Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2014/34395 K.2015/20902

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde duruşmalı olarak davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş ise de; duruşma gününün taraflara tebliği için davetiyeye yapıştırılacak posta pulu bulunmadığından duruşma isteğinin reddine ve incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor sunuldu, dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının davalı işverene ait Akşam Gazetesinde 01.03.2009 tarihinde foto muhabiri olarak çalışmaya başladığını, sigorta bildiriminin yapılmadığını, foto muhabirlerine ödenen emsal ücret ödeneceği taahhüt edilmişse de bu taahhüdün yerine getirilmediğini, her ay asgari ücretin altında maaş ödemesi yapıldığını, diğer parasal haklarının da ödenmediğini bu nedenle davacının 21.07.2011 tarihinde iş sözleşmesini bildirimsiz olarak feshettiğini ileri sürerek,

ödenmeyen eksik ücret alacağı, ödenmeyen eksik ücret alacağı günlük %5 fazlalığı, yıllık izin ücreti, ücretlerin gününde ödenmemesinden dolayı günlük %5 fazlalığı, ikramiye alacağı, fazla mesai ücreti, fazla mesai ücreti günlük %5 fazlalığı, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti %5 fazlalığı alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının iletişim fakültesi öğrencisi olduğunu, şirkete staj başvurusunda bulunduğunu ve başvurusunun kabul edildiğini, davacının okulundan arta kalan sürelerde hazırladığı ve yayınlanması uygun görülen fotoğraflarına karşılık düzenlilik arzetmeyen cüzi miktarlarda ödeme yapıldığını, davacıyla iş sözleşmesi olarak nitelendirilecek bir ilişki kurulmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davalı temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Uyuşmazlık, taraflar arasındaki hukuki ilişkinin niteliği noktasında toplanmaktadır.

İş sözleşmesini diğer iş görme sözleşmeleri olan eser ve vekalet sözleşmelerinden ayırt edici en önemli kıstas bağımlılık ilişkisidir. Her üç sözleşmede iş görme edimini yerine getirenin iş görülen kişiye (işveren-eser sahibi veya temsil edilen) karşı ekonomik bağlılığı vardır.

İş sözleşmesinde işçi, belirli veya belirsiz süreli olarak işveren için çalışır. Eser sahibi kural olarak uzmanlığı bakımından iş sahibinin talimatları ile bağlı değildir. Sadece sözleşme ile üstlendiği eseri meydana getirmekle yükümlüdür. İş sözleşmesinin varlığı, ücretin ödenmesini gerektirir. Eser (telif) sözleşmesine ilişkin hükümlerde, iş sözleşmesinin aksine sosyal nitelikte edimlere ve koruma yükümlülüklerine rastlanmaz. Bağımsız olarak iş gören, bu nedenle faaliyetini sürdüreceği zamanı belirlemede kısmen de olsa serbestliğe sahip olan, bütün zamanını tek bir müvekkile hasretmek zorunda olmayan vekil, farklı kişilerle ayrı vekalet sözleşmeleri yapabilmekte ve bu şekilde ekonomik olarak tek bir işveren bağlı olmaktan kurtulmaktadır.

İş sözleşmesini belirleyen kriter hukuki-kişisel bağımlılıktır. Gerçek anlamda hukuki bağımlılık, işçinin işin yürütümüne ve işyerindeki davranışlarına ilişkin talimatlara uyma yükümlülüğünü üstlenmesi ile doğar. İşçi edimini işverenin karar ve talimatları çerçevesinde yerine getirmektedir. İşçinin bu anlamda işveren karşı kişisel bağımlılığı ön plana çıkmaktadır. Bu anlamda işveren ile işçi arasında hiyerarşik bir bağ vardır. İş sözleşmesine dayandığı için hukuki, işçiyi kişisel olarak işveren bağladığı için kişisel bağımlılık söz konusudur.

Dosya içeriğine göre, taraflar arasında 01.11.2009 tarihli telif sözleşmesi düzenlenmiş olup buna göre; yayın kuruluşunda İş Kanunu hükümlerine göre çalışma saati kavramına tabi bir mesaisi olmadığı, yayın kuruluşu tarafından yayınlanan her haber, fotoğraf, röportaj araştırma veya yorumlu haber karşılığında, eser konusunun değerine göre yayın kuruluşu tarafından belirlenecek tutarda telif ücreti ödeneceği, ancak kullanılmayan eserler için telif ücreti ödenmeyeceği kararlaştırılmıştır.

Somut olayda, davacının üniversitede kayıtlı öğrenci olduğu ve üniversite idaresinden gelen yazıya göre de üniversiteye devam zorunluluğunun bulunduğu anlaşılmakla ve taraflar arasındaki telif sözleşmesinde bağımlı bir çalışma ilişkisini gösteren, her hafta belli sayıda yazı ya da fotoğraf ibrazı gibi zorunlu bir çalışma düzeni öngörülmediğinden, taraflar arasındaki ilişkinin telif sözleşmesi olarak nitelendirilmesi dosya içeriğine daha uygun düşecektir. Bu nitelendirmeye göre taraflar arasındaki hukuki ilişki iş ilişkisi olarak nitelenemeyeceğinden görevli mahkeme iş mahkemesi değil genel mahkemelerdir. Mahkemece görevsizlik kararı verilmek üzere hükmün bozulması gerekmiştir.

Sonuç: