Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E.2011/1429 K.2011/1484

Taraflar arasındaki birleşen kooperatif üyeliğinden ihraç kararlarının iptali davalarının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı asıl ve birleşen davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Davacı asıl davada, davalı kooperatifin ortağı olduğunu aidatların yüksek olması nedeniyle ortakların ödemede zorluk çektiğini, Kadıköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen davada alacaklı olduğunun bilirkişi raporu ile kanıtlanmış olduğunu, alacağının ödemediği aidatlara mahsup edilmesini talep ettiğini, buna rağmen davalı kooperatiften ihraç edildiğini; birleşen davada ise aynı konuda devam eden dava beklenmeden ikinci kez ihraç kararı verilmesinin yasal olmadığını ileri sürerek yönetim kurulunun almış olduğu haksız ihraç kararlarının iptalini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili asıl davada, davacının parasal yükümlülüklerini ihtarlara rağmen yerine getirmemesi sebebiyle kooperatif yönetim kurulunun 29.01.2005 tarih ve 64 sayılı kararı ile kooperatif ortaklığından çıkarıldığını, davacının kooperatiften alacağı bulunmadığını, Kadıköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen davanın bu dava ile ilgili olmadığını; birleşen davada ise, davacının önceki davaya konu olan dönemden sonraki borçlarını ödemediğinden kooperatifçe ikinci kez ihraç kararının alındığını savunarak davaların reddini talep etmişir.

Mahkemece, dosya kapsamı ve benimsenen bilirkişi raporuna göre birinci ve ikinci ihtarlarda belirtilen borç miktarlarının bilirkişi raporunda tespit edilenle örtüştüğü, birleşen davada da her iki ihtarda belirtilen tutarın raporla uyumlu olduğu, ihraç kararının yerinde olduğu, ortaklık yükümlülüklerinin ihraç kararı kesinleşene dek devam edeceği gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Asıl dava ile 29.01.2005 tarihli, 2006/407 esas sayısına kayıtlı dava ile 12.06.2006 tarihli ihraç kararlarının iptali istenmiş, 2006/407 esas sayılı dosyanın asıl dava dosyası ile birleştirilmesine karar verildikten sonra yargılamaya devamla hüküm kurulmuştur. İlk ihraç kararına ilişkin karar kesinleşmeden, sonraki ihraç kararına ilişkin davanın esasına girilemez. Birinci dava, ikinci dava için bekletici mesele yapılmalıdır.

Zira, ilk ihraç kararının iptaline ilişkin davanın reddine karar verilip bu kararın kesinleşmesi halinde, ihraç kararı verildiği gün itibariyle hüküm ifade edeceğinden, ikinci ihraç kararının verildiği tarihte bir ortaklık sözkonusu olmayacak ve ikinci davanın aktif husumet yönünden reddi gerekecektir.

İlk ihraç kararının iptaline ilişkin davanın kabul ile sonuçlanması ve kesinleşmesi halinde, ikinci dava için davacının aktif dava ehliyetinin varlığı sözkonusu olacağından, ikinci ihraç kararının yasaya uygun olup olmadığı incelenerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekecektir.

Bu durumda mahkemece, asıl davanın 2006/407 esas sayılı dava için bekletici mesele yapılması gerekirken, her iki dosyanın birleştirilerek görülmesi doğru olmamıştır.

2-Anasözleşmenin 14/2 maddesinde parasal yükümlülüklerini otuz gün geciktiren üyelere ihtar yapılacağı ve yükümlülüklerini yerine getirmeyenlerin ortaklıktan çıkarılacağı hükmü mevcut olup, asıl davada davalı kooperatifçe davalıya çıkarılan 09.09.2004 tarih ve 10904 yevmiye sayılı birinci ihtarnamede 2004 Ağustos ayı aidatının talep edildiği, istenen miktar içerisine yukarıda anılan madde de belirtilen 30 günlük gecikme şartı beklenmeksizin Ağustos 2004 aidatının da eklenmiş bulunduğu anlaşılmıştır.

Davalı kooperatifçe keşide edilen birinci ihtarname anasözleşmeye aykırı olup, muaccel olmayan aidat borcunun yer aldığı ihtarnameye dayanılarak ihraç kararı verilemez. O halde mahkemece asıl davaya konu 29.01.2005 tarihli ihraç kararı usulüne uygun olmadığından davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.