Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2016/28908 K.2016/26378

Davacı vekili, iş sözleşmesinin haklı sebep olmadan davalı işveren tarafından feshedildiğini belirterek feshin geçersizliğine ve davacı işçinin işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, çalışmaları sırasında izinsiz olarak işe geç başladığı ve erken bıraktığı, çok sayıda mola verdiği, öğle yemek molası sürelerini aştığı, amirlerinin verdiği iş ve talimatları yerine getirmediği, son birkaç ay içinde tüketicilerden alınan şikayetler üzerine sayaç okumalarını yapmadığının tespit edildiğini, son aylardaki bu tutumunun iş akışısını sekteye uğrattığını, hatta durdurma noktasına getirdiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, iş sözleşmesinin feshinin haklı ve geçerli sebebe dayalı olarak kanuni süresinde feshedildiğinin davalı işverenlerce ispat edilemediği gerekçesiyle feshin geçersizliğine ve davacının işe iadesine karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

4857 sayılı İş Kanunu’nun 18. maddesi işverene, işçinin davranışlarından ve yeterliliğinden kaynaklanan sebeplerle iş sözleşmesini feshetme yetkisi vermiştir. İşçinin davranışlarından kaynaklanan fesihte takip edilen amaç, işçinin daha önce işlediği iş sözleşmesine aykırı davranışları cezalandırmak veya yaptırıma bağlamak değil; onun sözleşmesel yükümlülükleri ihlale devam etmesi, tekrarlaması rizikosundan kaçınmaktır.

İşçinin davranışları sebebiyle iş sözleşmesinin feshedilebilmesi için, işçinin iş sözleşmesine aykırı, sözleşmeyi ihlal eden bir davranışının varlığı gerekir. İşçinin kusurlu davranışı ile sözleşmeye aykırı davranmış ve bunun sonucunda iş ilişkisi olumsuz bir şekilde etkilenmişse işçinin davranışından kaynaklanan geçerli bir fesih söz konusu olur.

Buna karşılık, işçinin kusur ve ihmaline dayanmayan sözleşmeye aykırı davranışlarından dolayı işçiye bir sorumluluk yüklenemeyeceğinden işçinin davranışlarından kaynaklanan geçerli fesih sebebinden de bahsedilemez.

İşçinin davranışlarından ve yeterliliğinden kaynaklanan sebepler, aynı Kanun'un 25. maddesinde belirtilen sebepler yanında, bu nitelikte olmamakla birlikte, işyerlerinde işin görülmesini önemli ölçüde olumsuz etkileyen sebeplerdir. İşçinin davranışlarından veya yetersizliğinden kaynaklanan sebeplerde, iş ilişkisinin sürdürülmesinin işveren açısından önemli ve makul ölçüler içinde beklenemeyeceği durumlarda, feshin geçerli sebeplere dayandığını kabul etmek gerekecektir.

İşçinin davranışlarına dayanan fesih, her şeyden önce, iş sözleşmesinin işçi tarafından ihlal edilmesini şart koşmaktadır. Bu itibarla, önce işçiye somut olarak hangi sözleşmesel yükümlülüğün yüklendiği belirlendiği, daha sonra işçinin, hangi davranışı ile somut sözleşme yükümlülüğünü ihlal ettiğinin eksiksiz olarak tespit edilmesi gerekir. Şüphesiz, işçinin iş sözleşmesinin ihlali işverene derhal feshetme hakkını verecek ağırlıkta olmadığı da bu bağlamda incelenmelidir. Daha sonra ise, işçinin isteseydi yükümlülüğünü somut olarak ihlal etmekten kaçınabilip kaçınamayacağının belirlenmesi gerekir. İşçinin somut olarak tespit edilmiş sözleşme ihlali sebebiyle işverenin işletmesel menfaatlerinin zarar görmüş olması şarttır.

İşçinin yükümlülüklerinin kapsamı bireysel ve toplu iş sözleşmesi ile kanuni düzenlemelerde belirlenmiştir. İşçinin kusurlu olarak (kasten veya ihmalle) sebebiyet verdiği sözleşme ihlalleri, sözleşmenin feshi açısından önem kazanır. Geçerli fesih sebebinden bahsedilebilmesi için, işçinin sözleşmesel yükümlülüklerini mutlaka kasıtlı ihlal etmesi şart değildir. Göstermesi gereken özen yükümlülüğünün ihlal edilerek ihmali davranış ile ihlali yeterlidir. Buna karşılık, işçinin kusuruna dayanmayan davranışları, kural olarak işverene işçinin davranışlarına dayanarak sözleşmeyi feshetme hakkı vermez. Kusurun derecesi, iş sözleşmesinin feshinden sonra iş ilişkisinin arzedebileceği olumsuzluklara ilişkin yapılan tahminî teşhislerde ve menfaatlerin tartılıp dengelenme­sinde rol oynayacaktır.

İşçinin iş sözleşmesini ihlal edip etmediğinin tespitinde, sadece asli edim yükümlülükleri değil; kanundan veya dürüstlük kuralından doğan yan edim yükümlülükleri ile yan yükümlerin de dikkate alınması gerekir. Sadakat yükümü, sözleşmenin taraflarına sözleşme ilişkisinden doğan borçların ifasında, karşı tarafın şahsına, mülkiyetine ve hukuken korunan diğer varlıklarına zarar vermeme, keza sözleşme ilişkisinin kapsamı dışında sözleşme ile güdülen amacı tehlikeye sokacak özellikle karşılıklı duyulan güveni sarsacak her türlü davranıştan kaçınma yükümlülüğünü yüklemektedir.

İşçinin iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerini kusurlu olarak ihlal ettiğini işveren ispat etmekle yükümlüdür.

Somut olayda, sayaç okuma elemanı olarak 22.05.2009-11.01.2016 tarihlerinde davalı işyerinde çalışan davacının iş sözleşmesi, davacının kendisine sözlü ve yazılı olarak bildirilmesine rağmen görevini gereği gibi yapmadığı, işe geç geldiği,mesaisini aksattığı ve sayaç okuma ihmalleri yaptığı ve bu davranışının devam ettiğinin tutanaklarla tespit olunduğu gerekçelerine dayanarak İş Kanunu 25/2 e-h bendi gereğince feshedilmiştir.

Söz konusu eylemlere ilişkin 20.01.2015, 16.01.2015, 17,10,07.01.2015, 04.12.2012, 07.06.2010, 28.12.2015, 29.12.2015, 25.11 ve 26.11.2015 tarihlerinde tutanaklar tutulmuş ve dosya arasına alınmıştır.

Son olarak 02.04.2015 tarihli tutanakta yapılan denetimlerde acil serviste düzenli olarak yapılması gereken detaylı temizliğin yapılmadığının tespit edildiğini, acil serviste görevli davacının bu konularda daha önce hakkında tutanak tutularak bu konuda uyarıldığı halde bunu dikkate almadığının belirtildiği, 05.01.2016 tarihli açıklama talebinde ise davacının abonelerin evde bulunduğu halde ve de okunması gereken sayaçiann bina girişlerinde olduğu halde tarafınızca "evde yok" durum kodu girilerek işlemlerin yapıldığı, abonelerin evlerine endekslerinin okunmadığına dair sayaç okuma bildirim kağıtlarının yapıştınlmadığı bildirilmiştir.

Davacının feshe konu eyleminin haklı sebep ağırlığına varmamakla ve haklı feshe ilişkin süre şartını yerine getirmemekle birlikte geçerli fesih sebebi teşkil ettiğinin kabulü gerekir. Bu bağlamda işverenden artık mevcut iş ilişkisinin devamı beklenemez. Fesih geçerli sebebe dayandığı anlaşılmakla, işe iade isteğinin reddi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir.

Sonuç: Belirtilen sebeple, 4857 sayılı Kanun'un 20. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, hükmün bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.