Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2017/8693 K.2017/17711

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin davalı şirketin alt işvereni olan ... Ltd.Şti.nde sigortalı olarak çalıştığını, asıl işveren ...

B.V de 04.09.2007 tarihinden itibaren bölgeden sorumlu filo destek çalışanı olarak görev yapmakta iken iş akdinin davalı işveren tarafından 09.08.2012 tarihinde feshedildiğini, işe iade davasının ...9.İş Mahkemesinin 2012/400 Esasına kayden devam ettiğini, davacının daha çalışması devam ederken İstanbul 13.İş Mahkemesinin 2011/30 E-2012/519 K sayılı dosyasıyla fazla mesai ve İş Kanunu 5. madde uyarınca eşitlik ilkesine uyulmaması sebebi ile dava açıldığını, davada işveren aleyhine İş Kanunu 5. Madde uyarınca eşitlik ilkesine uyulmaması sebebi ile 1 brüt maaş tutarında tazminat ödenmesine ve fazla mesai ödenmesine karar verildiğini,

sorumluluk ve yetki açısından eşit olan asıl işveren çalışanlarından farklı maaş uygulaması yapıldığını, asıl işveren işçilerine ödenen prim ödemelerinin davacıya ödenmediğini, sağlık sigortası, hediye çeki menfaatlerin verilmediğini, aynı pozisyonda olması gereken kişiler ile aynı haklardan yoksun kaldığını, yoksun kalınan hak ve alacakların tespitini talep ettiklerini, davacının aylık brüt ücretinin 1.976,78-TL olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakların saklı kalması kaydıyla, maaş, bonus ve ek menfaatler ve fazla mesai alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davalı şirketin filo yönetimi konusunda hizmet satın aldığı dava dışı....Ltd.Şti ne ihbarını ve davanın husumet nedeniyle reddi gerektiğini, davacı ile aynı işi yapan çalışan bulunmadığını, davacının iddia ettiği gibi yönetici ise mesaisini kendisinin düzenlemek durumunda olacağını, davacının fazla mesai tahakkuklarının kendi beyanına göre hazırlandığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, İstanbul 13.İş Mahkemesinin 2011/30 E.- 2012/519 K. Sayılı dosyası gerekçesine atıf yapılarak davalı British American Tobacco ile dava dışı ...Şti arasındaki asıl alt işverenlik ilşikisinin muvazaalı olduğu kabulü ile fark ücret alacaklarının bilirkişi raporundaki hesaplama miktarılarınca hüküm altına alınmasına, ispatlanamayan fazla mesai ücret alacağının ise reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

Karar davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, davalı asıl işveren ile dava dışı alt işveren ilişkisinin kanuna uygun kurulup kurulmadığı ve muvazaaya dayanıp dayanmadığı noktasında toplanmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinin altıncı fıkrasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi.

“Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişki” olarak tanımlanmış; aynı maddenin yedinci fıkrasında “Asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi suretiyle hakları kısıtlanamaz veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisi kurulamaz.

Aksi halde ve genel olarak asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı işleme dayandığı kabul edilerek alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görürler. İşletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemez” kuralına yer verilmiştir.

Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin geçerli olarak kurulabilmesi için iki işverenin bulunması mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işin varlığı ve asıl işin bölünerek alt işverene verilmesi halinde “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektirme” unsurunun gerçekleşmiş olması gerekir. Bundan başka asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmayı devam ettirilmesi suretiyle haklarının kısıtlanması veya daha önce asıl işveren tarafından o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisi kurulması gibi muvazaa kriterlerinin bulunmaması icap eder. Aksi halde alt işveren işçisi başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görecektir.

İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek amacıyla 4857 sayılı Kanun’un 2. maddesinde bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir. Muvazaa Borçlar Kanunu'nda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, kendi gerçek iradelerine uymayan, aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesini arzu etmedikleri görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Muvazaada, taraflar arasında üçüncü kişileri aldatma kastı bulunmakta ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaa genel ispat kuralları ile ispat edilebilir. Bundan başka 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesinin yedinci fıkrasında sözü edilen hususların, aksi ispatlanabilen adi kanunî karineler olduğu kabul edilmelidir.

Somut olayda, davacının dava dışı.... Ltd. Şti. işçisi olarak davalı asıl işveren bünyesinde 04.09.2007-09.08.2012 tarihleri arasında filo destek işinde çalıştığı anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden, davacının davalı firmanın araç filosunun bakım, onarım, muayene vb işlerini takip ve yerine getirmekle sorumlu olduğu; bu alanda davacıdan başka, asıl veya alt işveren işçisi olarak çalışan kimsenin bulunmadığı, davalı firmanın esas olarak tütün üretim alanında faaliyet gösterdiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece, İstanbul 13. İş Mahkemesinin 2011/30 E- 2012/519 K sayılı ilamı içeriği ve bu kararın onanarak kesinleşmiş olduğu belirtilerek muvazaa iddiası kabul edilmiş, bunun haricinde herhangi bir inceleme ve değerlendirme yapılmamıştır. Fazla mesai ve eşit işlem ilkesine aykırılık tazminatı istemli bu dosya içeriğinde, talepler bakımından asıl işveren yönünden kısmen kabulüne alt işveren yönünden ise reddine karar verilmiştir. Temyiz incelemesi Dairemizce yapılan ...9.

İş Mahkemesinin 2012/400 E-2013/212 K sayılı dosyasında ise, davacının işe iade istemli davasının davalı asıl işveren ve dava dışı ...Tic. Ltd.

Şti'ne karşı beraber açıldığı, dosya kapsamında muvazaa iddiasında bulunulmadığı, davalılar arasındaki asıl alt işverenlik ilişkisi geçerli kabul edilerek davacının alt işveren şirketteki işe iade edilmesine, davalı asıl işverenin ise işe iade davasının mali sonuçlarından müteselsilen sorumlu tutulmasına karar verildiği, iş bu kararın Dairemizin 2014/32251 E-2014/33738 K sayılı ilamı onanarak kesinleştiği anlaşılmıştır.