Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2017/32380 K.2017/9468

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılar Türkiye Sağlık İşçileri Sendikası, ... İlaçlama Ltd. Şti. ile ... vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, 11.04.2015 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan, ... İlaçlama Sağ. Hiz. İnş. Elek. Gıd. Ür. Bilg. Tem. İnsan Kay. ve Taah. Tic. San. Ltd. Şti. tarafından hizmet alım sözleşmesi ile Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi işyerinde yürütülen temizlik ve dezenfeksiyon işlerinin İşkolları Yönetmeliğinin 17 sıra numaralı “Sağlık ve sosyal hizmetler” işkolunda yer aldığına ilişkin işkolu tespit kararının iptali ile “Genel işler” işkolunda yer aldığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalılar, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

İlk Derece Mahkemesince, dava dışı Belediye-İş Sendikası tarafından aynı konuda Ankara 6. İş Mahkemesine açılan davada talebin kabulüne karar verildiği ve davaya konu işyerinde çalışan işçilerin yaptıkları işlerin “Genel İşler” iş koluna girdiğinin tespit edildiği, kararın Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiği, Ankara 6. İş Mahkemesi tarafından verilen karar her ne kadar iş bu dosya için kesin hüküm oluşturmaz ise de kuvvetli delil niteliğinde olduğundan çelişkili kararların çıkmaması, yargıda birliğin sağlanması ve usul ekonomisi açısından davanın kabulüne karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu:

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, davalılardan ...,. İlaçlama Sağ. Hiz. İnş. Elek. Gıd. Ür. Bilg. Tem. İnsan Kay. ve Taah. Tic. San. Ltd. Şti. ile Türkiye Sağlık İş Sendikası tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:

Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Temyiz Başvurusu:

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalılardan ..., . İlaçlama Sağ. Hiz. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ile Türikye Sağlık İş Sendikası tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

Dava, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 53. maddesi kapsamında, toplu iş sözleşmesinin yorumuna ilişkindir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 4 ve 5. maddeleri kapsamında işkolu tespitine itiraza ilişkindir.

Türk toplu iş hukukundaki normatif düzenlemelerde işkolu kavramı önemli bir yer tutmaktadır. 6356 sayılı Kanun'un 3. maddesine göre, sendikalar kuruldukları işkolunda faaliyette bulunurlar. İşkolunun belirlenmesi konusunu düzenleyen 6356 sayılı Kanun'un 5. maddesine göre, işkolu tespiti Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yapılacaktır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yapılan tespit ile ilgili kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasını müteakip, bu tespite karşı ilgililer, onbeş gün içinde dava açabilir. Belirtilen süre hak düşürücüdür.

6356 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasına göre, işkolları, Kanuna ekli (1) sayılı cetvelde gösterilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasına göre ise, bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işler de, asıl işin girdiği işkolundan sayılır. Yine aynı maddede, bir işkoluna giren işlerin neler olacağının, işçi ve işveren konfederasyonlarının görüşü alınarak ve uluslararası normlar göz önünde bulundurularak, yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir.

İşkolu kavramı sendikaların faaliyet alanlarını belirleyen temel bir öğedir. Birbirine benzer işler bir hukuki kalıp altında toplu iş hukukuna sunulmaktadır.

İşkolu tespitinde birim olarak işyerinin esas alınacağı normatif düzenlemelerin tartışmasız bir sonucudur. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinin gerekçesinde, işyeri, teknik bir amaca, diğer bir deyişle mal ve hizmet üretimine yönelik ve değişik unsurlardan meydana gelen bir birim olarak belirtilmiştir.

İşyerinin sınırlarının saptanmasında “işyerine bağlı yerler” ile “eklentiler” ve “araçların” bir birim kapsamında oldukları belirtildikten sonra özellikle bir işyerinin mal ve hizmet üretimi için ayrı bir alanı da kullanması halinde bunların tek işyeri mi yoksa birbirinden bağımsız işyerleri mi sayılacağı konusunda “amaçta birlik”, aynı teknik amaca bağlı olarak üretimde bulunma, nitelik yönünden bağlılık ile “yönetimde birlik”, aynı yönetim altında örgütlenmiş olma koşullarının aranacağı düzenlenmiştir.

İşkolu tespit davalarında, her işverenin işyerinin bağımsız işyeri olarak kabul edilip, o işyerinde yapılan işlerin niteliği itibarıyle işkolu tespiti gerekir. Alt işverenin işkolu tespiti asıl işverenin yaptığı işe göre belirlenmez. Alt işverenin işkolu tespitinin, asıl işverenden ayrı olarak yapılması gerektiği gibi, alt işverene ait işyerinde yapılan işlerin, asıl işverene ait işyerinde yapılan işlere yardımcı iş olarak değerlendirilmesi de doğru olmaz.

6356 sayılı Kanun'un 4/2. maddesinde öngörülen, bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işlerin de, asıl işin dâhil olduğu işkolundan sayılacağı kuralı, bir işyeri sınırları ve organizasyonu içerisinde yürütülen işler için önem taşır. Yoksa birbirinden ayrı işyerlerinde farklı işkoluna giren işler yapılıyorsa asıl iş yardımcı iş kavramı geçerli olmaz.

Alt işveren işçileri ise, alt işverene ait bağımsız işyeri çalışanları olduklarından, bağlı bulundukları işkolunun, asıl işverenden ayrı olarak belirlenmesi gerekir.

Bu genel açıklamalar ışığında temyiz itirazlarının değerlendirilmesi gerekmektedir.

İnceleme konusu davada, ... tarafından 11.04.2015 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan 2015/38 sayılı işkolu tespit kararı ile ... İlaçlama Sağ. Hiz. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından hizmet alım sözleşmesi ile Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi işyerinde yürütülen temizlik ve dezenfeksiyon işlerinin İşkolları Yönetmeliğinin 17 sıra numaralı “Sağlık ve sosyal hizmetler” işkolunda, yer aldığı tespit edilmiştir. Davacı Genel İş Sendikası ise, tespit konusu alt işveren işyerinin “Genel işler” işkolunda yer aldığını iddia etmektedir.

Dosya içeriğinden, dava dışı Belediye-İş ve Hizmet-İş Sendikası tarafından aynı işkolu tespit kararının iptali talebi ile dava açıldığı ve Ankara 6. İş Mahkemesi'nin 2015/566 esas, 2016/1584 karar sayılı kararıyla davanın kabulü ile 2015/38 karar sayılı işkolu tespit kararının iptaline ve ... İlaçlama Sağ. Hiz. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından hizmet alım sözleşmesi ile Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi işyerinde yürütülen temizlik ve dezenfeksiyon işlerinin İşkolları Yönetmeliğinin 20 sıra numaralı “Genel İşler” işkolunda yer aldığının tespitine karar verildiği ve mahkeme kararının Dairemizin 24.10.2016 tarih ve 2016/23491 esas, 2016/23822 karar sayılı ilâmı ile onandığı anlaşılmaktadır.

Açıklanan maddi ve hukuki olgular karşısında, bir başka davacı tarafından aynı işkolu tespit kararının iptali ve işyerinin genel işler işkoluna girdiğinin tespiti talebi ile açılan dava kabul edilmekle ve temyiz konusu eldeki davanın karar tarihinden önce kesinleşmekle, somut uyuşmazlık yönünden davanın konusuz kaldığı kabul edilmelidir. Nitekim, incelemesi konusu davada iptaline hükmedilecek bir işkolu tespit kararı da artık mevcut değildir. Bu itibarla, mahkemece karar verilmesine yer olmadığı yönünde hüküm tesisi gerekirken, yazılı şekilde verilen karar isabetsizdir.

Belirtilen sebeplerle, 6356 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, hükmün bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.