Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2017/38132 K.2017/22480

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin ...eti:

Davacı vekili, ... Çalışma Genel Müdürlüğünün 25.02.2016 gün ve 4749 sayılı yazıları ile müvekkili şirketin .... 5562 sok. no:8 ... adresindeki işyeri için davalı ...

Sendikasının “işyeri düzeyinde” toplu iş sözleşmesi yapmak üzere yasanın aradığı çoğunluğu sağladığına ilişkin tespit yapıldığını, bu tespitin kanuna aykırı olduğunu, sunmuş oldukları işyeri açma ruhsatından anlaşılacağı gibi müvekkili şirketin belirtilen adreste suni deri imalatı yaptığını, 16.02.2016 tarihli ... işyeri dönem bordrosundan anlaşılacağı üzere 14222360 işyeri sicil numaralı müvekkili şirketin ....

5562 sok. no:8 ... adresindeki işyerinin üretim bölümünde 45 çalışan olduğunu, 16.02.2016 tarihli ... işyeri dönem bordrosundan anlaşılacağı üzere 14222360 işyeri sicil numaralı müvekkili şirketin .... 5562 sok. no:8 ... adresindeki işyerinin üretim bölümünde emekli çalışan...isimli çalışan olduğunu, .... 5562 sok.

No:8 ... adresindeki işyerinin üretim bölümünde ayrıca... isimli altı çalışanın daha bulunduğunu, böylece işyerinin üretim bölümünde toplam olarak 52 işçi çalıştığını, 16.02.2016 tarihli ... işyeri dönem bordrosundan anlaşılacağı üzere ... işyeri sicil numaralı müvekkili şirketin ....

5562 sok. no:8 ... adresindeki işyerinin idare bölümünde 13 çalışan bulunduğunu, 16/02/2016 tarihli ... işyeri dönem bordrosundan anlaşılacağı üzere 100 101142 230 işyeri sicil numaralı müvekkili şirketin...

5562 sok. no:8 ... adresindeki işyerinin idare bölümünde emekli çalışanlar ... ve ...isimli işçilerin de çalıştıklarını, böylece idare bölümünde toplam olarak 15 işçinin çalıştığını, aynı adreste aynı bina içinde üretim ve idare bölümü olması nedeni ile üretimde çalışanların işkolu tehlike sınıf ve dereceleri ile idare bölümünde çalışanların tehlike dereceleri farklı olduğu için ...’da ayrı iki işyeri sicil numarası verildiğini, aynı şekilde emekli olup da çalışanların ... primi farklı olduğu için ayrı gösterildiğini, dosyadaki belgelerden anlaşılacağı üzere ortada tek bir işyeri bulunup bu işyerinde suni deri üretimi yapıldığını,

dolayısıyla tek bir işyerinin mevcut olduğunu, işyerinin giriş kapısının tek olup, servisin tek bir servis ile sağlandığını, tek bir yemekhanede tüm çalışanların birlikte yemek yediğini, tek bir işyerinde de toplam 61 çalışan bulunduğunu, Bakanlık tarafından sadece üretim bölümünde çalışanların dikkate alınmasının yanlış olduğunu, işyeri bir bütün olduğundan 61 çalışanın dikkate alınması gerektiğini,

buna göre yetki alınabilmesi için en az 31 sendika üyesinin mevcut olması gerektiği halde sendika üye sayısının 26 olması sebebiyle yasanın öngördüğü çoğunluğun sağlanamadığını ileri sürerek ...'nın 25/02/2016 tarih ve 4749 sayılı olumlu yetki tespitinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının ...eti: Davalılar, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararının ...eti:

Mahkemece, uyuşmazlık konusu olayda aynı adreste aynı binada faaliyet gösteren iki ayrı işyerinin varlığının değil, bir asıl iş ve asıl işe yardımcı olan idari işlerin bulunduğu kabul edilerek çoğunluk tespitinin işyerindeki toplam işçi sayısı dikkate alınarak yapılması gerektiği, ... kayıtlarına göre 1422300 03518-30 sicil numaralı işyerinde yetki için başvurulduğu 16/02/2016 tarihinde iki kişi ve 14 kişi, 142223 033518-63 sicil numaralı işyerinde ise 45 kişi ve 1 kişi olmak üzere toplam 62 kişinin çalıştığının belirlendiği, başvuru tarihi itibariyle ...

İplik İş Sendikası üye sayısının 26 kişi olduğu, sendikanın yetkili olması için işyerinde çalışan toplam işçi sayısının yarıdan fazlasının sendika üyesi olması gerektiği ve bu sayının 32 kişi olması gerektiği, oysa başvuru tarihinde 26 kişinin sendika üyesi olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile yetki tespitinin iptaline karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu : İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, davalılar istinaf başvurusunda bulunmuştur. Bölge Adliye Mahkemesi Kararının ...eti :

Bölge Adliye Mahkemesince, aynen “Davacı şirketin asıl işi "Suni Deri Üretim" olmakla birlikte, bu işin yerine getirilebilmesi için muhasebe, pazarlamaya, araştırmaya, geliştirmeye, yemekhaneye, şoförlere, bakım onarıcılarına da ihtiyacı bulunmaktadır. Davacı şirketin teknik amacı üretimin yapıldığı yeri yönetmek olduğundan, bu işleri yapanlar da asıl işin girdiği iş kolundan sayılacaktır.

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesinde iş kollarını düzenleyen 4.maddenin 2.fıkrası gereğince; bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işler de asıl işin girdiği iş kolundan sayılır. Dolayısıyla aynı adreste, aynı binada faaliyet gösteren iki ayrı işyerinin varlığı söz konusu değildir. Burada tek bir işyeri bulunmaktadır.

Hal böyle olunca, davalı sendikanın 6356 sayılı Kanunu'nun 41/1.maddesine göre toplam işçi sayısının yarıdan fazlasını üye kaydetmesi halinde çoğunluğu sağlayacağı açıktır. ... kayıtlarına göre, 1422300 035 18-30 sicil numaralı işyerinde yetki için başvuru tarihi olan 16/02/2016 tarihinde 16 kişi, 142223 03 3518-63 sicil numaralı işyerinde ise 46 olmak üzere toplam 62 kişinin çalıştığı belirlenmiştir. Başvuru tarihi itibariyle ... İplik İş Sendikası üye sayısı 26 kişidir.

Sendikanın yetkili olması için işyerinde çalışan toplam işçi sayısının yarıdan fazlasının sendika üyesi olması gerektiğinden, yerel mahkemenin ... Çalışma Genel Müdürlüğü'nün 25/02/2016 tarihli ... İplik İş Sendikasının davacı şirket için işyeri düzeyinde TİS yapmak üzere verilen yetki tespitinin iptaline ilişkin kararı doğrudur.” gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Temyiz Başvurusu:

Bölge Adliye Mahkemesinin kararına karşı, davalı sendika temyiz başvurusunda bulunmuştur.

Gerekçe:

Toplu iş sözleşmesi yetkisi, toplu iş sözleşmesi ehliyetine sahip kuruluş veya kişinin belli bir toplu iş sözleşmesi yapabilmesi için Kanunun aradığı niteliğe sahip olmasını gösterir. (...: İş Hukuku Yeni İş Yasaları, ... 2013, s. 942.)

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun “Yetki” başlıklı 41. maddesinin birinci fıkrasına göre “Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birinin üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu iş sözleşmesinin kapsamına girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise yüzde kırkının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkilidir.”

6356 sayılı Kanun'un “Yetki Tespiti İçin Başvuru” başlıklı 42. maddesine göre ise “Toplu iş sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası Bakanlığa başvurarak yetkili olduğunun tespitini ister. İşveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren de Bakanlığa başvurarak yetkili işçi sendikasının tespitini isteyebilir.

Bakanlık, kayıtlarına göre başvuru tarihi itibarıyla bir işçi sendikasının yetkili olduğunu tespit ettiğinde, başvuruyu, işyeri veya işletmedeki işçi ve üye sayısını, o işkolunda kurulu işçi sendikaları ile taraf olacak işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene altı iş günü içinde bildirir.

İşçi sendikasının yetki şartlarına sahip olmadığının ya da işyerinde yetki şartlarına sahip bir işçi sendikasının bulunmadığının tespiti hâlinde, bu bilgiler sadece başvuruyu yapan tarafa bildirilir. Sigortalılığın başlangıcı ile sona ermesine ilişkin bildirimlerden yasal süresi içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılmayanlar, yetkili işçi sendikasının tespitinde dikkate alınmaz…”

Yine aynı Kanun'un “Yetki İtirazı” başlıklı 43. maddesine göre de, “Kendilerine 42'nci madde uyarınca gönderilen tespit yazısını alan işçi veya işveren sendikaları veya sendika üyesi olmayan işveren; taraflardan birinin veya her ikisinin yetki şartlarına sahip olmadığı veya kendisinin bu şartları taşıdığı yolundaki itirazını, nedenlerini de göstererek yazının kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren altı iş günü içinde mahkemeye yapabilir.

İtiraz dilekçesi görevli makama kayıt ettirildikten sonra mahkemeye verilir. Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin yüzde üçünden daha az üyesi bulunan işçi sendikası, yetki itirazında bulunamaz. İtiraz dilekçesinde veya ekinde somut delillerin yer almaması hâlinde itiraz incelenmeksizin reddedilir. İşçi ve üye sayılarının tespitinde maddi hata ve süreye ilişkin itirazları mahkeme altı iş günü içinde duruşma yapmaksızın kesin olarak karara bağlar.

Bunların dışındaki itirazlar için mahkeme, duruşma yaparak karar verir ve karar temyiz edildiği takdirde Yargıtay tarafından on beş gün içinde kesin olarak karara bağlanır. 42'nci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca kendisine yetki şartlarına sahip olmadığı bildirilen işçi sendikası, altı iş günü içinde yetkili olup olmadığının tespiti için dava açabilir.

Mahkeme açılan davayı o işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde üçünü üye kaydeden işçi sendikaları ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene de bildirir. Mahkeme davayı iki ay içinde sonuçlandırır. İtiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur.”

Somut uyuşmazlıkta, ... tarafından yapılan çoğunluk tespiti ile “.... 5562 sok. no:8 .../...” adresinde yer alan (1422236) sicil numaralı davacı işverene ait tek işyerinde, 16/02/2016 başvuru tarihi itibariyle toplam 45 işçi çalıştığı ve 26 sendika üyesi bulunduğu gerekçesiyle davalı sendikanın toplu iş sözleşmesi yapabilmek için gerekli çoğunluğu sağladığı belirlenmiştir. Tespit konusu işyerinin işkolu kodu (1396) olup, işyeri “Dokuma, Hazır Giyim ve Deri” işkolunda yer almaktadır. ... dönem bordrosuna göre de, söz konusu birimde başvuru tarihinde toplam 45 işçinin çalıştığı görülmekte olup, sendika üye sayısının 26 olduğu da ihtilafsızdır.

Davacı işveren toplam işçi sayısına da itiraz etmekle birlikte, temel itirazı, farklı bir işyeri olarak gözüken idare merkezinde 15 işçinin çalıştığı, bununla birlikte bu birim ile tespit konusu birimin tek bir işyeri niteliğinde bulunduğu ve toplam işçi sayısının her iki birim nazara alınarak belirlenmesi gerektiğine ilişkindir. İtiraz konusu (...) sicil numaralı ikinci birimin adresinin de “.... 5562 sok. no:8 .../...” olduğu, (7010) işkolu kodu ve “idare merkezi faaliyetleri” açıklaması ile “Genel işler” işkolunda tescil edildiği anlaşılmaktadır. Diğer taraftan, yetki tespitinden önce, itiraz konusu birimin işkoluna dair bir itiraz ve başkaca bir tespit talebi de söz konusu olmamıştır.

6356 sayılı Kanun’un 5. maddesinin ikinci fıkrasına göre “Yeni bir toplu iş sözleşmesi için yetki süreci başlamış ise işkolu değişikliği tespiti bir sonraki dönem için geçerli olur. İşkolu tespit talebi ve buna ilişkin açılan davalar, yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici neden sayılmaz.”

İnceleme konusu davada, işverenin, idare faaliyetlerinin yürütüldüğü birimin de yetki tespitinde nazara alınması gerektiği iddiası, esas itibariyle işkolu itirazı niteliğindedir. Yukarıda belirtilen açık düzenleme gereği, bu itiraz mevcut yetki uyuşmazlığında ileri sürülemeyeceği gibi, ancak bir sonraki dönem için geçerli olacaktır. Diğer taraftan, hukuk devleti kavramı çerçevesinde hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik ilkeleri nazara alındığında, uyuşmazlığın yetki tespiti için başvuru tarihindeki şartlara göre değerlendirilmesi gerektiği de tartışmasız olup, bu anlamda olmak üzere farklı işkollarında yer alan işyerlerinin tek bir işyeri yahut işletme niteliğinde değerlendirilmesi mümkün değildir.

Açıklanan maddi ve hukuki olgular karşısında, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, anılan hususlar gözetilmeksizin İlk Derece Mahkemesince yazılı şekilde hüküm tesisi ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddi kararı hatalıdır.

Belirtilen sebeplerle, 6356 sayılı Kanun'un 43. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, Bölge Adliye Mahkemesi kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.