Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2017/143 K.2017/4356

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılar vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin davalı ... bünyesinde en son da diğer davalı şirket nezdinde ........2009 tarihinde bilgi işlem teknikeri olarak çalıştığını, belirli süreli iş sözleşmesi imzalanmış olmasına rağmen, birden fazla yenilenmek suretiyle belirsiz süreli sözleşmeye dönüşmüş olduğunu, davalı şirketin iş sözleşmesinin 03.05.2016 tarihinde geçerli nedene dayanmaksızın feshettiğini belirterek, feshin geçersizliğine, ... ..... Yapı İşl. Yön ve Tem. İz. Pey. .... Taah. San. ve Tic. A.Ş işyerinde işe iadesine ve feshin geçersizliğine bağlı olan tazminat ile boşta geçen süre ücretinin belirlenerek hüküm altına alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı ... vekili; davanın sadece diğer davalıya açılması gerektiğinden husumet itirazında bulunduklarını, davacının iş sözleşmesinin diğer davalı tarafından feshedilmesi nedeniyle sorumluluklarının bulunmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... A.Ş. vekili, davalı ... ile imzaladıkları mobil araçlar ile köy ve mahallelerde abonelik kaydı alımı için personel çalıştırılmasına yönelik sözleşmesinin feshedilmesi nedeniyle davacı ve ...'de çalıştırdıkları işçilerin iş sözleşmesini sona erdirmek zorunda kaldıklarını, yapılacak işin kalmaması nedeniyle kod “...'e” göre feshin gerçekleştiğini, işçinin kendi bünyelerinde 09.....2015-03.05.2016 tarihleri arasında çalıştığını, kıdem süresinin ... aydan az olduğunu, ... genel müdürlüğünde çalışan personel sayısının ... civarında olduğunu ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

İlk derece Mahkemesi tarafından, davacının, iş sözleşmesinin haklı ve geçerli sebep olmaksızın feshedildiğinden bahisle, davacının işe iadesine ve yasal haklarının hüküm altına alınmasına karar verilmesinin talep olunduğu, davacının davalı ... bünyesinde ........2009 tarihinden itibaren iş sözleşmesinin sona erdirildiği 03.05.2016 tarihine kadar aralıksız ve kesintisiz şekilde bilgi işlem teknikeri olarak çalışmış olduğu, davalılar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğu, hizmet alım sözleşmesinin süresi dolmadan davalı ... tarafından sözleşmenin feshedilmesi sonucunda;

diğer davalı şirket tarafından davacının iş sözleşmesinin sona erdirilmiş olduğu, işverence yapılmış olan feshin haklı ve geçerli bir sebebe dayanmadığı, davacının işgüvencesi hükümlerinden yararlanma hakkının bulunduğu değerlendirilerek davanın kabulüne karar verilmiştir.

İstinaf başvurusu:

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:

Bölge Adliye Mahkemesince, ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Temyiz başvurusu:

Kararı, davalılar vekilleri temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Taraflar arasında iş sözleşmesinin feshinin geçerli sebebe dayanıp dayanmadığı uyuşmazlık konusu olup, kanuni dayanak 4857 sayılı İş Kanunu’nun ... ve devamı maddeleridir.

İşletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan sebepler; sürüm ve satış imkanlarının azalması, talep ve sipariş azalması, enerji sıkıntısı, ülkede yaşanan ekonomik kriz, piyasada genel durgunluk, dış pazar kaybı, ham madde sıkıntısı gibi işin sürdürülmesini imkansız hale getiren işyeri dışından kaynaklanan sebeplerle yeni çalışma yöntemlerinin uygulanması, işyerinin daraltılması, yeni teknolojinin uygulanması, işyerinin bazı bölümlerinin kapatılması ve bazı iş türlerinin kaldırılması gibi işyeri içi sebeplerdir.

4857 sayılı Kanun’un .... maddesinde işletmenin, işyerinin veya işin gerekleri kavramına yer verilmiş, işletmesel karar kavramından söz edilmemiştir. İşveren yönetim hakkı kapsamında amaç ve içeriğini belirlemekte serbest olduğu kararlar alabilir. Geniş anlamda işletmesel karar işçinin iş sözleşmesinin feshi dahil olmak üzere işverenin işletme, işyeri ile ilgili ve işin düzenlenmesi konusunda bu kapsamda aldığı her türlü karardır.

İşletmesel karar söz konusu olduğunda kararın yararlı veya amaca uygun olup olmadığı yönünde bir inceleme yapılamaz. Kısaca işletmesel kararlar yerindelik denetimine tabi tutulamaz. İşverenin serbestçe işletmesel karar alabilmesi ve bunun kural olarak yargı denetimi dışında tutulması şüphesiz bu kararların hukuk düzeni tarafından öngörülen sınırlar içinde kalınarak alınmış olmalarına bağlıdır.

4857 sayılı Kanun’un .... maddesinin .... fıkrasında feshin geçerli nedenlere dayandığının ispat yükü işverene verilmiştir. İşveren ispat yükünü yerine getirirken feshin biçimsel koşullarına uyduğunu içerik yönünden fesih nedenlerinin geçerli veya haklı nedene dayandığını kanıtlamalıdır. Bu kapsamda işveren fesihle ilgili karar aldığını, bu kararın istihdam fazlası meydana getirdiğini, tutarlı şekilde uyguladığını ve feshin kaçınılmaz olduğunu ispatlamalıdır.

Feshin işletme, işyeri ve işin gereklerinden kaynaklanan nedenlerle yapıldığı ileri sürüldüğünde bu konuda işverenin işletmesel kararı aranmalı, işgörme ediminde ifayı engelleyen, bir başka anlatımla istihdamı engelleyen durum araştırılmalı, işletmesel karar ile istihdam fazlalığının meydana gelip gelmediği, işverenin bu kararı tutarlı şekilde uygulayıp uygulamadığı (tutarlılık denetimi), işverenin fesihte keyfi davranıp davranmadığı (keyfilik denetimi) ve işletmesel karar sonucu feshin kaçınılmaz olup olmadığı (ölçülülük denetimi-feshin son çare olması ilkesi) açıklığa kavuşturulmalıdır.

Somut olayda, bilgi işlem teknikeri olarak çalışan davacının iş sözleşmesi, davalılar arasındaki mobil araçlar ile köy ve mahallelerde abonelik kaydı alımı işine dair sözleşmenin davalı asıl işveren ... tarafından feshedilmesi sebebiyle diğer davalı alt işverence feshedilmiştir.

Davalılar arasındaki mobil araçlar ile köy ve mahallelerde abonelik kaydı alımı işine dair sözleşmenin sona erdirilmesine yönelik işveren kararı işletmesel karar niteliğinde olup yukarıdaki açıklamalarda da belirtildiği üzere yerindelik denetimine tabi değildir.

Dosya içeriğine göre davalılar arasındaki mobil araçlar ile köy ve mahallelerde abonelik kaydı alımı işine dair sözleşmenin sona ermesinden sonra aynı işyerinde ihaleyi kazanan firma ile davalı alt işveren arasında herhangi bir organik bağın varlığı iddia ve ispat edilmemiştir.

Bu durumda davalılar arasındaki mobil araçlar ile köy ve mahallelerde abonelik kaydı alımı işine dair sözleşmenin sona erdirilmesi nedeniyle davalı alt işveren şirketinde istihdam fazlalığının ortaya çıkması kaçınılmaz olup yargısal denetimin sadece feshin son çare olması ilkesi kapsamında yapılması gerekmektedir.

Bu doğrultuda davalılar arasındaki mobil araçlar ile köy ve mahallelerde abonelik kaydı alımı işine dair sözleşmenin sona erdiği tarihte davalı altişverenin başka işyerlerinin olup olmadığı ve davacının bu işyerlerinde değerlendirilme imkanının bulunup bulunmadığının belirlenmesi söz konusu ilkenin uygulanması noktasında önem arzetmektedir. Mahkemece bu yönde gerekli inceleme ve araştırma yapılmaksızın eksik inceleme ile karar verilmesi hatalı olmuştur.

Yapılacak iş, davalı şirketin fesih tarihinde davacıyı çalıştırabileceği başka işyerlerinin olup olmadığı, bu işyerlerine fesih tarihinden kısa bir süre önce ve sonra davacı ile aynı vasıflarda yeni işçi alımı yapılıp yapılmadığı araştırılarak, davacıyı çalıştırabileceği başka işyeri ve yeni işçi alımı yok ise davalılar arasındaki mobil araçlar ile köy ve mahallelerde abonelik kaydı alımı işine dair sözleşmenin sona ermesine ilişkin bu durumun geçerli fesih sebebi oluşturacağı kabul edilerek davanın reddine, var ise de feshin son çare olma ilkesine uyulmadan yapılan feshin geçersizliğine karar vermekten ibarettir.