Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2017/12694 K.2017/13068

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı vekili, davacının 30.01.2002 yılında ... otobüs işletme müdürlüğüne bağlı olarak otobüs şoförü kadrosunda çalışmaya başladığını ve 14.03.2013 tarihinde bu görevinden emekli olduğunu, müvekkilinin haftada bir değişen vardiyalar halinde iki vardiya usulü çalıştığını, bu usule göre bir hafta boyunca 05.00-13.00 saatleri arasında dinlenme arası vermeden bir fiil çalıştığını, diğer hafta ise 13.00-21.30 saatleri arası yine ara vermeden çalıştığını, vardiya dönümlerinde ise 21.30’da biten mesainin ardından sabah saat 05.00’de tekrar mesaiye gitmek zorunda kaldığını,

Toplu İş Sözleşmesi 22. maddesi uyarınca haftalık çalışma süresinin kırkdört saat olarak ve 18. maddesi uyarınca da vardiyalı işçilerin onaltı saat dinlendirilmeden çalıştırılamayacağının belirtildiğini, davacının haftada en az kırksekiz saat çalıştırıldığını belirterek fazla mesai alacağının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili, şoför olarak görev yapmakta olan personellerin iki vardiya halinde çalıştıklarını, saat 06.00-07.00' a kadar devam eden farklı saat aralıklarında kalkış yerine varmak suretiyle işe başladıklarını, altı saat ile sekiz saat arasında değişen sürelerde çalıştırıldıklarını, haftalık kırkdört saat çalışma süresinin aşılmadığını,toplu taşıma işinin özelliği gereği ara dinlenmelerin bütün halinde verilmesinin mümkün olmadığını, son duraklarda onar dakika olmak üzere ara dinlenmeler verildiğini, bunun da bir şoförün bir saat dinlenmesi anlamına geldiğini ve 7,5 saat çalışma süresini tamamlamadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, yapılan yargılama sonucunda toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

İşçiye, işyerinde çalıştığı sırada ara dinlenmesi verilip verilmediği ve çalışma süresi konularında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

İşçinin günlük iş süresi içinde kesintisiz olarak hiç ara vermeden çalışması beklenemez. Gün içinde işçinin yemek, çay, sigara gibi ihtiyaçlar sebebiyle ya da dinlenmek için belli bir zamana ihtiyacı vardır.

Ara dinlenme 4857 sayılı İş Kanunu'nun 68. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan hükümde ara dinlenme süresi, günlük çalışma süresine göre kademeli bir şekilde belirlenmiştir. Buna göre dört saat veya daha kısa süreli günlük çalışmalarda ara dinlenmesi en az onbeş dakika, dört saatten fazla ve yedibuçuk saatten az çalışmalar için en az yarım saat ve günlük yedibuçuk saati aşan çalışmalar bakımından ise en az bir saat ara dinlenmesi verilmelidir.

Uygulamada yedibuçuk saatlik çalışma süresinin çok fazla aşıldığı günlük çalışma sürelerine de rastlanılmaktadır. 4857 sayılı Kanun'un 63. maddesi hükmüne göre, günlük çalışma süresi onbir saati aşamayacağından, 68. maddenin belirlediği yedibuçuk saati aşan çalışmalar yönünden en az bir saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok onbir saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir.

Başka bir anlatımla günde onbir saate kadar olan (onbir saat dahil) çalışmalar için ara dinlenmesi en az bir saat, onbir saatten fazla çalışmalarda ise en az birbuçuk saat olarak verilmelidir.

Ara dinlenme için ücret ödenmesi gerekmez. Ancak, bu süre işçiye dinlenme zamanı olarak tanınmamışsa, işçinin normal ücretinin ödenmesi gerekir. Bu sürenin haftalık kırkbeş saati aşan kısmını oluşturması halinde ise zamlı ücret ödenmelidir.

Ara dinlenme süreleri kural olarak aralıksız olarak kullandırılır. Ara dinlenmesinin kullandırılması zorunlu ise de, bunun kullanılacağı zamanı belirlemek işverenin yönetim hakkıyla ilgilidir. İşçilerin tamamı aynı anda ara dinlenme zamanını kullanılabileceği gibi, belli bir plan dahilinde sırayla kullanmaları da mümkündür. Ancak ara dinlenme süresinin, işe, ara dinlenme süresi kadar geç başlama veya aynı süreyle erken bırakma şeklinde kullandırılması doğru olmaz. Ara dinlenme süresinin günlük çalışma içinde belli bir zamanda amaca uygun şekilde kullandırılması gerekir.

İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliğinin 3. maddesinin ikinci fıkrasında, ara dinlenmelerinin iklim, mevsim, yöredeki gelenekler ve işin niteliğine göre yirmidört saat içinde kesintisiz oniki saat dinlenme süresi dikkate alınarak verileceği hükme bağlanmıştır. Değinilen maddenin birinci fıkrasında ise, ara dinlenme süresinin çalışma süresinden sayılmayacağı açıklanmıştır.

Somut olayda, Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacı tanık beyanlarına göre davacının ara vermeden çalıştığı kabul edilerek haftalık 3.25 saat fazla mesai yaptığı belirtilmiştir. Davalı resmi kurum olup, kurum kayıtları ve özellikle otobüslerin güzergahlarına ilişkin çizelgeler getirtilmeli, gerekirse mahallinde keşif yapıldıktan sonra davacının çalışma saatleri ile ara dinlenme süreleri belirlenerek davacının talebi değerlendirilmelidir. Eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulması hatalı olup,bozmayı gerektirmiştir.