Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2014/27411 K.2016/558

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı vekili, davacının, davalı işverene ait işyerinde 21.09.2006-28.02.2009, 13.11.2009-05.04.2012 tarihleri arasında çalıştığını, her iki çalışma dönemindede iş sözleşmesinin işverence haksız olarak feshedildiğini, tazminat ve alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek, ihbar tazminatı, kıdem tazminatı, fazla mesai ücreti, ulusal bayram genel tatil ücreti, hafta tatili ücreti ve yıllık izin ücreti alacaklarının faizleriyle birlikte davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalı vekili, takas mahsup def'inde bulunarak, davanın reddini talep etmiştir. Mahkemece, dosya içeriği ve bilirkişi raporu doğrultusunda, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararı kanuni süresi içinde davalı temyiz etmiştir.

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davalının takas-mahsup definin dikkate alınması gerekip gerekmediği hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

Uyuşmazlığın kanuni dayanakları 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 100-102, 139-145. maddeleridir. İş sözleşmesinden doğan para borçlarının kısmi ifasında mahsubun ne şekilde yapılacağı ile ilgili 4857 sayılı İş Kanunu'nda özel bir düzenleme bulunmadığından Borçlar Kanunu'nun genel hükümleri kapsamında sorun çözümlenmektedir. İşçinin işverenden bir alacağının bulunduğu durumda kısmi ödeme sebebiyle mahsup işlemi 6098 sayılı Kanun'un 100. maddesi çerçevesinde yapılacaktır. Aynı Kanun'un 139. maddesinde, iki kişinin, karşılıklı olarak bir miktar para veya özdeş diğer edimleri birbirine borçlu oldukları takdirde, her iki borç muaccel ise her biri alacağını borcuyla takas edebilecekleri, takasın alacaklardan birinin çekişmeli olsa bile ileri sürülebileceği, belirtilmiştir.

Takas borcu sona erdiren sebeplerden biridir. Henüz doğmamış veya takas anında sona ermiş alacaklar takas edilemez. Takas edilecek alacaklar aynı nitelikte, aynı türden olmalıdır. Borçlar doğdukları anda aynı türden olabileceği gibi, sonradan da aynı türden olabilirler. Ancak takas hakkının kullanıldığı anda, mutlaka aynı türden olmaları zorunludur. Takası için gerekli olan bir diğer şart da alacağın muaccel olmasıdır.

Alacaklı tarafından zaman itibarıyla ifası istenebilir bir borç olması gerekir. Takas edilecek alacağın muaccel olması, buna karşılık asıl alacağın (karşı taraf asıl alacağının) sadece ifa edilebilir bulunması yeterlidir. Takas hakkını ileri sürenin alacağı, dava edilebilir bir alacak olmalıdır. Takası ileri süren tarafın alacağının tartışmalı olması, takas ileri sürülmesine engel değildir.

Alacağı tartışmasız olan taraf bu takasa itiraz edebilir ve kendi alacağını dava edebilir. Takası ileri süren tarafın bunun için dayandığı alacak, talep ve dava edilebilir bir alacak olması gerekir. Bunu istisnası zaman aşımına uğramış borçlarda görülür. Zaman aşımına uğramış borç talep ve dava edilebilir olamamasına karşın, alacaklı buna takas için dayanabilir.

Somut olayda, davalı kanuni süresi içinde takas talebinde bulunarak, davacının icra dosyasına borçlarını ödediğini ileri sürmüştür. Mahkemece, takas talebi ile ilgili olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemiştir. Davacı, ödemenin aylığından yapılan kesintiler ile ödendiğini iddia etmiş ise de, bordrolara göre davacıya aylık ücretleri tam ödenmiştir.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, ödemenin, aylıktan kesilme ile mi yoksa işverence davacı adına mı ödendiğinin anlaşılamadığı belirtilmişse de, ödeme makbuzları dosyaya işveren tarafından sunulmuştur. İşverenin ödeme iddiasının aksi eşdeğer belgelerle ispatlanamamıştır.

Bu durumda, borcun işverence ödendiğinin kabulü gerekirken, işverenin takas mahsup talebi ile ilgili olumlu ya da olumsuz bir karar verilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirir.