Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E.2011/928 K.2011/242

1163 S. KOOPERATİFLER KANUNU [ Madde 17 ]

"İçtihat Metni"

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde dava... vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

Davacı vekili, müvekkilinin davalı kooperatif ortaklığından ihracına karar verildiğini, iade edilmeyen toplam 48.714.58 TL çıkma payı alacağının tahsili için başlatılan takibe davalının vaki itirazının haksız olduğunu ileri sürerek, itirazın iptali ile icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, mali yükümlülüklerini ihtara rağmen yerine getirmeyen davacının ortaklıktan ihracına karar verildiğini, davacıya yapılacak ödemenin ihraç edildiği yıl bilançosuna göre belirlenmesi ve yapılacak iadede geç ödenen aidatlara genel kurulca belirlenen faiz oranına göre müvekkilinin oluşan faiz alacağının mahsubunun gerektiğini ve yapılacak ödemenin kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşüreceğini savunarak, davanın reddi ile kötü niyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davacının, 05.06.2007 tarihinde yönetim kurulunca ortaklıktan ihraç edildiği, 28.06.2008 tarihli genel kurulda onaylanan bilançoya göre davacının ortaklığın devam ettiği 2005-2006 ve 2007 yılları için davacının payına 3.430,96 TL genel gider isabet ettiği, ihraç edilen ortaklara yapılacak ödemelerin ertelenmesine genel kurulca karar verilmediği, alacağının 29.07.2008 tarihinde muaccel hale geldiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davalının 41.012,15 TL'ye yaptığı itirazın iptaline ve takibin devamına, 16.404,86 TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.

1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Davacı vekilinin temyizine gelince, dava, davalı kooperatif üyeliğinden çıkarılmasına karar verilen davacının yaptığı ödentilerin iadesi için başlattığı icra takibine davalının vaki itirazının iptali istemine ilişkindir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 17/1. maddesi ve anasözleşmenin 15. maddesi gereğince, kooperatiften ayrılan ortak, ödemiş olduğu aidatın tamamını değil, ayrıldığı yıl bilançosuna göre hesaplanacak olan masraf hissesi düşüldükten sonra bakiyesinin iadesini talep hakkını haiz olup, ayrıldığı yılın bilançosunun genel kurulca kabulü suretiyle kesinleşmesinden itibaren bir ayın sonunda davalı temerrüde düşer. Ancak, ayrılan ortağın yerine yeni ortak alınması halinde eski ortağın yapmış olduğu ödemelerin derhal kendisine iade edilmesi gerekmektedir. Belirtilen her iki durumda da iade edilecek aidatlar bakımından ifa günü belli olup, kooperatifin temerrüde düşürülmesi için ayrıca ihtar edilmesine gerek yoktur.

Somut olayda, davacının ihracının kesinleştiği 2007 yılının bilançosuna göre belirlenecek masraflardan davacı payına düşen kısmının mahsubu gerekirken, davacının ortaklığının sürdüğü tüm yıllara ilişkin bilançolardaki giderlerin ayrı ayrı toplanarak mahsubu doğru görülmemiştir.

Diğer yandan, davacı vekilinin, müvekkilinin ihracından sonra yerine yeni ortak alındığını rapora itirazında ileri sürmesine rağmen, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, doğrudan davacının yerine yeni ortak alınıp alınmadığı hususu üzerinde durulmamıştır. Davacıya derhal ödemede bulu-nulabilmesi için kooperatife yeni ortak alınması yeterli olmayıp, alınan ortağın doğrudan davacının yerine alınmış olması gerekir. Mahkemece de bu yönde bir inceleme ve araştırma yapılmamıştır.

Davacının yerine yeni ortak alınmış ise o tarihte, aksi halde mahkeme kararındaki gibi 29.07.2008 tarihinde davalı temerrüde düşmüş olacağından bilirkişiden yukarıda açıklanan ilkeler çerçevesinde ek rapor alınarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik incelemeye dayalı hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.