Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2016/29938 K.2016/29263

Davacı, iş sözleşmesinin haklı bir sebep olmaksızın sendikal sebeple feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken sendikal tazminat ile boşta geçen süreye ilişkin ücret ve diğer haklarının belirlenmesini istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın kabulüne ve sendikal sebebin bulunmadığına karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı taraflar vekilleri temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Davacı ile davalı arasındaki uyuşmazlık iş sözleşmesinin işveren tarafından sendikal sebeple feshedilip feshedilmediği noktasında toplanmaktadır.

İş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır.

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun “Sendika özgürlüğünün güvencesi” başlıklı 25. maddesini birinci fıkrasına göre. "İşçilerin işe alınmaları; belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri, belli bir sendikadaki üyeliği sürdürmeleri veya üyelikten çekilmeleri veya herhangi bir sendikaya üye olmaları veya olmamaları şartına bağlı tutulamaz" üçüncü fıkrasına göre.

"İşçiler, sendikaya üye olmaları veya olmamaları, iş saatleri dışında veya işverenin izni ile iş saatleri içinde işçi kuruluşlarının faaliyetlerine katılmaları veya sendikal faaliyette bulunmalarından dolayı işten çıkarılamaz veya farklı işleme tabi tutulamaz." Aynı maddenin beşinci fıkrasına göre ise.

"Sendikal sebeple iş sözleşmesinin feshi halinde işçi, 4857 sayılı Kanun’un 18., 20. ve 21 inci madde hükümlerine göre dava açabilir ve iş sözleşmesinin sendikal sebeple feshedildiğinin tespit edilmesi hâlinde, 4857 sayılı Kanun'un 21. maddesine göre işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata karar verilir." denilmektedir.

Dairemizce, sendikal tazminat davalarında ispat yükünün işçide olduğu hallerde, işyerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, işyerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki kurallarının işletilip işletilmediği, işyerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin imzalanıp imzalanmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadığı gibi hususların araştırılmasına yönelik ölçütler belirlenmiştir.

Dosya içeriğine göre; davacının, iş sözleşmesinin haklı veya geçerli bir sebep olmaksızın sendikal sebeple feshedildiğini ileri sürdüğü, 06.08.2014 tarihli fesih bildiriminde; davacının iş sözleşmesinin davacının sorumluluğunda bulunan işçilerin iş sağlığı ve iş güvenliği talimatlarına aykırı davrandığı, bu hususun kendisine bildirilmesine rağmen davacının ve sorumlu olduğu işçilerin iş güvenliğine aykırı davranışlarının tekrarlandığı tespit edilerek 4857 sayılı Kanun'un 25/II-ı. maddesi uyarınca feshedildiğinin belirtildiği,

davalı tarafça cevap dilekçesinde ise, feshin iflas erteleme talebinde sunulan iyileştirme projesi kapsamında alınacak tasarruf tedbirleri sebebiyle gerçekleştirildiğini savunduğu, mahkemece davacının iş sözleşmesinin feshinin geçerli sebebe dayanmadığı ve sendikal sebeplerle feshedildiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davacının iş sözleşmesi davacının ve sorumlu olduğu işçilerin iş sağlığı ve iş güvenliği talimatlarına aykırı davranışları nedeni ile 4857 sayılı Kanun'un 25/II-ı. fıkrası gereğince feshedilmiş, fesih bildiriminde tasarruf tedbirleri sebebiyle kadro daraltılması sebebine dayanılmamıştır.

Davalı işveren yazılı fesih bildiriminde, gösterdiği fesih sebebi ile bağlı olduğundan, işe iade davasındaki savunmasında ilaveten başka bir sebep ileri süremeyeceği gibi bu sebepten farklı bir sebebe de dayanamayacağından mahkemece feshin geçersizliğine karar verilmiş olması isabetlidir. Ancak; iş sözleşmesinin feshi ile işyerindeki sendikal faaliyetler ve sendikalaşmaya ilişkin süreç yakın zamana rastlamaktadır.

Feshin sendikal sebebe dayanıp dayanmadığı hususunda yapılan araştırma ve inceleme yetersizdir.

Dosya içeriğine ve emsal dosyalara göre iş yerinde uzun zaman devam eden çok sayıda işçinin iş sözleşmelerinin feshi süreci ve bir kısım işçilerin sendika üyeliğinden istifası sonucu gelinen noktada iş yerinde sendika üyesi işçi kalmadığı anlaşılmaktadır.

Ancak sendika üyeliğinden çekilen ve üyelikten çekildikten sonra çalıştırılmaya devam eden işçilerin kimler olduğu, bu kişilerin hangi tarihlerde sendikaya üye oldukları, hangi tarihte çalışmalarının sona erdiği, hangi tarihlerde üyelikten istifa ettikleri, ve yeniden işe başlayanların yeniden işe başlama tarihleri, sendikaya üye olmadığı halde iş akdi sona eren kişiler olup olmadığı,

ve bu kişilerin iş sözleşmelerinin fesih tarihleri ve sebepleri, işyerinde çalışan işçilerin tamamına göre iş sözleşmesi sona erdirilenlerin oranı, sözleşmesi sona erdilen işçilere göre de sendikalı olup sözleşmesi sona eredirilenlerin oranı açıkça ortaya konulmamıştır.

Bu hususlarda eksik belgeler celbedildikten sonra ve bilirkişiden rapor alınarak feshin sendikal sebebe dayanıp dayanmadığı hususunun kuşkuya yer vermeyecek şekilde açıklığa kavuşturulması için belirtilen yönlerden gerekli araştırmaya gidilmelidir.