Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2018/7782 K.2018/16895

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılar vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin davalılardan .. Ltd. Şti.'nin alt işveren .... Çimento A.Ş.'nin asıl işveren olduğu işyerinde 07/03/2009 tarihinden 09/10/2013 tarihine kadar çalıştığını, iş akdinin işveren tarafından haksız olarak feshedildiğini, müvekkilinin haftanın 7 günü günde 12 saat fazla mesai yaptığını, müvekkilinin 1.200,00 TL ücret almasına rağmen ...'ya ücretinin asgari ücret üzerinden bildirildiğini, yıllık izinlerinin kullandırılmadığını beyanla kıdem ve ihbar tazminatları, yıllık izin ücreti alacağı, fazla mesai ücreti alacağı, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağının davalı işverenden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının iş sözleşmesinin haklı nedene dayanılarak feshedildiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece iş akdinin haklı nedenle feshedildiğinin davalı tarafça ispatlanamadığı gerekçesiyle kıdem ve ihbar tazminatının kabulüne, sair alacakların kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı, davalılar vekilleri temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasındaki uyuşmazlık, ceza davasının bekletici mesele yapılıp yapılmayacağı noktasında toplanmaktadır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 165/1. maddesi uyarınca, bir davada hüküm verilebilmesi başka bir davaya, idari makamın tespitine veya dava konusuyla ilgili bir hukuki ilişkinin mevcut olup olmadığına kısmen veya tamamen bağlı ise mahkemece o davanın sonuçlanmasına veya idari makamın kararına kadar yargılama bekletilebilir.

Öncelikle, ceza mahkemesi kararlarının hukuk davasına etkisi, eş söyleyişle; ceza mahkemesinin hangi kararlarının hukuk mahkemelerini bağlayacağı konusu üzerinde durulmasında yarar vardır:

Ceza mahkemesi kararlarının hukuk mahkemesine (davasına) etkisi, hukukumuzda mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun (818 sayılı BK.) 53.maddesinde düzenlenmiş olup; hukuk hakimi, ceza mahkemesinin kesinleşmiş kararları karşısında ilke olarak bağımsız kılınmıştır.

Bu ilke, ceza kurallarının kamu yararı yönünden bir yasağın yaptırımını; aynı uyuşmazlığı kapsamına alan hukuk kurallarının ise, kişi ilişkilerinin Medeni Hukuk alanında düzenlenmesi ve özellikle tazmin koşullarını; öngörmesi esasına dayanmaktadır.

Mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun “Ceza Hukuku İle Medeni Hukuk Arasında Münasebet” başlıklı 53. maddesinde: “Hakim, kusur olup olmadığına yahut haksız fiilin faili temyiz kudretini haiz bulunup bulunmadığına karar vermek için ceza hukukunun mesuliyete dair ahkamiyle bağlı olmadığı gibi, ceza mahkemesinde verilen beraat karariyle de mukayyet değildir. Bundan başka ceza mahkemesi kararı, kusurun takdiri ve zararın miktarını tayin hususunda dahi hukuk hakimini takyit etmez.” hükmü yer almaktadır (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 74.maddesi hükmü de paralel bir düzenlemeyi içermektedir.).

Bu açık hüküm karşısında, ceza mahkemesince verilen, beraat kararı, kusur ve derecesi, zarar tutarı, temyiz gücü ve yükletilme yeterliği, illiyet gibi esasların hukuk hakimini bağlamayacağı konusunda duraksama bulunmamaktadır. Ancak, hemen belirtilmelidir ki, gerek öğretide ve gerekse Yargıtay’ın yerleşmiş içtihatlarında, ceza hakiminin tespit ettiği maddi olaylarla ve özellikle “fiilin hukuka aykırılığı” konusu ile hukuk hakiminin tamamen bağlı olacağı kabul edilmektedir. Diğer bir anlatımla, maddi olayları ve yasak eylemlerin varlığını saptayan ceza mahkemesi kararı, taraflar yönünden kesin delil niteliğini taşır

Vurgulamakta yarar vardır ki, hukuk usulü bir şekil hukukudur. Davanın açılması, itirazların ileri sürülmesi, tanıkların ve diğer delillerin bildirilmesi belirli süre koşullarına bağlı kılındığı gibi, ikinci tanık listesi verilememesi, iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı gibi, yargılamanın süratle sonuçlandırılması gayesi ile belirli kısıtlamalar getirilmiştir. Bunun sonucunda, hukuk hakimi şekli gerçeği arayacak, maddi gerçek öncelikli hedef olmayacaktır. Ancak ceza hakimi bunun tersine öncelikli hedef olarak maddi gerçeğe ulaşmaya çalışacaktır. O halde ceza mahkemesinin maddi nedensellik bağını (illiyet ilişkisi) tespit eden kesinleşmiş hükmünün hukuk hakimini bağlamasına, mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 53.maddesi bir engel oluşturmaz

Yargıtayın yerleşik uygulamasına ve öğretideki genel kabule göre, maddi olgunun tespitine ilişkin ceza mahkemesi kararı hukuk hakimini bağlar. Ceza mahkemesinde bir maddi olayın varlığı ya da yokluğu konusundaki kesinleşmiş kabule rağmen, aynı konunun hukuk mahkemesinde yeniden tartışılması olanaklı değildir

Dosya içeriğine göre, bekçi olarak çalışan davacının iş sözleşmesi, davalı işveren tarafından 09.12.2013 tarihinde, işyerinde iş kazasına sebep olduğu gerekçesi ile İş Kanunu 25/2. maddesi gereğince haklı sebeple feshedilmiştir. Feshe konu olay ile ilgili davacının müşteki sanıkların işveren ve iş güvenliği uzmanı olduğu, ... 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2015/60 esas sayılı dosyası ile taksirle yaralama suçundan kamu davası açılmış ve yargılamanın devam ettiği görülmüştür.

Ceza davasında soruşturma aşamasında alınan kusur raporuna göre davacının meydana gelen kazada kusurunun bulunmadığı belirlenmiş ve Mahkemece bu rapor dikkate alınmış ise de ceza dosyasının incelenmesi neticesinde kusur raporuna ilişkin itirazlar olduğu ve yeniden rapor alınması talebinin değerlendirilmesi için duruşmanın ertelendiği anlaşılmıştır.

Davacının iş sözleşmesinin feshi noktasında 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25. maddesine göre haklı fesih koşullarının oluşup olmadığının değerlendirilmesi açısından, ceza davasının sonucunun davayı etkileyecek nitelikte olduğu anlaşıldığından ceza davasının sonucunun beklenmesi gerekmektedir. Bu nedenlerle ceza davasının sonucunun beklenmeden karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.