Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2017/20991 K.2019/5694

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi taraflar vekillerince istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin lokanta olan davalı işyerinde 2006 yılından itibaren vasıflı eleman olarak çalıştığını, iş akdini emeklilik nedeniyle haklı nedene dayalı olarak feshettiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile ödenmediğini iddia ettiği bir kısım işçilik alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının herhangi bir alacağının olmadığını beyanla, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davacı ve davalı vekilleri temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacının tüm, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Taraflar arasında davacının aylık ücret miktarı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nda 32. maddenin ilk fıkrasında, genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır.

Ücret kural olarak dönemsel (periyodik) bir ödemedir. Kanunun kabul ettiği sınırlar içinde tarafların sözleşme ile tespit ettiği belirli ve sabit aralıklı zaman dilimlerine, dönemlere uyularak ödenmelidir. Yukarıda değinilen Yasa maddesinde bu süre en çok bir ay olarak belirtilmiştir.

İş sözleşmesinin tarafları, asgarî ücretin altında kalmamak kaydıyla sözleşme özgürlüğü çerçevesinde ücretin miktarını serbestçe kararlaştırabilirler. İş sözleşmesinde ücretin miktarının açıkça belirtilmemiş olması, taraflar arasında iş sözleşmesinin bulunmadığı anlamına gelmez. Böyle bir durumda dahi ücret, Borçlar Kanun'un 323. maddesinin ikinci fıkrasına göre tespit olunmalıdır. İş sözleşmesinde ücretin kararlaştırılmadığı hallerde ücretin miktarı, işçinin kişisel özellikleri, işyerindeki ya da meslekteki kıdemi, meslek unvanı, yapılan işin niteliği, iş sözleşmesinin türü, işyerinin özellikleri, emsal işçilere o işyerinde ya da başka işyerlerinde ödenen ücretler, örf ve adetler göz önünde tutularak belirlenir.

Çalışma yaşamında daha az vergi ya da sigorta primi ödenmesi amacıyla zaman zaman, iş sözleşmesi veya ücret bordrolarında gösterilen ücretlerin gerçeği yansıtmadığı görülmektedir. Bu durumda gerçek ücretin tespiti önem kazanır. İşçinin kıdemi, meslek unvanı, fiilen yaptığı iş, işyerinin özellikleri ve emsal işçilere ödenen ücretler gibi hususlar dikkate alındığında imzalı bordrolarda yer alan ücretin gerçeği yansıtmadığı şüphesi ortaya çıktığında, bu konuda tanık beyanları gözetilmeli ve işçinin meslekte geçirdiği süre, işyerinde çalıştığı tarihler, meslek unvanı ve fiilen yaptığı iş bildirilerek sendikalarla, ilgili işçi ve işveren kuruluşlarından emsal ücretin ne olabileceği araştırılmalı ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek bir sonuca gidilmelidir.

Somut olayda, davacı 'çorbacı' olduğu ifade edilmiş olan davalı işyerinde 'vasıflı ve kalifiye bir eleman' olarak ve aylık net 1.950,00 TL ücretle çalıştığını iddia ederken, davalı taraf davacının kasiyer olduğunu ve asgari ücret karşılığı çalıştığını iddia etmiştir. Davacı tanıkları davacının ücreti hakkında bilgileri olmadığını beyan ederken, davalı tanıkları ise asgari ücret aldığını ifade etmişlerdir.

Mahkemece, ''8 yıllık kıdemli olup işyerinde mesul müdür olarak çalışan işçi'' bakımından yapılan ücret araştırmasına ... Esnaf ve Sanatkarlar Odası tarafından 1.500,00-2.000,00 TL aralığında ücret ödenebileceği yönünde yanıt verildiğinden, hükme dayanak alınan raporda bu tutarların ortalaması alınarak davacının aylık ücretinin 1.750,00 TL net olduğu kabul edilmiş ise de, bu tespit isabetli bulunmamaktadır.

Zira, davacının işyerinde yaptığı iş ve vasfı, işyerinin kapasitesi, davacının hizmet süresi gibi hususlarda davalı tarafın itirazları karşılanmadan yapılmış ücret araştırması usule uygun bulunmadığı gibi, davacı tanıkları dahi davacının ücret konusundaki beyanını doğrulamamışlardır.

Nitekim, dosyaya davalı tarafça sunulan, davacının kendi el yazısı ile tutulmuş olduğu ifade edilen ve davacı tarafça da itiraza uğramayan, işyerinde günlük yapılan harcamaların gösterildiği kasa defterinde, davacı için gün gün ''Yaşar 35,00 TL'' şeklinde mevcut olan kayıtlara göre, davacının günlük 35,00 TL yevmiye ile aylık 1.050,00 TL net ücret karşılığı çalıştığı anlaşılmakta olduğundan, davacının hak kazandığı tespit edilen alacaklarının bu ücret tutarına göre yeniden hesap edilmesi için bozma kararı verilmesi gerekmiştir.