Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2015/15169 K.2017/13356

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili; müvekkilinin 01.06.1987 tarihinden beri davalı müdürlüğe bağlı ... Orman İşletme Müdürlüğü emrinde şoför olarak çalıştığını, davalı Bakanlık ile davacının üyesi bulunduğu ... ve ...

İş Sendikaları arasında 01.01.1997 tarihinden 31.12.2012 tarihine kadar sözleşmelerin imzalandığını, davacının bu sözleşmelerin kapsamında yer aldığını, davacının çalışmalarının haftalık 45 saati aştığını, Toplu Iş Sözleşmesi'nin 19-22/A maddelerinde fazla mesai ile iş süresinden sayılan hallerin düzenlendiğini, davacının çalışmalarını işyeri kayıtları ile sabit olduğunu, davacıya çalışmaları karşılığının ödenmediğini öne sürerek fazla çalışma,

hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının Toplu İş Sözleşmesi'nin 55.maddesinde öngörülen temerrüt tarihinden itibaren işleyecek en yüksek işletme kredisi faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, dava konusu alacakların zamanaşımına uğradığını, davacının 01.06.1987 tarihinde mevsimlik işçi olarak çalışmaya başladığını, halen ... Orman İşletme Müdürlüğü emrinde çalıştığını, davacıya hak ettiği ücretlerinin ödendiğini, davacının var ise alacaklarını idareden talep etmek yerine dava açmasının hatalı olduğunu savunarak davanın reddine karar verimesini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne kadar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine,

2- Taraflar arasında fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağına uygulanacak faizin başlangıç tarihi ve uygulanması gereken faizin türü uyuşmazlık konusudur.

Mahkemece fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil ücret alacaklarına hükme esas alınan 09.09.2014 tarihli bilirkişi raporunda belirtilen temerrüt tarihlerinden itibaren bankalarca işletme kredilerine uygulanan en yüksek işletme faizi uygulanması gerektiğine hükmedilmiştir.

Davacı 12.06.1987 tarihinde ... İş Sendikası'na üye olmuş ve 16.02.2009 tarihinde üyelikten çekilerek ... İş Sendikası'na 06.03.2009 tarihinde üye olmuştur. 1. ve 2. dönem Toplu İş Sözleşmeleri'nden mülga 2821 sayılı Kanun'a uygun olarak yazılı muvafakatname ile faydalanmıştır. Açıklanan nedenler ile davacının 14. dönem ve 1, 2 ve 3 ve 4. dönem Toplu İş Sözleşmeleri'nden yararlanma hakkına sahip olduğunun kabulünde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

01.01.2003-31.12.2004 tarihleri arasında yürürlükte bulunan 14. dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin 18. maddesinde, haftalık çalışma süresinin 45 saat olduğu, 5 gün çalışılan işyerlerinde günlük 9 saat. 6 gün çalışılan işyerlerinde günde 7,5 saat üzerinden çalışma düzenini işverenin belirleyeceği. 19. maddesinde, iş süresinden sayılan haller.

22. maddesinin (A) bendinde, fazla çalışma yapılırsa karşılığı ücretin %75 zamlı ödeneceği, (B) bendinde, hafta tatilinde çalışılır ise çalışılmasa da ödenmesi gereken ücret dahil toplam 3 yevmiye ödeneceği, (C) bendinde ise ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılır ise çalışılmasa da ödenmesi gereken ücret dahil toplam 3 yevmiye ödeneceği kararlaştırılmıştır.

Aynı yönde düzenlemelere 01.01.2005-31.12.2007 yürürlük süreli 1. dönem, 01.01.2008-31.12.2010 yürürlük süreli 2. dönem, 01.01.2011-31.12.2012 yürürlük süreli 3. dönem ve 01.01.2013-31.12.2014 yürürlük süreli 4. dönem Toplu İş Sözleşmeleri'nde de yer verilmiştir.

Mülga 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunun 61.maddesi ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 53. maddesinin 2. fıkrasında, “Toplu iş sözleşmesine dayanan eda davalarında temerrüt tarihinden itibaren, işletme kredilerine uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır '' şeklinde kurala yer verilerek uygulanması gereken faiz türü belirtilmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 41. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 47. maddesinde, Kanun'un kapsamındaki işyerleri bakımından, ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışma karşılığı olmaksızın o günün ücretinin ödeneceği, tatil yapılmayarak çalışıldığında ise, ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücretin ödenmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 46. maddesinin ikinci fıkrası gereğince, çalışılmayan hafta tatili günü için bir iş karşılığı olmaksızın işçinin ücreti tam olarak ödenir. Hafta tatilinde çalışılmışsa, çalışma karşılığı olmaksızın ödenmesi gereken bir yevmiye yanında, çalışmanın karşılığı da bir buçuk yevmiye olarak ödenmelidir. Şu hale göre çalışılan hafta tatilinin ücreti ikibuçuk yevmiye olmalıdır.

Somut uyuşmazlıkta, hüküm altına alınan fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağının tamamının toplu iş sözleşmelerinden doğan istekler olmadığı gözardı edilmiştir.

4857 sayılı Yasa'nın az yukarıda belirtilen 41, 47 ve 46. maddelerine göre, fazla çalışma karşılığı ücretin %50 zamlı ödenmesi, hafta tatili gününde çalışıldığında, çalışılmasa da ödenmesi gereken ücret dahil iki buçuk yevmiye ödenmesi, ulusal bayram ve genel tatil günlerindeki çalışmalar karşılığı çalışılmasa da ödenmesi gereken ücret dahil iki yevmiye ödenmesi kanun gereğidir.

Açıklanan nedenle, sözü edilen alacakların kanun gereği hesaplanan kısmına kanunda belirtilen faiz türünün, toplu iş sözleşmesindeki düzenleme nedeniyle kanunda belirtilen hesaplama yöntemini aşan kısmına (fazla çalışma alacağı için %25, hafta tatili alacağı için yarım yevmiye, ulusal bayram ve genel tatil alacağı için ise bir yevmiye ) ise işletme kredilerine uygulanan en yüksek faizin uygulanması gerekmektedir.

Mahkemece 14. dönem ve 1,2,3 ve 4. dönem Toplu İş Sözleşmeleri'nin 53. maddesinde ''ücretin en geç ayda bir olmak üzere işledikten sonra her ayın 14'ünü takip eden en geç 3 gün içinde ödenmesi gerektiği'' gerekçesiyle ve talep ile bağlı kalınarak fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil ücret alacakları için uygulanması gereken faizin başlangıcı ödenmesi gereken ayı takip eden ayın 23. günü kabul edilmiş ve alacaklara hükme esas alınan bilirkişi raporunda belirtilen temerrüt tarihinden itibaren faiz uygulanması gerektiğine karar verilmiştir.

Ne var ki, ücret alacağına ilişkin toplu iş sözleşmelerinde yer alan düzenleme fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil ücret alacaklarını kapsamamaktadır. Fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil günü yapılan çalışmalar için toplu iş sözleşmelerinde açık bir ödeme tarihi kararlaştırılmadığına göre, hüküm altına alınan alacaklara dava ve ıslah tarihinden faiz yürütülmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı bulunmuştur.

Mahkemece bu hususlar gözetilmeden karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.