonucu 07.07.2011 tarihli 346398.35-7 sayı konulu rapor düzenlendiğini ve müvekkil şirket İzmir ...

Menderes Havalimanı şubesine 14.07.2011 tarihinde tebliğ edildiğini, rapor iş müfettişi tarafından düzenlendiği ve işçi alacağı ile ilgili ödeme belirtildiğinden yasal süresi içerisinde iş bu itiraz davasını açtığını, davacı şirkette işçilerin çalışma şekilleri yasaya uygun olup, fazla çalışma sözkonusu olmadığını, raporda bu hususta tespit edilenlerin gerçek durumu yansıtmayıp kabul edilmediğini, ...

Menderes Havalimanında çalışan personelin izin günleri işin niteliği gereği farklı olduğunu, işçilere iki gün çalışma ve akabinde iki gün izin kullandırıldığını, genel tatil günlerinde işçinin onayı ile yapılan çalışmalar yıllık izinlere eklendiğini, ancak her iki gün çalışmanın karşılığı iki gün iznin yanında bir günde haftalık izni kullandırıldığını, işyeri havalimanı olduğundan sabah ... gelen işçinin ..., geç gelen işçinin geç çıktığını, tüm işçilerin kendi inisiyatiflerine göre çalışma saatlerini belirlediğini, raporda müvekkil şirket aleyhine olan tüm hususlara itiraz edildiğini, Müvekkil şirket,

çalışanları ile sözlü ve yazılı olarak anlaşma sağladığını, ... isimli şahısın kötü niyetli olduğunu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 07.07.2011 tarihli 346398.35-7 konulu rapora karşı itirazlarının kabulüne, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı karşı davacı işçi, iş müfettişi tarafından hazırlanan raporun iptali talebinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, verilen raporun doğruları yansıttığını, 2 yıl, 5 ay, 26 günlük çalışması dolayısı ile kıdem tazminatı alacağının bulunduğunu, çoğu gün 3 saatten de fazla mesai yapmaya zorlandığını, kıdem tazminatı, fazla çalışma ve genel tatil ve ulusal bayramlardaki çalışmasıyla ilgili ücret alacaklarının karşı davalı şirketten alınarak, tarafına verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, davacı-karşı davalı ... Nakliyat ve Dış Ticaret Ltd.

Şti.nin açtığı iptal davasına verdiği cevap dilekçesinde özetle, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Müfettişi tarafından düzenlenen raporda, işyerinde ayda 15 gün çalışan satış temsilcilerinin günde 3 saat üzerinden aylık 45 saat fazla çalışma yaptıkları ve bunun halen çalışanlar ile işyerinde 20.08.2008-14.02.2011 tarihleri arasında çalışmış olan davalı karşı davacıya fazla çalışma ücretlerinin % 50 zamlı olarak ödenmesi, işçilerin ulusal ... ve genel tatil günlerinde de çalıştıkları, bu günler için zamlı ücret ödenmediği,

bu nedenle işçilere çalıştıkları ulusal ... ve genel tatil günlerinde 4857 sayılı İş Kanunu’nun 47. maddesine göre ödeme yapılması gerektiği, işçi ...’ün işyerinde çalışmakta iken 29.12.2010 tarihinde verdiği şikâyet dilekçesinde işyerinde işe girdiği tarihten bu güne kadar fazla çalışma yapılacağı ile ilgili olarak yazılı ve sözlü onayı alınmadan haftada 60 saatten fazla çalıştırıldığını, herhangi bir fazla çalışma ücreti ödenmediğini,

bu duruma karşı çıktığında işten çıkarılmakla tehdit edildiğini belirterek işe başladığı tarihten bu yana birikmiş tüm mesai alacaklarının ödenmesi ve çalışma saatlerinin 4857 sayılı İş Kanunu'nda yer alan hükümlere göre düzenlenmesi talebinde bulunduğu, yapılan incelemede iddialarının gerçeği yansıtması nedeniyle iş sözleşmesini fesih gerekçesinin haklı sebebe dayandığı,

bu nedenle 2 yıl, 5 ay, 26 günlük hizmeti karşılığı tazminat esas 58,72 TL ücret üzerinden hesaplanacak kıdem tazminatına hak kazandığı ve bunun brüt 4.382,48 TL olarak ödenmesi gerektiğinin belirtildiğini, açıklanan nedenlerle iş müfettişi raporunun usul ve yasaya uygun olduğunu ileri sürerek iptal davasının reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, asıl davaya konu iş müfettişi raporunda tespit edilen fazla çalışma olgusunun gerçekleşmediğini tespiti ile itirazın kabulü, genel tatil ücretine ilişkin itirazın ise yerinde görülmediğinden reddine, karşı dava konusu kıdem tazminatı ve genel tatil ücreti alacaklarının kabulüne fazla mesai ücretine ilişkin talebin ise reddine karar verilmiştir.

Kararı davacı-karşı davalı, davalı-karşı davacı ve davalı kurum temyiz etmiştir.

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacı-karşı davalının tüm davalı-karşı davacı ve davalı kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki tüm temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Taraflar arasında davacı işyerinde fazla çalışma yapılıp yapılmadığı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 63. maddesinde çalışma süresi haftada en çok 45 saat olarak belirtilmiştir. Ancak tarafların anlaşması ile bu normal çalışma süresinin, haftanın çalışılan günlerine günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabileceği ilkesi benimsenmiştir. Kanun'un 41. maddesine göre fazla çalışma, kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmalar olup, 63. madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile bazı haftalarda toplam 45 saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.

Günlük çalışma süresinin 11 saati aşamayacağı, Kanunda emredici şekilde düzenlendiğine göre, bu süreyi aşan çalışmaların denkleştirmeye tabi tutulamayacağını ve zamlı ücret ödemesi veya ... zaman kullanımının sözkonusu olacağı kabul edilmelidir.

Yine işçilerin gece çalışmaları günde yedi buçuk saati geçemez (m.69/3). Bu hal de günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın bir sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden haftalık 45 saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde 7.5 saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir. Dairemizin kararı bu yöndedir.

Somut olayda davalı karşı davacının ara dinlenmenin mahsubundan sonra günlük 12,5 saatten ayın iki haftasında haftada dört gün toplam 50 saat çalıştığı, diğer iki haftasında ise haftada üç gün toplam 37,5 saat çalıştığı anlaşılmaktadır. Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda da çalışma saatleri bu şekilde kabul edilmekle birlikte denkleştirme bulunduğu yönünde değerlendirme yapılmış ve mahkemece bu değerlendirmeye itibarla fazla mesai alacağı reddedilmiştir.

Ancak denkleştirme kabul edilse bile günlük 11 saati aşan çalışmaların fazla mesai olarak değerlendirilmesi gerekir. Ayrıca belirtmek gerekir ki, davacının fazla mesai karşılığında ... zaman kullanmak istediğine yönelik bir talebinin varlığı ispat edilmiş değildir.

Hal böyle olunca günlük 11 saati aşan çalışmaların fazla mesai olarak hesaplanıp hüküm altına alınması gerekirken yazılı gerekçe ile davacı-karşı davalının müfettiş raporuna bu yönden yapılan itirazın kabulüne ve davalı-karşı davacı işçinin fazla mesai isteğinin reddine karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.