Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2017/39007 K.2017/19354

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti

Davacı vekili, müvekkilinin Sahil Güvenlik Karadeniz Onarım Destek Komutanlığı bünyesinde torna ve tesviye atölyesinde çalıştığını, işverence işyerinde belirlenen alanda çay demlemediği gerekçesiyle, ücretten kesme cezası uygulandığını, yürürlükteki toplu iş sözleşmesine ekli ceza cetveline göre öncelikle ihtar cezası verilmesi gerektiğini, müvekkiline hiçbir yazılı bildirim yapılmadan ücret kesme cezası verildiğini ileri sürerek 03.07.2013 tarihli inceleme ve istişare kurulu kararınca verildiği belirtilen ihtar ve 4 saat ücret kesme cezasının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, iş yerinde torna tesviye bölümünde çalışan işçilere çay saatinde kullanmaları amacıyla emniyetli alan tahsil edildiğini, davacı ve arkadaşları hakkında, belirlenen alanın dışında emniyetsiz alanda çay demleme sebebiyle ihtar cezası, çay makinesini kaldırmamaları yönündeki eylemleri sebebiyle bu kez bir üst cezanın verildiğini ve verilen cezanın usulüne uygun olduğunu, işverenin çay içme mahallini düzenleme yetkisi bulunduğunu ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda yazılı şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Temyiz Başvurusu:

Karara karşı yasal süresi içinde davacı vekili temyiz yoluna başvurmuştur.

Gerekçe:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık davacı hakkında verilen disiplin cezasının toplu iş sözleşmesi ekindeki ceza cetveline uygun olup olmadığı noktasındadır.

Dosya içeriğine göre uzun süredir işyerinin aynı bölümünde çay demlenerek içildiği, ancak işverence alınan karar ile bu bölümde çay demlenmesinin yasaklandığı, işçilere başka bir yer tahsis edildiği, olay günü bu durum bildirilerek, yasaklanan alanda çay demleyen davacıdan çay makinesini kaldırması istendiği halde kaldırmaması sebebiyle önce “emre itaatsizlik” sebebiyle tutanak tutularak bu eylemin karşılığında ihtar cezası, ardından 25 dakika sonra çay makinesini kaldırması yönündeki ikinci talimata uymaması sebebiyle “emre itaatsizlikte ısrar” sebebiyle tutanak tutularak bu eylemin karşılığında bir üst ceza olan ücret kesme cezasının verildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece, iş yerinde uygulanmakta olan 23. dönem Toplu İş Sözleşmesinin 14. maddesinde amirlerin, maiyetindekilere hizmetin icap ettirdiği emirleri verebileceğinin hükme bağlandığı, tesviye ya da torna atölyesinde çay demlemenin hizmetin hangi icabına ne şekilde aykırı düştüğü, iş yeri güvenliğinin çay demlemekle ne şekilde ihlal edildiği hususunda herhangi bir tespitin bulunmadığı,

davacının eyleminin iki farklı eylem gibi kabul edilmek suretiyle ceza verilmesinin toplu iş sözleşmesinin 98. maddesindeki düzenlemenin amacını anlamsız hale getireceği, davacıya aynı gün iki ayrı ceza verilmesinin iyi niyet ve hakkaniyet kurallarına aykırı olduğu gerekçesiyle davanın davanın kabulüne verilmiş olup, verilen kararın Dairemizin 09.05.2016 tarih, 2015/10317 esas, 2016/13851 karar sayılı kararı ile bozulması üzerine, Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama neticesinde davanın reddine karar verilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.02.1988 tarihli 1987/2-520 esas ve 1988/89 karar sayılı kararında, Yargıtayca temyiz incelemesinin yapıldığı sırada dosyada bulunan bir belgenin gözden kaçırılması, maddi hata sebebi olarak açıklanmıştır. Ayrıca belirtmek gerekir ki, Yargıtay İçtihadları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 04.02.1959 tarihli 1957/13 esas ve 1959/5 karar sayılı ile 09.05.1960 tarihli 1960/21 esas ve 1960/9 karar sayılı kararlarında açıklandığı üzere, Yargıtayca maddi hata sonucu verilen bir karara mahkemece uyulmasına karar verilmesi halinde dahi usulü kazanılmış hak oluşmaz ve Yargıtayın hatalı bozma kararından dönülmesi mümkündür.

Dosyaya sunulan 01.03.2011-28.02.2013 dönemini kapsayan 23. dönem Toplu İş Sözleşmesinin 95.Maddesinde, "İşçiler, ekli ceza cetvelinde belirtilen hususlara uygun hareket etmek zorundadırlar. Ceza cetvelinde belirtilen fiiller için karşılarında gösterilen cezalardan başka bir disiplin cezası verilemez. Bu sözleşme ile düzenlenen cezalar aşağıdaki şekilde ve ekli ceza cetveline göre verilir. İşçiye aynı fiilden dolayı iki ceza verilmez. İşveren vekili bizzat gördüğü suçlardan dolayı işçilere, inceleme ve istişare kuruluna gitmeden işçinin savunması alınmak kaydıyla ceza vermeye yetkilidir. Şu kadar ki, işçiye savunma için en az 24 saat süre tanınır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Yine toplu iş sözleşmesinin 98. maddesine göre ceza gerektiren herhangi bir fiil işlendiğinde verilecek cezalar; ihtar, ücret kesme (2-4, 6-10 ve 16 saatlik), işten çıkarmadır. Cezayı gerektiren herhangi bir fiilin ve hareketin derecesine göre, bu sözleşme ile o fiilin karşısında gösterilen cezalardan biri verilir. Tekerrür başlığını taşıyan 100. maddeye göre de, tekerrür halinde bir fiilin karşısında gösterilen cezalardan bir önce verilen cezanın bir üstü verilir. Tekerrürden maksat aynı fiilin aynı işçi tarafından bir önceki işleniş tarihinden itibaren 1 yıl içinde tekrar işlenmesidir.

Toplu İş Sözleşmesi Eki Ceza Cetvelinin 4. Sırasının "b" bendinde, "Çalışma hayatının tanzimi bakımından ilgili kanun, yönetmelik ve kararname ile bu sözleşmede yazılı olan hususlara istinaden işveren vekili tarafından, yazılı ve ya sözlü olarak yapılan tamim, tebliğ ve ilanlara, ayrıca iş yerinin adet ve teamülünden bulunan bilcümle emir, talimat ve nizamlara riayet etmemek' fiilinin işlenmesi halinde, birinci defasında yazılı ihtar, ikinci defasında 2-4 saat, ücret kesme cezası verileceği,"hükmü yer almaktadır.

Somut olayda tüm dosya kapsamına göre, davacı hakkında aynı gün, aynı konu hakkında yaklaşık 20 dakika arayla iki ayrı tutanak tutularak bu tutanaklara istinaden iki ayrı disiplin cezası verildiği, ancak davacının çay demlemek, çay içmek, çay makinesini kaldırmamak şeklindeki eyleminin tek bir eylem olduğu, davacıya aynı eylem sebebiyle iki ayrı ceza verilmesinin yukarıda açıklanan toplu iş sözleşmesi hükümlerine aykırı olduğunun anlaşılmasına göre, davacı hakkında verilen disiplin cezasının iptali ile davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.