Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2017/32554 K.2020/8103

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı isteminin özeti:

Davacı, davalının müvekkili şirketin sigortalı işçisi olduğunu, davalının borcu olduğu beyan ederek müvekkili şirketten toplam 12.600,00 TL borç aldığını beyanla borç olarak davalıya verilen paranın tahsilini talep etmiştir.

Davalının cevabının özeti:

Davalılar, davanın reddini talep etmiştir.

Mahkeme kararının özeti:

Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Karar süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, ... hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, ... hakları kullanma ehliyetine (fiil ehliyetine) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.

Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, (o davada davacı sıfatının kime ait olacağı) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, Mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.

Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (...-.... Hukuku, 7. baskı, ... 1995, s. 231). Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani, bir davada taraf olabilmek için, ya, hakiki şahıs; ya da, hükmi şahıs olmak gerekir.

Zira, taraf ehliyeti, ... hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder (..., ... Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, ... 2000, s.288).Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06.06.2007 tarih, 2007/10-358 esas, 2007/337 karar sayılı kararında da benimsendiği üzere; ticari şirketin tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer.

6100 sayılı Kanun'un 114/1-d maddesine göre, tarafların, taraf ehliyetine sahip bulunması dava şartlarından olup, mahkemece bu hususun davanın her aşamasında kendiliğinden gözetilmesi gerekmektedir.

Somut olayda, davacı şirket tarafından alacak davası açılmıştır. Davacı Şirket 0....karar tarihinden evvel Ticaret Sicil Gazetesinin 1... tarih ve 9114 sayılı nüshasında terkin edildiği bu suretle tüzel kişiliğinin son bulduğu anlaşılmıştır. Yukarıda ayrıntılı olarak izah edildiği üzere, tüzel kişiliği bulunmayan şirketin dava ve taraf ehliyeti son bulmuştur. Bu itibarla, 6100 sayılı Kanun'un 115/2. maddesi gereğince dava şartı yokluğu sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.