Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2018/15293 K.2018/25219

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen karar taraflar vekillerince temyiz edilmiş ve ... Özel Sağ. Hizm. Tem. Gıda Yem. İth. İhr. Şti. vekili tarafından duruşma talep edilmiş ise de; işin mahiyeti itibariyle davalı ... Özel Sağ. Hizm. Tem. Gıda Yem. İth. İhr. Şti. vekilinin duruşma isteminin reddine, incelemenin dosya üzerinden yapılmasına karar verilmiş olmakla; dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacının 05/11/2011 tarihinden iş sözleşmesinin feshedildiği tarihe kadar davalılardan alt işveren konumundaki ... Özel Sağlık Hizmetleri Tem. Gıda Yem.Taş. Paz.İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.'nin ... şubesi bünyesinde, davalılardan ...ye ait ... Bulvarı ... Sok. No:12 .../... adresindeki hastanenin yemekhane bölümünde aşçı pozisyonunda çalıştığını, davacı ve diğer birçok işçinin, ...

Sendikasına üye olmaları ve üye oldukları bu sendikanın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na toplu iş sözleşmesi yapma yetkisi için başvurması üzerine iş akdinin feshedildiğini, davacının 20/03/2017 tarihinde sendikaya üye olduğunu, sendikanın 04/05/2017 tarihinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına işletmede toplu iş sözleşmesi yapma yetkisini almak için başvurduğunu, davalı alt işveren ... Özel Sağ. Hizm. Tem. Gıda Yem. İth. İhr.

Şti. sendikanın Bakanlığa başvurduğunu öğrendikten sonra davacının aralarında bulunduğu sendika üyesi birçok işçiyi 06/05/2017-08/05/2017 tarihleri arasında işten çıkardığını, davalı ... A. Ş. ile davalı ... Özel Sağ. Hizm. Tem. Gıda Yem. İth. İhr.

Şti. arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi olduğunu, feshin son çare olması gerekliliği ilkesine aykırı hareket edildiğini beyanla feshin geçersizliğinin tespiti ile davacının işe iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalılar vekilleri ayrı ayrı sunmuş oldukları cevap dilekçelerinde, feshin haklı ve geçerli sebebe dayandığını, davacı tarafça ileri sürülen sendikal sebep iddiasının gerçek dışı olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

İlk Derece Mahkemesince, işe iade isteminin kabulüne, sendikal tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu:

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, taraflar istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:

Bölge Adliye Mahkemesince, tarafların istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Temyiz Başvurusu:

Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, taraf vekillerinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Dosya içeriğine göre, somut uyuşmazlıkta işverence gerçekleştirilen feshin geçerli nedene dayanmadığı ve feshin geçersizliği ile davacının işe iadesine karar verilmesi isabetli olup, işverence yapılan feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

Sendikal tazminat 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 25'inci maddesinde düzenlenmiş, işçilerin işe alınmalarının, belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri veya belli bir sendikadaki üyeliği korumaları veya üyelikten istifa etmeleri şartına bağlı tutulamayacağı ilk fıkrada hükme bağlanmıştır. Sözü edilen maddenin ikinci fıkrasında ise, işverenin, sendika üyesi olan işçilerle sendika üyesi olmayan işçiler veya ayrı sendikalara üye olan işçiler arasında, çalışma şartları veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından herhangi bir ayrım yapamayacağı kuralı getirilmiştir.

İşverenin, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 25'inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca iş sözleşmesini sendikal nedenlerle feshetmesi halinde işçi, 4857 sayılı Kanunun 18, 20 ve 21 inci madde hükümlerine göre dava açma hakkına sahiptir. İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğinin tespit edilmesi hâlinde, 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata karar verilir. Ancak işçinin işe başlatılmaması hâlinde, ayrıca 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen tazminata hükmedilmez. İşçinin 4857 sayılı Kanunun yukarıdaki hükümlerine göre dava açmaması ayrıca sendikal tazminat talebini engellemez.

Dairemizce, sendikal tazminat davalarında ispat yükünün işçide olduğu hallerde, iş yerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, iş yerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, iş yerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadığı gibi hususlarla, işverence ekonomik veya teknolojik nedenlere dayalı bir fesih yoluna gidilmesi durumunda teknik yönden bu durumun araştırılması gibi ölçütler belirlenmiştir.

Somut uyuşmazlıkta, Mahkemece davalı işverenden ve Sosyal Güvenlik Kurumundan fesih öncesi ve sonrası döneme ilişkin olarak işe alınan ve işten çıkartılanlara ait liste ve kayıtlar getirtilip, işverence yapılan feshin sendikal nedene dayanmadığı sonucuna varılmış ise de, sendikal nedene yönelik araştırmanın yetersiz olduğu anlaşılmaktadır. Özellikle, fesih tarihi öncesi ve sonrasında işe alınan ve işten çıkartılan işçiler ile sendika kayıtlarında üye olduğu veya üyelikten ayrıldığı tespit edilen işçiler arasında yöntemince bir karşılaştırma yapılmadan sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

Bu itibarla öncelikle, iş sözleşmesi fesih tarihinden önceki ve sonraki altı ayda feshedilen işçilere ait kayıtlar gerek Sosyal Güvenlik Kurumundan gerekse işverenden getirtilmek suretiyle, iş sözleşmesi işveren tarafından feshedilen işçiler ile (varsa) bu işçiler arasından yeniden işe alınan işçiler ismen tespit edilip, tespit edilen işçilerin üyelik ve/veya üyelikten çekilme tarihleri, üyeliğin devam edip etmediğine ilişkin bilgi ve belgeler ilgili sendikadan getirtilmeli, böylece anılan dönemde iş sözleşmesi feshedilen işçilerden hangilerinin sendika üyesi olduğu tespit edilmeli, böylece feshin yapıldığı dönemde sendikaya üye olmayıp,

iş sözleşmesi feshedilen işçilerin bulunup bulunmadığı, sendikaya üye olan ve davalı iş yerinde çalışan toplam işçi sayısı ve üyelik tarihleri, sendika üyeliğinden istifa etmesine karşın iş akdi sonlandırılan işçilerin olup olmadığı, sendikalı olup iş sözleşmeleri feshedilen işçilerin yerlerine yeni işçi alınıp alınmadığı ve bunlar arasında sendikaya üye olan olup olmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, işyerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı hususları yeterince araştırılmalıdır.

Bundan sonra Mahkemece, davacının işten çıkarılmasının nedeninin sendikal nedenlerden kaynaklanıp kaynaklanmadığının tespiti için davacı tanıkları da dinlenerek, toplanacak deliller ile dosya içeriği yeniden bir değerlendirmeye tabi tutularak, feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı hususu kuşkuya yer vermeyecek şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Mahkemece, yukarıdaki ilkeler doğrultusunda araştırma yapılmadan sendikal tazminat talebinin reddine karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.