Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E.2012/638 K.2012/1424

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Davacılar vekili, müvekkillerinden...'nin 12.08.1992 tarihinde davalı kooperatife ortak olduğunu ve hissesini diğer müvekkil ...'ye 09.12.1995 tarihinde devrettiğini, kooperatifin hisse devrine göre işlem yapmadan müvekkili ...'ye sadece kendi ortaklığından kaynaklanan daire teslimini yapmasına rağmen müvekkili...'den devralınan ortaklığa ilişkin daire teslimini yapmadığını, müvekkillerinden...'nin, 12.08.1992 – 20.06.1994 tarihleri arasında toplam 8.881 $ karşılığı toplam 14.648,68 TL ödeme yaptığını, davalının teslim etmesi gereken dairenin arsa payı ile değerinin 40.000,00 TL olduğunu,

aylık kira bedelinin aylık 150,00 TL den 84 aylık kira ecri misil bedelinin 12.600,00 TL olduğunu, davalı kooperatifin yöneticilerinin ceza mahkemesinde yargılanmalarının devam ettiğini ileri sürerek, şimdilik 10.000,00 TL nin faiziyle tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacılardan...'nin ortaklık kaydı ve hisse devrine ilişkin bir kayıt ve evrakın bulunmadığını, kooperatif kayıtlarında sadece davacılardan ...'nin tek ortaklığı ve bu ortaklık için ödemelerinin olduğunu, eski yönetim dönemine ait devir kayıtlarının mevcut olmadığını, aynı anda her iki davacının davacı sıfatının bulunmayacağını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davalı kooperatifin 425 nolu ortağı davacı ...'nin 12.08.1992-20.06.1994 tarihleri arasında kooperatife toplan 102,00 TL ödeme yaptığı, 18 nolu ortak olan diğer davacı ...'nin bu dönemde yaptığı ödemelerin 168,60 TL olduğu, 09.12.1995 tarihinde davacılardan...'nin diğer davacı ...'ye kooperatif ortaklığını devrettiği, davacı ...'nin devraldığı kooperatif ortaklığı hakkında bir ödemesinin bulunmadığı, tek bir ortaklık için ödeme yaptığı ve karşılığında kooperatifçe 1 daire teslim edildiği,

davacı ...'nin diğer davacı ...'den devraldığı ortaklıktan kaynaklanan devir öncesi yapılan 102,00 TL nin güncel değeri olan 17.500,00 TL yi davalıdan istiyebileceği, davacı ...'nin ortaklığını ...'ye devretmesi sebebiyle iadesini talep edebileceği bir bedel kalmadığı, davacılar edimlerini yerine getirmediğinden davacıların daire bedeli ve ecri misil taleplerinin reddinin gerektiği gerekçesiyle davacılardan ... yönünden açılan davanın reddine, diğer davacı ... yönünden davanın kabulüne, 17.500,00 TL nin dava tarihinden itibaren yasal faizi birlikte tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

1) Hukuki uyuşmazlığın çözümü için mahkemece, öncelikle tarafların ileri sürdüğü ve savunduğu hususlar çerçevesinde maddi olayın denetime de elverişli olacak şekilde aydınlatılması ve bundan sonra hukukun somut olaya uygulanması gerekmektedir.

Bu husus HUMK 75/2 maddesinde "Hakim müphem ve mütenakız gördüğü iddia veya sebepler hakkında izahat istiyebilir." şeklinde düzenlenmişken, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "hâkimin davayı aydınlatma ödevi" başlıklı 31/1. maddesinde "Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir." şeklinde düzenlenmiş ve bunun hakimin bir ödevi olduğunu açıkça vurgulamıştır.

Davanın ileri sürülüş biçimine göre, davacıların talepleri maddi ve hukuki açıdan belirsiz ve çelişkili olup uyuşmazlığın aydınlatılması için zorunlu olarak davacılardan açıklama istenmelidir.

Öte yandan, HUMK 276/3 maddesi gereğince "Yalnız bir kişi ehlivukuf intihap edilebilir. Üçten ziyade intihap olunamaz." Benzer husus bilirkişi sayısını düzenleyen 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 267/1 maddesinde "Mahkeme, bilirkişi olarak, yalnızca bir kişiyi görevlendirebilir. Ancak, gerekçesi açıkça gösterilmek suretiyle, tek sayıda, birden fazla kişiden oluşacak bir kurulun bilirkişi olarak görevlendirilmesi de mümkündür." şeklinde düzenlenmiştir.

Somut olayda, belirtilen hukuk kaidelerine riayet edilmeksizin 2 bilirkişinin denetime elverişli olmayan, uyuşmazlığı çözmekte yetersiz raporlarına itibar edilerek yeterli incelemeye dayanmadan hüküm kurulmuştur.

Mahkemece, kooperatifin tüm defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılarak kooperatif konusunda uzman bir bilirkişi heyetinden tarafların ileri sürdüğü ve savunduğu hususlar çerçevesinde bir rapor alınarak, davacı ...'nin diğer davacı ...'ye kooperatif ortaklığını devrettiği hususunun kooperatif kayıtlarına işlenip işlenmediği, ...'nin davalı kooperatifteki ortaklığının, 09.12.1995 tarihinden itibaren tek ortaklık sahibi olarak mı, iki ortaklık sahibi olarak mı devam ettiği, tek ortaklık olarak devam ettiyse...'nin 425 nolu ortak olarak kooperatife ödediği aidatların ...'nin 18 nolu ortaklık ödemelerine mahsup edilip edilmediği,

belirtilen tarihten sonra genel kurullara sadece 18 nolu ortaklık için mi, yoksa 18 nolu ortaklık yanında 425 nolu ortaklık hakkıyla mı katıldığı,...'nin ödediği aidatlar toplamının ...'nin var olan ortaklık aidatlarına mahsubu yapılmadıysa ileri sürülen devir tarihinden sonra davacıların bu duruma ses çıkarmayarak...'nin ortaklıktan zımni olarak ayrılmış kabul edilip edilmeyeceği,

...'nin kooperatiften bu şekilde ayrıldığının nitelendirilmesi ve ...'nin tek ortaklık hissesiyle ortaklığa devam ettiği fakat...'nin ödemelerinin ...'nin kooperatife olan borçlarından düşülmemesi halinde davanın...'nin yatırdığı aidatların istenmesine ilişkin çıkma payı talebi olarak değerlendirilerek hesaplanacak bu miktara karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır.

2) Bozma neden ve şekline göre, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.