Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2016/26383 K.2016/26946

Mahkeme, isteğin reddine karar vermiştir. Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı vekili, müvekkilinin iş sözleşmesinin sondaj faaliyetlerinin askıya alınarak durdurulması sebebiyle ihtiyaç ve istihdam fazlalığının ortaya çıktığı ve şirket bünyelerinde çalıştırılabilecek başka bir pozisyon bulunmadığı gerekçesiyle feshedildiğini, yapılan feshin geçersiz olduğunu ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine, buna bağlı kanuni haklarının hüküm altına alınmasına karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davalı işyerinde sondaj faaliyetlerinin azalması ve durması nedeniyle isdihdam fazlalığının ortaya çıktığı, davalı işverenliğin işletmesel kararı tutarlı bir şekilde uygulandığı, her ne kadar davacı iş sözleşmesinin feshinden sonra Soner Kurçeren ve Tonga M.Smael adında iki çalışanın işe alındığını belirtmiş ise de, alınan bu iki kişinin davacıyla aynı işi yapmadığı ve aynı şubeye alınan kişiler olmayıp sondaj sahalarında çalışmak üzere alındığı, işletmesel karar yönünden sonuca etkili olmadığı, davacının iş sözleşmesinin 4857 sayılı İş Kanunu'nun 18. maddesi gereğince geçerli sebebe dayalı olarak feshedildiği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık iş sözleşmesinin feshinin geçerli sebebe dayanıp dayanmadığı konusu olup kanuni dayanak 4857 sayılı Kanun’un 18. ve devamı maddeleridir.

İşletmeyi veya iş yerini etkileyen objektif sebeplerle ortaya çıkan işgücü fazlalığı sonucunda, işçinin iş yerinde çalışma imkanı ortadan kalkmış ise fesih için geçerli bir sebebin varlığından söz edilir. İşveren amaç ve içeriğini belirlemekte serbest olduğu işletmesel kararlar alabilir. Ancak, işletmesel karar sonucunda, tedbir olarak düşünülen feshin zorunlu hale gelmiş olması gerekir.

Başka bir anlatımla işverenin fesih konusunda keyfi kararları yargı denetimine tabidir.

İşveren, işletmesel kararı uygulamak için aldığı tedbirin feshi zorunlu kıldığını ispatlamalıdır. İş sözleşmesi feshedilen işçi, feshin başka bir sebebe dayandığını ileri sürdüğü takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.

İşletmesel kararda, amaca uygunluk ve yerindelik denetimi yapılamamakla birlikte, işveren yeniden yapılanma tedbirini ciddi ve kalıcı biçimde uyguladığını, tutarlılık denetimi kapsamında ispatlamalıdır. Bunun dışında işletmesel karar; ispat yükü işçide olmak üzere, işverenin ekonomik ve işletmesel sebepler dışında bir saikle fesihte bulunduğu, bu hakkın kötüye kullanıldığı iddia edildiğinde keyfilik denetimine ve işyeri gereğinin kaçınılmaz olup olmadığının denetimi kapsamında ölçülülük ve gereklilik denetimine tabi tutulabilir.

İşletmesel kararla varılmak istenen hedefe fesihten başka bir yolla ulaşmak mümkün ise fesih için geçerli bir sebepten söz edilemez. Fesih, son çare olmalıdır.

Somut olayda, bilgi işlem sistem analisti olan davacının iş sözleşmesi davalı işveren tarafından sondaj faaliyetlerinin askıya alınarak durdurulması sebebiyle ihtiyaç ve istihdam fazlalığının ortaya çıktığı ve şirket bünyelerinde çalıştırılabilecek başka bir pozisyon bulunmadığı gerekçesiyle feshedilmiştir.

Söz konusu olayda hükme esas alınan bilirkişi raporu yukarıda belirtilen ilkeler nazara alındığında yeterli inceleme ve araştırmaya dayalı olarak hazırlanmamıştır.

Mahkemece söz konusu ilkeler doğrultusunda rapor alınması, varsa işe alınan yeni işçilerin hangi pozisyonda işe alındığı, davacıdan sonra iş sözleşmesi sona erdirilen başka işçi bulunup bulunmadığı, sonrasında kaç işçi alındığı, fesihten sonra altı aylık zaman dilimide nazara alınarak karşılaştırmalı bilirkişi raporu alındıktan sonra, işletmesel kararı tutarlı bir şekilde uygulayıp uygulanmadığı, davacı işçinin işyerinde istihdam edilebileceği başka bir pozisyon bulunup bulunmadığı ortaya konulduktan sonra sonuca gidilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırma ile karar verilmesi doğru olmamıştır.