Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2013/5823 K.2013/9306

Mahkeme, isteğin reddine karar vermiştir. Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ...... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı vekili, müvekkili işçinin iş sözleşmesinin geçerli ve haklı sebep olmadan işverence feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminat ile boşta geçen süre ücret ve diğer haklarının belirlenmesini istemiştir.

Davalı vekili, davacı işçinin müşteri memnuniyetsizliğine yol açan davranış ve uygulamaları sebebiyle birçok kez uyarıldığını, en son müşteriye bedelsiz ürün vermesi ve yirmi kişilik grubun kahvaltı rezervasyonunu iptal etmesine yol açan davranışları sebebiyle disiplin kuruluna sevk edilerek yasal işlem yapıldığını, diğer taraftan müvekkili işverene ait işletmede uygulanan küçülme politikası doğrultusunda, emekliliğe hak kazanan ve davacı gibi işine gerekli özen ve hassasiyeti göstermeyen işçilerin tazminatlarının ödenerek iş sözleşmelerinin feshedildiğini, davacının anılan nedenlerle iş sözleşmesinin geçerli nedenle feshedildiğini beyanla davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının görev tanımı içinde yer alan ve işin yürütümünü genel olarak olumsuz etkileyen davranışlarını verilen uyarı cezalarına rağmen devam ettirdiği, diğer taraftan alınan işletmesel karar uyarınca işletmenin bazı birimlerinin kapatılması sonucu oluşan kadro fazlalılığının emekliliği gelmiş veya verimsizliği tespit olunanlardan başlamak üzere bir kısım işçilerin iş sözleşmelerinin feshi yoluyla giderildiği, bu yönlerden feshin geçerli nedene dayandığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Taraflar arasında iş sözleşmesinin feshinin geçerli nedene dayanıp dayanmadığı uyuşmazlık konusu olup, normatif dayanak 4857 sayılı İş Kanunu’nun 18. ve devamı maddeleridir.

4857 sayılı Kanun’un 18. maddesine göre otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır.

İşçinin davranışlarından ve yeterliliğinden kaynaklanan nedenler, 4857 sayılı Kanunun 25. maddesinde belirtilen nedenler yanında, bu nitelikte olmamakla birlikte, işyerlerinde işin görülmesini önemli ölçüde olumsuz etkileyen nedenlerdir. İşçinin davranışlarından veya yetersizliğinden kaynaklanan nedenlerde, iş ilişkisinin sürdürülmesinin işveren açısından önemli ve makul ölçüler içinde beklenemeyeceği durumlarda, feshin geçerli nedenlere dayandığını kabul etmek gerekecektir.

İşletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan sebepler; sürüm ve satış imkanlarının azalması, talep ve sipariş azalması, enerji sıkıntısı, ülkede yaşanan ekonomik kriz, piyasada genel durgunluk, dış pazar kaybı, ham madde sıkıntısı gibi işin sürdürülmesini imkansız hale getiren işyeri dışından kaynaklanan sebeplerle yeni çalışma yöntemlerinin uygulanması, işyerinin daraltılması, yeni teknolojinin uygulanması, işyerinin bazı bölümlerinin kapatılması ve bazı iş türlerinin kaldırılması gibi işyeri içi sebeplerdir.

İşletmenin, işyerinin ve işin gereklerinden kaynaklanan sebeplerle sözleşmeyi feshetmek isteyen işverenin fesihten önce fazla çalışmaları kaldırmak, işçinin rızası ile çalışma süresini kısaltmak ve bunun için mümkün olduğu ölçüde esnek çalışma şekillerini geliştirmek, işi zamana yaymak, işçileri başka işlerde çalıştırmak, işçiyi yeniden eğiterek sorunu aşmak gibi varsa fesihten kaçınma imkanlarını kullanması, kısaca feshe son çare olarak bakması gerekir.

4857 sayılı Kanun’un 20. maddesinin ikinci fıkrasına göre feshin geçerli nedene dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ettiği takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.

Somut olayda, davalıya ait işyerinde, lokanta sorumlusu olarak çalışan davacı işçinin iş sözleşmesi, işçi davranışlarıyla birlikte, işletmenin ve işin gereklerinden kaynaklanan geçerli neden bulunduğu bildirilerek feshedilmiştir.

Öncelikle, feshin, işçi davranışlarından kaynaklanan neden yönünden geçerli olup olmadığı sorunu ele alındığında; davacı işçinin yazılı fesih bildiriminde açıklanan davranışları sebebiyle, hakkında açılan disiplin soruşturması neticesinde, Disiplin Kurulunun 06.06.2012 tarih ve 2012/18 nolu kararıyla ücret kesim cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği, anılan kararın 08.06.2012 tarihinde davacıya tebliğ edildiği anlaşılmaktadır. Disiplin kurulunca iş sözleşmesinin feshi yönünde alınan bir karar bulunmadığından, yazılı fesih bildiriminde dayanılan işçi davranışlarından kaynaklanan sebep yönünden fesih geçersizdir. Mahkemenin bu yöne ilişkin, feshin geçerli olduğu tespiti yerinde değildir.

Yazılı fesih bildiriminde gösterilen, işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan sebep hakkında ise, davalı işverence, işletmenin küçülme politikası uygulaması gereğince davacının istihdam fazlalığı oluşturduğu savunulmuştur.

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda, işletmenin hangi işyerlerinin kapatıldığı veya işyerinin hangi bölümlerinin kapatıldığı, davacının ne suretle istihdam fazlalığı oluşturduğu, işverenin fesihten kaçınma imkanlarını kullanıp kullanmadığı yönlerinden yeterli inceleme yapılmamıştır.

Diğer taraftan, işyerinde müdür olarak çalışan davalı tanığı ...'un, davacının çalıştığı "Asansör" ünvanlı işyerinde kapanan bir bölüm olmadığı, davacının iş sözleşmesinin feshinin ardından onun yerine işverenin diğer bir işyerinde çalışan işçisinin nakledildiği, işyerinde fazla çalışmaların yapıldığı yönündeki beyanları da değerlendirmeye

tabi tutulmamıştır. Anılan nedenle, işletme uzmanı, insan kaynakları uzmanı ve serbest muhasebeci mali müşavir bilirkişilerden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle, işyeri kayıtları yeniden incelenerek, dosya kapsamındaki tüm delillerle birlikte yeniden değerlendirmeye tabi tutulmalı, anılan yönlerden feshin geçerli nedene dayanıp dayanmadığı hakkında bir sonuca gidilmelidir. Eksik incelemeye dayalı bilirkişi raporuna itibarla yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.