Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2019/8568 K.2019/23525

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti :

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı işyerinde 27.06.2008 tarihinde işe başladığını, asıl işverenin ... şirketi olduğunu, diğer davalı işverenin ise son alt işveren olan firma olduğunu ve ihaleyi kaybetmesi sonucu müvekkil davacının iş akdinin 31.01.2011 tarihinde son verildiğini, çalışma süresi boyunca hafta tatili verilmediğini, dini ve milli bayramlarda da aynı şekilde izin yapılmadan çalışıldığını, fazla mesai ve hafta tatili, ulusal bayram genel tatil ücreti ödenmediğini, yıllık izin de verilmediğini ileri sürerek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağı, fazla mesai alacağı ve hafta tatili alacaklarının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar Cevaplarının Özeti :

Davalı ... Güvenlik ve Koruma Hiz. Tic Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu edilen taleplerinin haksız ve mesnetsiz olduğunu, müvekkil şirkette belirli süreli sözleşmeye istinaden çalışan davacının gerekli olan bir yıllık asgari çalışma süresinin dolmadığından kıdem tazminatı talebinin reddinin gerektiğini, iş akdinin haksız olarak feshedildiği hususunun da doğru olmadığını, davacının hak ettiği tüm alacakların ödendiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Taşıt Muayene .... Yap. ve İşl. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile davalı müvekkili şirket arasında düzenlenmiş olan bir iş akdinin söz konusu olmadığını, davacının iş akdinin müvekkil şirket tarafından feshedilmediğini, belirli süreli iş akdi kapsamında çalışanların ihbar tazminatına hak kazanamayacaklarını, davanın öncelikle husumet yönünden, tazminat ve diğer alacaklarının ise şartları oluşmadığından reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkeme Kararının Özeti :

Mahkemece davanın kısmen kabulü hakkında verilen ilk karar Dairemizin 2017/11564 Esas 2018/7025 Karar sayılı 19.03.2018 tarihli ilamı ile “Somut olayda, davacı özel güvenlik görevlisi olup çalışma sisteminin 12 saat çalışıp 24 saat dinlenme şeklinde olduğu tanıklarca beyan edilmiştir. Davalı yanca nöbet ve vardiya listeleri sunulmamış olup davacı tanıklarınca davacının bir gün gündüz vardiyasında bir gün gece vardiyasında çalıştığı belirtilmiştir.

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, söz konusu çalışma düzenine ilişkin olarak haftalık mesai saatleri belirlenmemiştir. Bahsi geçen raporda, davacının çalışmasının gece saatlerine denk geldiği dönemler yönünden, gece çalışmaları dikkate alınarak hesaplama yapılması gereği de gözden kaçırılmış olup, rapor bu haliyle hükme esas almaya yeterli değildir.

Yapılacak iş; mahkemenin 2013/564 esas sayılı dosyası kapsamında alınan bilirkişi raporunda tanık anlatımları ile ispatlanan vardiyalı çalışmaya ilişkin olarak belirlenen haftalık mesai saatleri üzerinden değerlendirme yapmak ve davacının 12 saat çalışılan dönemlerde gece çalışmalarından 7,5 saati aşan kısımlarını fazla çalışma olarak hesaplamaktır.” gerekçesiyle bozulmuş, mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verilerek yapılan yargılama neticesinde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz Başvurusu :

Karar yasal süresi içerisinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe :

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Usuli kazanılmış hak kavramı anlam itibarıyla, bir davada mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir. Usuli müktesep hak müessesesi H.M.K.'nda düzenlenmiş olmamakla beraber davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez ana ilkelerinden biri haline gelmiştir.

Usuli kazanılmış hak ilkesi kamu düzeniyle ilgilidir. (09/05/1960 T., 21/9; 04/02/1959 gün 13/5 sayılı İçtihadı Birleştirme kararı)

Usuli kazanılmış hakkın hukuki sonuç doğurabilmesi için; bir davada ya taraflar ya mahkeme ya da Yargıtay tarafından açık biçimde yapılmış olan ve istisnalar arasında sayılmayan bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan bir hakkın varlığından söz edilebilmesi gerekir. (HGK.nun 12/07/2006 T., 2006/4-519 E, 2006/527 K, 03/12/2008 T., 2008/10-730 E., 2008/732 K.)

Yargıtayın bozma kararına uyan mahkeme artık bozma kararı gereğince işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır. Çünkü,mahkemenin bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli müktesep hak doğmuştur. (09/05/1960 gün ve 21/9 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı)

Bazı konuların bozma kararının kapsamı dışında kalarak kesinleşmesi durumunda da usuli kazanılmış hak doğmuş olur. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün, bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uyan mahkeme, kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez.Yani kesinleşmiş bu kısımlar o kısımlar lehine olan taraf yararına bir usuli müktesep hak teşkil eder.

Somut olayda, Dairemizin 2017/11564 Esas 2018/7025 Karar sayılı sayılı bozma ilamında yazılı gerekçeyle bozma sebebine yer verilmiş ve gece çalışması için 12 saat çalışılan dönemlerde gece çalışmalarından 7,5 saati aşan kısımların fazla çalışma olarak hesaplaması gerektiği belirtilmiştir.

Bu durumda, bozma ilamına uyulmakla bozma ilamı doğrultusunda işlem yapılması usuli gerekliliği karşısında, davacının gece çalışmalarının ayrıca değerlendirilerek hesaplanmması gerekmekte iken mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda bozma ilamına aykırı olacak şekilde gece ve gündüz çalışması arasında herhangi bir ayırım yapılmadan fazla mesai alacağının hesaplandığı; gece çalışması için ise 7,5 saati aşan süre için ayrıca bir hesaplama yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece bozma ilamı ile davacı yararına oluşan usuli müktesep hak dikkate alınmadan yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmektedir.