Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2017/8407 K.2017/11527

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davalı işyerinde aşçı olarak çalışan davacının son aylık ücretinin net 905,00 TL olduğunu, günde iki öğün yemek yardımının işverence sağlandığını, davacının çalıştığı süre boyunca fazla mesai ve genel tatil çalışmalarına ait ücretlerinin ödenmemesi,

... primlerinin düşük ücretten yatırılması ve yıllık izinlerinin kullandırılmaması üzerine iş sözleşmesini 30.01.2014 tarihinde eylemli olarak feshettiğini, davacının davalı işyerinde müşteri ve personele yemek hazırlaması nedeniyle haftanın 6 günü 08:00-20:00 saatleri arasında iki kez 15'er dakika yemek molası kullanarak çalıştığını, ayda en az 3-4 kez grup toplantılarına yemek yapması sebebiyle işten çıkışının 22:30-23:00 olduğunu, tüm ulusal ve genel tatil günlerinde çalışan davacıya karşılığı ücretinin ödenmediğini belirterek kıdem tazminatı ve bir kısım işçilik alacaklarını istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti: Davalı vekili, davacının bulaşıkçı olarak çalıştığını, aldığı maaşın 1.101,00 TL olduğunu, davacının hafta sonu tatilini takip eden 03.02.2014, 04.02.2014, 05.02.2014 ve 06.02.2014 günleri olmak üzere 4 iş günü üst üste işe mazeretsiz olarak gelmediğini belirterek davanın reddini savunmuştur. Mahkeme Kararının Özeti: Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna dayanılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Temyiz: Kararı taraf vekilleri temyiz etmiştir. Gerekçe: 1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, tarafların aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Davalı Temyizi yönünden; İşçiye işyerinde çalıştığı sırada ara dinlenmesi verilip verilmediği ve süresi konularında taraflar arasında uyuşmazlık söz konusudur. İşçinin günlük iş süresi içinde kesintisiz olarak hiç ara vermeden çalışması beklenemez. Gün içinde işçinin yemek, çay gibi ihtiyaçlar sebebiyle ya da dinlenmek için belli bir zamana ihtiyacı vardır.

Ara dinlenmesi 4857 sayılı İş Kanunu'nun 68. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan hükümde ara dinlenme süresi, günlük çalışma süresine göre kademeli bir şekilde belirlenmiştir. Buna göre dört saat veya daha kısa süreli günlük çalışmalarda ara dinlenmesi en az onbeş dakika, dört saatten fazla ve yedibuçuk saatten az çalışmalar için en az yarım saat ve günlük yedibuçuk saati aşan çalışmalar bakımından ise en az bir saat ara dinlenmesi verilmelidir.

Uygulamada yedibuçuk saatlik çalışma süresinin çok fazla aşıldığı günlük çalışma sürelerine de rastlanılmaktadır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 63. maddesi hükmüne göre günlük çalışma süresi 11 saati aşamayacağından, 68. maddenin belirlediği yedibuçuk saati aşan çalışmalar yönünden en az bir saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok 11 saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir.

Başka bir anlatımla günde 11 saate kadar olan çalışmalar için ara dinlenmesi en az bir saat, onbir saat ve daha fazla çalışmalarda ise en az birbuçuk saat olarak verilmelidir.

İşçi, ara dinlenme saatinde tamamen serbesttir. Bu süreyi işyeri içinde ya da dışında geçirebilir. İşyerinde geçirmesi halinde bu süre içinde çalışmaya devam etmesi durumunda ara dinlenmesi verilmemiş sayılır. Ancak işçi işyerinde kalsa bile, ara dinlenmesi süresini serbestçe kullanabilir, bu süre içinde çalışmaya zorlanamaz.

Ara dinlenmesi için ücret ödenmesi gerekmez. Ancak, bu süre işçiye dinlenme zamanı olarak tanınmamışsa, işçinin normal ücretinin ödenmesi gerekir. Bu sürenin haftalık 45 saati aşan kısmını oluşturması halinde ise, zamlı ücret ödenmelidir.

Ara dinlenme süreleri kural olarak aralıksız olarak kullandırılır. Ara dinlenmesinin kullandırılması zorunlu ise de, bunun kullanılacağı zamanı belirlemek işverenin yönetim hakkıyla ilgilidir. İşçilerin tamamı aynı anda ara dinlenme zamanını kullanılabileceği gibi, belli bir plan dahilinde sırayla kullanmaları da mümkündür. Ancak ara dinlenme süresinin, işe, ara dinlenme süresi kadar geç başlama veya aynı süreyle erken bırakma şeklinde kullandırılması doğru olmaz. Ara dinlenme süresinin günlük çalışma içinde belli bir zamanda amaca uygun kullandırılması gerekir.

İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliğinin 3. maddesinin 2. fıkrasında, ara dinlenmelerinin ilkim, mevsim, yöredeki gelenekler ve işin niteliğine göre yirmidört saat içinde kesintisiz oniki saat dinlenme süresi dikkate alınarak verileceği hükme bağlanmıştır. Adı geçen yönetmeliğin 3. maddesinin 1. fıkrasında da ara dinlenme süresinin çalışma süresinden sayılmayacağı açıklanmıştır.

Somut olayda, Mahkemece, tanık beyanları doğrultusunda, davacının haftanın 6 günü 08:00-19:00 saatleri arasında yemek, çay, sigara vb. ihtiyaçlar için 4857 sayılı Kanunun 68.maddesi gereği en az 1 saat ara dinlenmesi kullandığı kabul edilerek haftada 60 saat çalışmak suretiyle yasal çalışma süresi olan haftalık 45 saatin 15 saat üzerinde fazla çalışma yaptığı değerlendirilmiştir. Ancak yukarıda belirtilen ilke kararı doğrultusunda günlük 1,5 saat ara dinlenmesi yaptığının kabulü gerekirken 1 saat ara dinlenmesi yapıldığının kabulü ile fazla çalışma süresinin hesaplanması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

3-Taraflar arasında fazla çalışma ve ulusal bayram gene tatil ücreti üzerinden yapılan hakkaniyet indirimi konusunda itilaf mevcuttur.

Fazla çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde Yargıtayca son yıllarda hakkaniyet indirimi yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır. Ancak fazla çalışmanın tanık anlatımları yerine yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir.

Somut olayda davacı taraf davalı iş yerinde fazla mesai yaptığını ve ulusall bayram genel tatil günlerinde çalıştığını iddia ederek fazla çalışma ve ulusal bayram genel tatil ücreti talebinde bulunmuş, mahkemece talepler %50 takdiri indirim yapılarak kabul edilmiştir.

Her ne kadar mahkemece takdiri delil niteliğindeki tanık beyanlarına dayanılarak hesaplanan fazla çalışma ve ulusal bayram genel tatil ücretinden % 50 oranında takdiri indirim yapılmışsa da, takdiri indirim yapılması yerinde olmakla birlikte yapılan %50 oranındaki indirim hakkın özünü etkileyecek oranda fahiş miktardadır. Mahkemece daha makul bir oranda indirim yapılmalıdır.

Sonuç: