Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2015/34914 K.2018/15019

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkili tarafından açılan işe iade davası sonucunda ... 1. İş Mahkemesi'nin 2013/1129 esas - 2014/118 karar sayılı ilamı ile davacının işe iadesine, başlatılmaması halinde dört aylık ücreti tutarı tazminat ve boşta geçen süre için dört aylık ücret ve sosyal hakların iadesine dair karar verildiğini, verilen kararın Yargıtay 22. Hukuk Dairesi'nin 28/04/2014 tarih ve 2014/10660-10132 esas-karar sayılı kararı ile onandığını, müvekkilinin işe iade başvurusunun kabul edilmediğini ve davalı tarafça 27/06/2014 tarihinde 41.439,00 TL ödeme yapıldığını, yapılan ödemelerin eksik olduğunu ileri sürerek işe başlatmama tazminatı, boşta geçen süre ücreti, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı fark alacakları ile yıllık izin ücreti alacaklarının hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacıya talep konusu alacakların ödendiğini ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanılan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Karar süresi içerisinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

1. Dosyadaki yazılara, belgelere ve tüm dosya kapsamına göre; davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2. Taraflar arasında davacının aylık ücretinin miktarı ve prim ödemesinin ücrete dahil edilip edilmeyeceği hususunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununda 32. nci maddenin ilk fıkrasında, genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır.

İş sözleşmesinde ücretin kararlaştırılmadığı hallerde ücretin miktarı, işçinin kişisel özellikleri, işyerindeki ya da meslekteki kıdemi, meslek unvanı, yapılan işin niteliği, iş sözleşmesinin türü, işyerinin özellikleri, emsal işçiler o işyerinde ya da başka işyerlerinde ödenen ücretler, örf ve adetler göz önünde tutularak belirlenir.

Çalışma yaşamında daha az vergi ya da sigorta pirimi ödenmesi amacıyla zaman zaman, iş sözleşmesi veya ücret bordrolarında gösterilen ücretlerin gerçeği yansıtmadığı görülmektedir. Bu durumda gerçek ücretin tespiti önem kazanır. İşçinin kıdemi, meslek unvanı, fiilen yaptığı iş, işyerinin özellikleri ve emsal işçilere ödenen ücretler gibi hususlar dikkate alındığında imzalı bordrolarda yer alan ücretin gerçeği yansıtmadığı şüphesi ortaya çıktığında, bu konuda tanıkbeyanları gözetilmeli ve işçinin meslekte geçirdiği süre, işyerinde çalıştığı tarihler, meslek unvanı ve fiilen yaptığı iş bildirilerek sendikalarla, ilgili işçi ve işveren kuruluşlarından emsal ücretin ne olabileceği araştırılmalı ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek bir sonuca gidilmelidir.

Mahkemece, Türkiye İstatistik Kurumunun resmi internet sitesindeki “kazanç bilgisi sorgulama” kısmından da faydalanılması ve emsal ücret araştırması sonucunda elde edilen verilerle birlikte, anılan Kurumun resmi internet sitesindeki bilgiler de dikkate alınarak emsal ücretin belirlenmesi mümkündür.

Somut olayda, davacı ...-elektronik mühendisi olup çalışma belgesi ile de sabit olduğu üzere işyerinde 04/04/2007-30/09/2013 tarihleri arasında bilgi işlem müdürü olarak görev yapmıştır. Davacı, çalışsaydı 2014 yılı Ocak ayı itibariyle alacağı zam oranı da eklenmek suretiyle emsali işçi gibi aylık net 6.100,00 TL, brüt 8.533,00 TL aldığı kabul edilmek suretiyle ilgili fark alacaklarının hesaplanmasını talep etmiştir.

Dosya kapsamında yer alan davalı tarafından ibraz edilen kıdem ve ihbar tazminatına ilişkin hesaplama cetvellerinde ise davacının aylık brüt 7.927,80 TL aldığı kabul edilerek hesaplama yapılmıştır.

Mahkemece davalı işverenden davacının işten ayrıldığı tarihte yapmış olduğu pozisyon ile eş değer birim müdürü pozisyonunda bir çalışanın 30.09.2013-30.05.2014 tarihleri arasındaki bordroları talep edilmiş olup, davalı tarafından sistem işletme müdürü ...'a ilişkin bordro örnekleri gönderilmiştir.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda da, davalı tarafından gönderilen emsal işçiye ait bordrolar esas alınarak davacı iddiası doğrultusunda davacının aylık net 6.100,00 TL, brüt 8.533 TL aldığı kabul edilmek suretiyle hesaplama yapılmıştır. Ancak davacı bilgi işlem müdürü olup, emsal işçi işletme müdürü statüsündedir.

Bu sebeple davacının pozisyonunun emsal işçi ile eşdeğer olup olmadığı araştırılarak, pozisyonu tespit edildikten sonra yukarıda belirtilen kıdemi, meslek unvanı, fiilen yaptığı iş, işyerinin özellikleri ve emsal işçilere ödenen ücretler gibi kriterler esas alınarak emsal ücret araştırması yapılarak davacının ücretinin belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

3. Taraflar arasındaki bir diğer uyuşmazlık davacının boşta geçen süre ücret alacağının miktarı noktasındadır.

İşçinin işe iade sonrasında başvurusuna rağmen işe başlatılmaması halinde, işe başlatılmayacağının sözlü ya da eylemli olarak açıklandığı tarihte veya bir aylık başlatma süresinin sonunda iş sözleşmesi işverence feshedilmiş sayılır.

İşe başlatmama tazminatının da fesih tarihindeki ücrete göre hesaplanması gerekir.

Boşta geçen süreye ait en çok 4 aya kadar ücret ve diğer haklar için ise, feshi izleyen dönem ücretlerine göre hesaplama yapılmalıdır. Geçersiz sayılan fesih tarihinden sonra boşta geçen en çok dört aylık sürede işçinin çalışması devam ediyormuş gibi ücret ve diğer haklar belirlenmelidir.

Boşta geçen sürenin en çok 4 aylık kısmı içinde gerçekleşen diğer haklar kavramına, ikramiye, gıda yardımı, yol yardımı, yakacak yardımı ve servis hizmeti gibi para ile ölçülebilen haklar dahil edilmelidir.

Somut olayda, Mahkemece emsal işçi ...'a ödenen prim miktarı da eklenerek boşta geçen süre ücreti hesaplanmıştır. Dosya kapsamında yer alan 03/04/2014 tarihli davalı şirkete ilişkin yönetim kurulu kararının 2. maddesinde, genel kurul taarafından verilen yetkiye istinaden yalnızca il müdürleri ve şube müdürleri ile danışmanlara birer net maaş ödenmesinin uygun bulunduğu anlaşılmaktadır. Emsal işçi Yakup Avan işletme müdürü olup kendisine bu sebeple prim ödemesi yapıldığı sabittir. Ancak yukarıda belirtildiği şekilde davacının bilgi işlem müdürü olduğu sabit ise de eşdeğer pozisyonu araştırılarak şube müdürü, il müdürü yahut danışman ile eşdeğer olmadığının anlaşılması halinde prim ödemesi dahil edilmeksizin hesaplama yapılmalıdır.