Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2017/25401 K.2019/21900

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılardan ... vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti: Davacı, kıdem ve ihbar tazminatı ile bir kısım işçilik alacaklarının tahsilini talep etmiştir. Davalıların Cevabının Özeti: Davalı Bakanlık, davanın reddini talep etmiştir. Davalı şirket davaya cevap vermemiştir. Mahkeme Kararının Özeti: Mahkemece, yapılan yargılama sonucunda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Temyiz: Karar, davalılardan ... tarafından temyiz edilmiştir. Gerekçe: 1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalı Bakanlığın aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Davacı işçinin ulusal bayram ve genel tatil ile hafta tatili ücretine hak kazanıp kazanmadığı hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.Hafta tatili ve genel tatil gününde çalıştığını iddia eden işçi norm kuramı uyarınca bu iddiasını ispatla yükümlüdür. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir.

Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda yer alan hafta tatili ve genel tatil ücreti ödemesinin yapıldığı varsayılır.

Bordroda ilgili bölümünün boş olması ya da bordronun imza taşımaması halinde işçi, hafta tatili ve genel tatilde çalışma yaptığını her türlü delille ispat edebilir.Hafta tatillerinde ve genel tatillerde çalışıldığının ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları, yazılı delil niteliğindedir.

Ancak, sözü edilen çalışmanın bu tür yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların dinletmiş oldukları tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir.

İmzalı ücret bordrolarında hafta tatili ve genel tatil ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından daha fazla çalışıldığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin hafta tatili ve genel tatil alacağının bordroda görünenden daha fazla olduğu yönünde bir ihtirazi kaydının bulunması halinde, hafta tatili ve genel tatil çalışmalarının ispatı her türlü delille yapılabilir.

Buna karşın, bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda dahi, işçinin geçerli bir yazılı belge ile bordroda yazılı olanın dışında hafta tatili ve genel tatillerde çalışmaların yazılı delille kanıtlaması gerekir.

İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, hafta tatili ve genel tatil ücretlerinin tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda da ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde hafta tatili çalışması yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.

Somut olayda; davacının hafta tatili ve genel tatil ücreti talepleri hüküm altına alınmıştır.

Hükme esas bilirkişi raporunda; dosyada dinlenen tanık beyanlarına göre, davacının davalıya ait işyerinde iddia edilen hafta tatililerinde çalıştığı hususunun açık ve net olarak ispatlanamamışsa da çalışılan kurumun resmi kurum olması da dikkate alındığında davalı işyerinde haftanın her günü çalışılamayacağı, genel temizlik yapılması amacıyla davacının 15 günde bir hafta tatilinde çalıştığı kanaatine varıldığı, genel tatile yönelik tanık beyanları arasında çelişkilerin bulunması, çalışılan işyerinin resmi kurum olması nedeniyle genel tatil şartlarının oluşmadığı sonuç ve kanaatine varılmış ise de;

takdir Mahkemeye bırakılarak dini bayram günleri haricindeki genel tatil günlerinde çalışıldığı belirtilmiştir.Dosya içerisinde, Ocak 2008-Kasım 2010 ayları arasında tutulan ve davacı tarafından imzalanmış olan imza föyleri ile 2008-2009-2010 yıllarında tutulan ve davacı tarafından imzalanmış olan puantaj bildirimleri bulunmaktadır.

Söz konusu imza föyleri ile puantaj bildirimlerinden davacının hangi hafta tatili ve genel tatil günlerinde çalıştığının tespiti mümkün iken ve yazılı işyeri kaydı varken bilirkişi raporundaki kanaatlere itibar edilemeyeceği düşünülmeden sonuca gidilmesi isabetli olmamıştır. Mahkemece bilirkişiden ek rapor aldırılarak, davacının hafta tatili ve genel tatil alacakları davacı tarafından imzalanmış olan imza föyü ve puantaj kayıtlarına göre hesaplanıp hüküm altına alınmalıdır.

Eksik inceleme ile sonuca gidilmesi hatalı olup, kararın bu yönden bozulması gerekmiştir.

3-Davacının yıllık izin ücreti alacağı olup olmadığı konusunda da taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.4857 sayılı İş Kanunu'nun 59. maddesinde, iş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde, işçiye kullandırılmayan yıllık izin sürelerine ait ücretlerin son ücret üzerinden ödeneceği hükme bağlanmıştır. Yıllık izin hakkının ücrete dönüşmesi için iş sözleşmesinin feshi şarttır. Bu noktada ilişkinin sona erme şeklinin ve haklı olup olmadığının önemi bulunmamaktadır.Yıllık izinlerin kullandırıldığı noktasında ispat yükü işverene aittir. İşveren yıllık izinlerin kullandırıldığını imzalı izin defteri veya eşdeğer bir belge ile kanıtlamalıdır. Bu konuda ispat yükü üzerinde olan işveren, işçiye yemin teklif edebilir.

Sözleşmenin feshi halinde kullanılmayan yıllık izin sürelerine ait ücret işçinin kendisine veya hak sahiplerine ödenir. Böylece, iş sözleşmesinin feshinde kullanılmayan yıllık ücretli izin hakkı izin alacağına dönüşür. Bu nedenle zamanaşımı da, iş sözleşmesinin feshinden itibaren işlemeye başlar.Yıllık izin hakkı anayasal temeli olan bir dinlenme hakkı olup, işçinin iş sözleşmesinin devamı sırasında ücrete dönüşmez ve bu haktan vazgeçilemez.

İşçinin iş sözleşmesinin devamı süresinde kullanmadığı yıllık izinlere ait ücreti istemesi mümkün değildir.

Bu nedenle, işçinin iş sözleşmesinin devamı sırasında izin hakkının bulunduğunun tespitini istemesinde hukuki menfaati vardır.Somut uyuşmazlıkta, hükme esas alınan bilirkişi raporunda davalı işyerinde 12 yılı aşkın çalışması olduğu tespit edilen davacının tüm çalışma süresi boyunca hak ettiği yıllık ücretli izin süresinin 200 gün olduğu belirlenmiş ve davacının hiç izin kullanmadığı kabul edilerek karar verilmiştir.

Davacının uzun yıllar (12 yıl boyunca) yıllık ücretli izin kullanmadan çalışması hayatın olağan akışına aykırı olduğundan, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 31. maddesi uyarınca hakimin davayı aydınlatma ödevi çerçevesinde. Mahkemece, davacı asil çağrılarak çalışma süresi boyunca yıllık izin kullanıp kullanmadığı konusundaki beyanının alınmasından sonra sonucuna ve tüm dosya kapsamına göre değerlendirme yapılarak bir karar verilmelidir.