Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2016/4609 K.2016/19108

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, tapograf olarak Ukrayna şantiyelerinde 2004 -2011 yılları arası çalıştığını, kıdem ve ihbar tazminatının eksik ödendiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile ödenmeyen fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil alacaklarının davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, zamanaşımı süresinin dolduğunu, iş sözleşmesinin haklı sebeple feshedildiğini, davacıya tüm haklarının, kıdem ve ihbar tazminatının banka kanalı ile ödendiğini, davacının müvekkil şirketi ibra ederek işten ayrıldığını, davcının işi gereği esnek çalışma saatlerine sahip olduğunu, hafta tatillerini kullandığını savunarak reddini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Taraflar arasında, düzenlenen ibranamenin geçerliliği konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

İbra sözleşmesi, 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Borçlar Kanunu'nda düzenlenmiş olup, kabul edilen Kanun'un 132. maddesi “Borcu doğuran işlem kanunen veya taraflarca belli bir şekle bağlı tutulmuş olsa bile borç, tarafların şekle bağlı olmaksızın yapacakları ibra sözleşmesiyle tamamen veya kısmen ortadan kaldırılabilir” hükmünü getirmiştir. İbranameyle ilgili olarak diğer önemli bir düzenleme ise 6098 sayılı Kanun'un 420. maddesinde yer almıştır.

Sözü edilen hükme göre, işçinin işverenden alacağına ilişkin ibra sözleşmesinin yazılı olması, ibra tarihi itibarıyla sözleşmenin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık sürenin geçmiş bulunması, ibra konusu alacağın türünün ve miktarının açıkça belirtilmesi, ödemenin hak tutarına nazaran noksansız ve banka aracılığıyla yapılması şarttır. Bu unsurları taşımayan ibra sözleşmeleri veya ibraname kesin olarak hükümsüzdür.

Hakkın gerçek tutarda ödendiğini ihtiva etmeyen ibra sözleşmeleri veya ibra beyanını muhtevi diğer ödeme belgeleri, içerdikleri miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir. Bu hâlde dahi, ödemelerin banka aracılığıyla yapılmış olması zorunludur.

Ancak yukarıda sözü edilen bu hükümler 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, 6098 sayılı Kanun'un yürürlükte olmadığı bir dönemde düzenlenen ibranamenin geçerliliği sorunu, Yargıtay'ın ibraname konusunda yerleşmiş uygulamaları çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Miktar içeren ibra sözleşmelerinde, alacağın tamamen ödenmiş olması durumunda borç ifa yoluyla sona ermiş olur. Buna karşın kısmi ödeme hallerinde ibraya değer verilmemekte ve yapılan ödemenin makbuz hükmünde olduğu kabul edilmektedir

Miktar içermeyen ibra sözleşmelerinde ise, geçerlilik sorunu titizlikle ele alınmalıdır. İrade fesadı denetimi yapılmalı ve somut olayın özelliklerine göre ibranamenin geçerliliği konusunda çözümler aranmalıdır. Fesihten sonra düzenlenen ve alacak kalemlerinin tek tek sayıldığı ibranamede, irade fesadı haller ileri sürülüp ispatlanmadığı sürece ibra iradesi geçerli sayılmalıdır

İbranamede yer almayan işçilik alacakları bakımından, borcun sona erdiği söylenemez. İbranamede yer alan işçilik alacaklarının bir kısmı yönünden savunma ile çelişkinin varlığı ibranameyi bütünüyle geçersiz kılmaz. Savunma ile çelişmeyen kısımlar yönünden ibra iradesine değer verilmelidir. Başka bir anlatımla, bu gibi durumlarda ibranamenin bölünebilir etkisinden söz edilebilir. Bir ibraname bazı alacaklar bakımından makbuz hükmünde sayılırken, bazı işçilik hak ve alacakları bakımından ise çelişki sebebiyle geçersizlikten söz edilebilir. Aynı ibranamede çelişki bulunmayan ve miktar içermeyen kalemler bakımından ise borç ibra yoluyla sona ermiş sayılabilir.

Somut olayda, davalı tarafından sunulan 31.12.2011 tarihli elyazısı ile yazılan ibranamede davacının fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil alacağı ile kıdem ve ihbar tazminatı tüm işçilik alacakları karşılığında 19107.,86 TL aldığı ve şirketi ibra ettiği savunulmuştur. Öncelikle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 169. ve devamı maddeleri gereğince davacı davet edilmeli, ibranameye ve imzaya itirazı bulunup bulunmadığı sorularak sonucuna göre mahkemece değerlendirme yapılması gerekirken bu yön üzerinde durulmaksızın karar verilmesi isabetli görülmediğinden hükmün bozulması gerekmiştir.

3-Davacı işçinin fazla çalışma ve hafta tatil çalışması yapıp yapmadığı taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

Somut olayda, davalı işveren yapılan işin Ukrayna'da inşaat işi olması nedeni ile mevsim şartlarına göre çalışma yapıldığını kış aylarında dört ay ara verildiğini savunmuştur. Dosyaya Ukrayna makamlarından alınan 01.12.2013- 01.04.2014 tarihleri arası kış şartları sebebi ile çalışma yapılamadığına ilişkin yazı ibraz edilmiştir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda yaz – kış ayrımı yapılmaksızın fazla mesai, genel tatil ve hafta tatil alacakları hesaplanmıştır.

Davacının yaptığı işe, işin niteliğine ve işin yapıldığı ülke şartlarına göre yaz ve kış mevsiminde aynı şekilde çalışmanın mümkün olmadığı, Ukrayna makamlarından alınan yazı da nazara alındığında; davacının fazla mesai genel tatil ve hafta tatil alacaklarının yaz-kış ayrımı yapılarak belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.