Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2014/31914 K.2014/31952

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davalılar... Tic. A.Ş. ile ... avukatları tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davalı Bakanlığın, müvekkili sendikanın toplu iş sözleşmesi yetkisi için çoğunluk tespiti yapılması talebini yargı kararlarına aykırı bir şekilde reddederek, uluslararası sözleşmelerle, anayasa ve yasalarla güvence altına alınan sendikal özgürlükleri, sendikalı ve toplu iş sözleşmeli çalışma haklarını ihlal ettiğini, müvekkili sendikanın... Lojistik Turizm San. Tic.

A.Ş. işletmelerinde toplu iş sözleşmesi yapabilmesi için 6356 sayılı Kanun'a göre aranan üye çoğunluğuna ulaştıktan sonra 31.12.2013 tarihli ve hemen ardından 03.01.2014 tarihli yazıları ile davalı Bakanlıktan bu işletmede toplu iş sözleşmesi yapma yetkisinin verilmesi talebinde bulunduklarını, davalı Bakanlığın 08.01.2014 tarihli yazısı ile “...işyeri- işletme yetki taleplerinizin Temmuz 2009 istatistikleri esas alınarak değerlendirilmesi ve karşılanması isteğinizin yerinde olmadığı mütalaa edilmiştir” diyerek başvuruyu reddettiğini, müvekkili sendika tarafından Ocak 2013 ve Temmuz 2013 istatistiklerine karşı itiraz istemli dava açıldığını,

bu nedenlerle anılan istatistiklerin henüz kesinleşmediğini, buna göre Bakanlığın kesinleşen en son istatistik olan 2009 Temmuz istatistiklerine göre işlem yapması gerektiğini, müvekkili sendikanın Temmuz 2009 istatistiklerine göre 2821 sayılı Kanun'da öngörülen %10 olan işkolu barajını rahatlıkla aştığını ileri sürerek ... Çalışma Genel Müdürlüğünün

08.01.2014 tarihli işleminin iptaline ve müvekkili sendikanın... Lojistik Turizm San. Tic. A.Ş. işletmesinde çoğunluğu bulunduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı Cevabının Özeti: Davalılar, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davacı sendikanın faaliyet gösterdiği işkoluna dair, 6356 sayılı Kanun'un 41/5. maddesi uyarınca yayımlanan 2013 Ocak ve Temmuz aylarına ilişkin istatistiklerin iptali için dava açılmış olması nedeniyle bu istatistiklerin yetki başvuru tarihinde kesinleşmediği, dolayısıyla yetki başvurusunun bu istatistikler esas alınarak sonuçlandırılmasının mümkün olmadığı, bu durumda başvurunun yayımlanan son istatistik niteliğinde olan 2009 Temmuz istatistiği esas alınarak değerlendirilmesi gerektiği, anılan istatistiklerde, davacı sendikanın faaliyet gösterdiği işkolundaki işçilerin %12,11'inin üyesi olduğu,

davalı işletmede çalışan işçilerin ise % 49,07 'sinin davacı sendikaya üye olduğu, böylelikle davacı sendikanın 6356 sayılı Kanun'un 41. maddesinde öngörülen, işkolunda %3, davalı işletmede %40 çoğunluğa sahip olma koşulunu taşıdığı gerekçesiyle davanın kabulüne ve davacı sendikanın yetkili olduğunun tespitine karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davalılar ... ile... Lojistik Turizm San. Tic. A.Ş. vekilleri temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Dava olumsuz yetki tespitine itiraz istemine ilişkindir.

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 41. maddesinin birinci fıkrasının dava tarihinde yürürlükte olan metnine göre “Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde üçünün üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu iş sözleşmesinin kapsamına girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise yüzde kırkının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkilidir.”

Maddeye göre, toplu iş sözleşmesi yetkisi için, işkolu barajı ile işyeri ve işletme çoğunluğu olarak ifade edilebilecek iki kıstas söz konusudur. Belirtilen düzenlemeye göre, sendika tarafından toplu iş sözleşmesi yetkisi alabilmek için gerçekleştirilmesi gereken ilk koşul, işkolu barajını sağlama gerekliliğidir.

Öte yandan, 6356 sayılı Kanun'un geçici altıncı maddesi ile, işkolu barajına oranına dair bir geçiş dönemi oluşturulduğunu ve yüzde üç olarak belirtilen işkolu barajı konusunda farklı uygulamalar öngörüldüğünü belirtmek gerekmektedir. Anılan maddenin birinci fıkrasına göre de “41 inci Maddenin birinci ve beşinci fıkraları ile 43 üncü Maddenin ikinci ve dördüncü fıkralarında yer alan kurulu bulunduğu işkolunda en az yüzde üç üye şartı, Ekonomik ve Sosyal Konseye üye konfederasyonlara bağlı işçi sendikaları için Ocak 2013 istatistiğinin yayımı tarihinden 1/7/2016 tarihine kadar yüzde bir, 1/7/2018 tarihine kadar yüzde iki olarak uygulanır.”

İnceleme konusu davada, davacı sendika tarafından, 31.12.2013 tarihinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına başvuru yapılarak, davalı ... San. Tic. A.Ş.'ye ait işletmede çoğunluk tespiti yapılması talep edilmiş, davalı Bakanlık tarafından ise 08.01.2014 tarihli yazı ile olumsuz yanıt verilmesi üzerine, tespite itiraz davası açılmıştır.

Dosya içeriğinden, ... kayıtlarına göre, davacı sendikanın, başvuru tarihi itibariyle işletme bazında %40 çoğunluğu sağladığı anlaşılmaktadır. Diğer taraftan, 30.07.2013 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Temmuz

2013 istatistiklerine göre ise, davacı sendikanın %0,42 oranını gerçekleştirdiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, çoğunluk tespiti için vaki başvuru tarihi itibariyle, 6356 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiği tartışmasızdır. Uyuşmazlık, hangi tarihli istatistiğin esas alınması gerektiğine ilişkindir.

İşkolu barajına dair uygulamanın esasları 6356 sayılı Kanun'un 41. maddesinin beşinci fıkrasında düzenlenmiştir. Maddeye göre “Bir işkolunda çalışan işçilerin yüzde üçünün tespitinde Bakanlıkça her yıl ocak ve temmuz aylarında yayımlanan istatistikler esas alınır. Bu istatistiklerde her bir işkolundaki toplam işçi sayısı ile işkollarındaki sendikaların üye sayıları yer alır.

Yayımlanan istatistik, toplu iş sözleşmesi ve diğer işlemler için yeni istatistik yayımlanıncaya kadar geçerlidir. Yetki belgesi almak üzere başvuran veya yetki belgesi alan işçi sendikasının yetkisini daha sonra yayımlanacak istatistikler etkilemez.” Aynı maddenin altıncı fıkrasında ise yayımlanan istatistiklere itiraz usulü düzenlenmiştir. Anılan maddeye göre de “Yayımından itibaren on beş gün içinde itiraz edilmeyen istatistik kesinleşir.

İstatistiğin gerçeğe uymadığı gerekçesiyle bu süre içinde ... İş Mahkemesine başvurulabilir. Mahkeme bu itirazı on beş gün içinde sonuçlandırır. Mahkemece verilen karar, ilgililerce veya Bakanlıkça temyiz edilebilir. Yargıtay temyiz talebini on beş gün içinde kesin olarak karara bağlar.”

Kanun metninden açık bir şekilde anlaşılacağı üzere, yetki tespiti taleplerinde “Yayımlanan istatistikler”in esas alınması gerekmektedir. Buna göre, yetki tespiti için başvuru tarihi itibariyle, en son yayımlanan istatistik nazara alınacaktır. Yayımlanan istatistiklere itiraz edilmesi durumunda ise, itiraza ilişkin dava bekletici mesele yapılarak, ilgili mahkeme kararının ve istatistiğin kesinleşmesi beklenmelidir. İşte bu aşamadan sonra, başvuru tarihi itibariyle yayımlanan son istatistiğin, kesinleşmiş şekli hükme esas alınmalıdır.

Bu açıklamalara göre, öncelikle belirtmek gerekir ki, somut olayda, başvuru tarihi itibariyle yayımlanan son istatistik olan 2013 Temmuz ayı istatistiklerinin esas alınması gerekmektedir. Davacı sendikanın Ekonomik ve Sosyal Konseye üye konfederasyon DİSK üyesi olduğu gözetildiğinde, yukarıda belirtilen 6356 sayılı Kanun hükümleri karşısında, davacı sendikanın, toplu iş sözleşmesi ehliyeti için, 2013 Temmuz istatistiklerinde %1 olan işkolu barajını aşması gerekmektedir.

Dosya içeriğine göre ise, %1 işkolu barajını aşamayan davacı Nakliyat-İş Sendikası tarafından, 2013 Temmuz ayı istatistiklerine karşı süresinde itiraz edilmiş olup, yargılamanın, ... 15. İş Mahkemesinin 2013/463 esas sayılı dosyası ile görüldüğü ve halen derdest olduğu anlaşılmıştır. Bütün bu açıklamalar karşısında, mahkemece, ... 15. İş Mahkemesi'nin 2013/463 esas sayılı dosyasının bekletici mesele yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Sonuç: