Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E.2013/378 K.2013/664

Davacının açmış olduğu iflasın ertelenmesi davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı şirket vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Davacı vekili, müvekkili şirketin batık hale geldiğini ileri sürerek, iyileştirme projesi çerçevesinde iflasın ertelenmesini istemiş, bilahare şirketin kurtulmasının mümkün olmayacağını bildirerek iflasa karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece, iddia, müdahil beyanları, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre, davanın açıldığı tarih itibariyle davacının 2010 yılına ait defter kayıt ve belgelerindeki bilançoya ilişkin unsurların 2011 yılı ve sonraki yıllara ait defterlere aktarılmadığı, bu şekilde kaydın eksik tutulmuş olduğu, 2010 yılına ait defterlerin bilirkişi incelemesine sunulmamış olduğu, 2010 yılına ait değerlendirmenin vergi beyannamelerine göre yapılmış olduğu, mevcut deliller itibariyle davacı şirketin 6762 sayılı TTK’nın 324. (6102 sayılı TTK’nın 377.) maddesine göre yapılan değerlendirmede borca batıklık halinin mevcut olmadığı, aktiflerin fazla olduğu, pasiflerin fazlalılığına dair sübut delillerin mevcut olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı şirket vekili temyiz etmiştir.

İİK'nın 179. maddesi uyarınca iflasa karar verilebilmesi için şirketin borca batık durumda olması gerekir. Borca batıklığın tespiti için TTK'nın 324. maddesi uyarınca bir borca batıklık bilançosu hazırlanmalıdır. Mahkemece davacı şirketin borca batık durumda olmadığı kabul edilmişse de bu konudaki inceleme yeterli değildir. Zira, TTK'nın 324. maddesine göre borca batıklık bilançonda aktiflerin rayiç değerden bilançoya geçirilerek borca batıklık bilançonun çıkarılması gerekir.

Böyle bir talep üzerine mahkemece, bu şirketin öncelikle borca batık durumda olup olmadığı rayiç değerlere göre tespit edilmelidir. Bunun için borçlu şirket tarafından mahkemeye ibraz edilen bilanço üzerinde mahallinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak, rayiç değerler ve yapılan araştırma ve inceleme sonucu elde edilen gerçekçi verilere göre bilirkişilerce yeniden oluşturulacak şirket bilançosu (borca batıklık bilançosu) da dikkate alınıp bir sonuca gidilmelidir.

Borca batıklık, TTK’nın 324. maddesinde gösterilen şekilde varlıkların rayiç değerini belirlemek ve İİK’nın 178/.... madde ve fıkrasında belirtilen alacaklılar listesinde gösterilenler ile gerçek anlamda tesbit edilebilecek diğer borçların tutarına göre belirlemelidir. Borca batıklıktan kurtulma ise tüm borçların ödenmesi anlamına gelmeyip, aktifin pasiften fazla olmasını ifade eder.

Bir sermaye şirketinin borca batıklık bildiriminde bulunarak iflasını istemesi halinde, bu durumun mahkemece re’sen tesbiti gerekir. Bu tesbitin yapılmasında, davacının sunduğu delillere ek olarak, mahkemece gerekli görülen diğer delillerin toplanması, bu kapsamda ilgisi görülen kamu kurumlarından alınacak bilgiler, yapılacak keşif ve mahkemece atanacak bilirkişilerce düzenlenecek raporlar da değerlendirilmelidir.

Borca batıklığın tesbitinde sadece davacının kayıtlarına değil, varlıklarının rayiç değerlerine de özellikle bakılmalı, bu noktada, konusunda uzman bilirkişilerin görüşüne başvurulmalıdır.

Dava teorisindeki genel ilkenin bir istisnası olarak, borca batıklık sadece dava tarihi itibariyle değil, yargılama safhasındaki olumlu veya olumsuz gelişmeler de dikkate alınarak belirlenmelidir.

Bu itibarla mahkemece sadece davanın açıldığı tarihin esas alınması doğru olmadığı gibi, davacının defterlerini sunmamış olmasının ve özellikle sürekli zarar ettiği anlaşılan davacı şirketin, herhangi bir ödeme yapmamış olmasına rağmen, bilançosundaki pasif kalemlerin sonraki yıllar hesaplarına aktarılmamasından hareketle, borca batık olmadığı şeklindeki kabulde isabet görülmemiştir.

Açıklanan durum karşısında davacı şirketin mevcut kayıtları; mahkemece ulaşılabilecek tapu, trafik, sanayi ve ticaret odaları, ticaret sicil kayıtları gibi hakkında bilgi alınabilecek belgeler, varlık kalemlerinin rayiç değerlerine ilişkin uzman (teknik) bilirkişi görüşleri ve somut olay bakımından özellik arz edebilecek diğer verilerin toplanmasından sonra, konusunda uzman bir bilirkişi heyetinden alınacak teknik, detaylı ve denetime elverişli rapor sonucuna göre borca batıklığın yukarıda gösterilen ilkeler çerçevesinde tesbiti ile varılacak uygun sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve hatalı değerlendirmelerle yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.