Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E.2013/2485 K.2013/3406

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının bozma kararına uyularak yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Davacı vekili, davalının üyesi olduğu kooperatif genel kurulunca belirlenen ve toplam ....725,00 TL tutarındaki aidat ile ....877,75 TL tutarındaki temerrüt faizi borcunu ödememesi nedeniyle hakkında yapılan ... takibi sırasında, davalının işlemiş temerrüt faizi borcuna haksız şekilde itiraz ettiğini ileri sürerek, itirazın iptali ile %40 ... inkar tazminatının tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davalının aidat ve faiz borcunun bulunmadığını, bu hususun kooperatif kayıtlarıyla sabit olduğunu, aidatları geç ödeyen ortaklardan aylık %... oranında gecikme faizi alınmasına ilişkin 2007 yılı genel kurul kararının hiç bir üyeye uygulanmadığını, 2008, 2009 yıllarındaki genel kurullarda ise gecikme zammıyla ilgili aynı doğrultuda kararın alınmadığını savunarak,davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, kooperatifçe üyelere faiz uygulaması yapılmamasının davalıdan faiz istenmeyeceği anlamına gelmediği, davalının 2009 yılı Nisan ve Ekim ayları arasındaki aidat borcu ile ilgili olarak temerrüde düştüğü gerekçesiyle, davanın kabulüne dair verilen kararın davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine;Dairemizin ....05.2012 tarih 187 Esas 3603 Karar sayılı ilamıyla.

1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu’nun .... maddesine göre ortakların bu kanunun kabul ettiği esaslar dairesinde hak ve vecibelerde eşit olduğu, yasada düzenlenen bu kuralın, aynı durumda olan ortaklar arasındaki eşitlik olarak anlaşılması gerektiği, mevcut bilirkişi raporunda gecikme faizinin eşit durumdaki tüm ortaklara uygulanıp uygulanmadığı hususunun tartışılmadığı,mahkemece, davalı taraf savunmasını karşılayacak şekilde, kooperatif kayıt ve defterleri,

yönetim ve genel kurul kararları ile varsa banka hesapları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak gecikme faizinin eşit özellikteki tüm ortaklara uygulanıp uygulanmadığının tespiti ile sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği belirtilerek bozulması üzerine mahkemece, bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonunda dosya kapsamına ve benimsenen bilirkişi raporuna göre.

2007 yılından itibaren ödenmeyen aidatlara %... gecikme faizinin ortakların tamamına uygulandığı, tahsil edilenlerin tahsil tarihinde kayda alındığı, tahsil edilemeyenlerin ise, borçlu ortak hesabına kaydedildiği,dava konusu uyuşmazlıkta, Kooperatifler Kanunu'nun .... maddesi kapsamında eşitlik ilkesinin, davalının da aralarında bulunduğu bütün ortaklar bakımından gerçekleştiği, bu anlamda gecikme faizinin, davalının da aralarında bulunduğu aynı ve eşit durumdaki tüm ortaklara uygulandığı,

dolayısıyla davalının buna yönelik itirazlarının yerinde olmadığı gerekçesiyle, davanın kabulü ile işlemiş faiz yönünden itirazın iptaline karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir. Dava, aidat alacağının işlemiş faiziyle birlikte tahsili için başlatılan ... takibine işlemiş faiz yönünden vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Karar tarihinden önce 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu yürürlüğe girmiş olup, Türk Borçlar Kanunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkındaki 6101 sayılı Kanunu'nun .... maddesinde aynen "Türk Borçlar Kanunu'nun kamu düzenine ve genel ahlâka ilişkin kuralları ile geçici ödemelere ilişkin 76'ncı, faize ilişkin 88'nci, temerrüt faizine ilişkin 120'nci ve aşırı ifa güçlüğüne ilişkin 138'nci maddesi görülmekte olan davalarda da uygulanır. " hükmüne yer verilmiştir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 88. maddesinin "Faiz ödeme borcunda uygulanacak yıllık faiz oranı, sözleşmede kararlaştırılmamışsa faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre belirlenir. Sözleşme ile kararlaştırılacak yıllık faiz oranı, birinci fıkra uyarınca belirlenen yıllık faiz oranını yüzde elli fazlasını aşamaz." hükmünü içermesinin yanı sıra, temerrüt faizine ilişkin 120. maddesinde de aynen.

"Uygulanacak yıllık temerrüt faizi oranı, sözleşmede kararlaştırılmamışsa, faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre belirlenir. Sözleşme ile kararlaştırılacak yıllık temerrüt faizi oranı, birinci fıkra uyarınca belirlenen yıllık faiz oranının yüzde yüz fazlasını aşamaz.

Akdî faiz oranı kararlaştırılmakla birlikte sözleşmede temerrüt faizi kararlaştırılmamışsa ve yıllık akdî faiz oranı da birinci fıkrada belirtilen faiz oranından fazla ise, temerrüt faizi oranı hakkında akdî faiz oranı geçerli olur." düzenlemesine yer verilmiştir.

Kooperatif genel kurullarında kararlaştırılan faiz oranının anılan yasal düzenlemedeki yerine gelince; para borçları açısından borçlu temerrüdüne bağlanan sonuçlardan birisi, temerrüt faizi ödeme yükümlülüğüdür.

Temerrüt faizi borçlunun para borcunu zamanında ödememesi ve temerrüde düşmesi üzerine kanun gereği kendiliğinden işlemeye başlayan ve temerrüdün devamı müddetince varlığını sürdüren bir karşılık olması itibariyle, zamanında ifa etmeme olgusuyla doğrudan bir bağlantı içindedir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 42. maddesine göre genel kurul bütün üyeleri temsil eden en yetkili organ olup, kanun veya anasözleşme ile genel kurula tanınmış olan konular hakkında karar verme yetkisini haizdir. Konut Yapı Kooperatifi Tip Anasözleşmesi'nin .../.... maddesinin .... bendi uyarınca ortaklardan tahsil edilecek taksit miktar ve ödeme şartları ile gecikme halinde uygulanacak esasları tespit etmek genel kurulun yetkisi dahilindedir.

Genel kurulca, ödeme günü belirlenerek, (belirlenmemişse ayın sonu ödeme günü olup) aidatın süresinde ödenmesine, süresinde ödenmemesi halinde ise temerrüt faizi uygulanmasına ilişkin alınan kararın kesinleşmesi halinde, bu kararın tüm ortakları bağlayacağı açıktır. Genel kurul kararları, üyeler ile kooperatif arasında yapılmış bir sözleşme niteliğinde olup, kooperatif ve üyeler arasında ayrıca faiz oranları ile ilgili sözleşme yapılmasına gerek yoktur.

Ayrıca genel kurullarca kararlaştırılan faiz oranları daha sonraki yıllarda değiştirilmediği ve iptal edilmediği sürece genel kurula katılmasa dahi tüm üyeleri bağlar. Bu durumda, 818 sayılı BK’nın 101/.... ( 6098 sayılı TBK’nın 117.) maddesi hükmü karşısında, genel kurulun belirlediği tarih kesin vade olup, üyenin bir ihtarla ayrıca temerrüde düşürülmesine gerek kalmadan, borcun ifasının istenebileceği kuşkusuzdur.

Anapara faizi ise, borçlunun henüz temerrüde düşmeden ödemesi gereken sözleşmeyle kararlaştırılan faizdir. Bu durumda, kooperatif genel kurullarında kararlaştırılan faiz oranı, TBK' nın 88. maddesinde düzenlenen anapara faizi olmayıp, 120. maddede düzenlenen temerrüt faizine ilişkindir. Kooperatif ile üyesi arasında ticari ilişki bulunmadığından yasal oranda temerrüt faizi uygulanmalıdır.

3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun' un .../.... maddesi gereğince, bir miktar paranın ödenmesinde temerrüde düşen borçlu, sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça, geçmiş günler için .... maddede belirlenen yasal faiz oranına göre temerrüt faizi ödemeye mecburdur.

Maddenin açık ifadesinden de anlaşılacağı üzere temerrüt faizinin, yasal faiz oranından fazla alınması taraflarca kararlaştırılabilir. Anılan maddeler birlikte değerlendirildiğinde kooperatif genel kurulunca belirlenen aidatların ödenmesinde gecikme durumunda alınacak temerrüt faizinin yasal temerrüt faiz oranından daha fazla miktarda kararlaştırılabileceği anlamı çıkmaktadır. Ancak taraflar, uygulanacak temerrüt faizi oranını belirlerken, yukarıdaki paragrafta belirtilen 6098 sayılı TBK’nın 120/.... maddesinde öngörülmüş olan sınırlamayı dikkate almak zorundadırlar.

Somut olayda, davaya konu 2008-2009 dönemindeki aidat borcu ve faiz oranı kooperatif genel kurul kararlarıyla belirlendiğinden ve genel kurul kararları da sözleşme niteliğinde olduğundan davacının takip konusu alacak kalemlerine uygulanması gereken azami faiz oranı TBK’nın 120/.... maddesinde düzenlenmiş yıllık temerrüt faiz oranı olup, davacı kooperatifin genel kurullarında kabul edilmiş temerrüt faiz oranı, faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuata yani 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un .../.... maddesine göre belirlenen yasal faiz oranının yüzde yüz fazlasını aşamayacaktır.

Öte yandan, mahkemece bozma ilamına uyulmasından sonra geçmişe etkili yeni bir kanunun yürürlüğe girmesi halinde, bozma ilamına uyulmakla oluşan usuli kazanılmış hak, hukuki değer taşımayacaktır. (09.05.1960 gün ve .../... sayılı YİBK ile YHGK'nın 07.03.2012 tarih ve 2011/...-799 Esas, 2012/128 Karar sayılı ilamı bu yöndedir.)

Bu durumda, mahkemece, karar tarihinden önce yürürlüğe giren anılan yasal düzenleme bu açıklamalar çerçevesinde somut olay bakımından değerlendirilerek, işlemiş temerrüt faizi oranı ve miktarı bakımından gerektiğinde bilirkişiden denetime elverişli bir rapor alınması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, anılan yasal düzenleme gözden kaçırılarak yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.