Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E.2013/4194 K.2013/4679

Taraflar arasındaki iflas davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Davacılar vekili, müvekkillerinin ilama dayalı alacağının ... emri ile talep edilmesine rağmen ödenmediğini ileri sürerek, davalının iflasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı şirket, yargılamaya katılmamış, davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; davacıların ilama bağlı alacağının davalıdan ... emri ile istenildiği halde ödenmediği, gerekli ilanların yapıldığı, süresi içerisinde bir itiraz olmadığı, İİK'nın 177/...-.... maddesinde belirtilen şartların gerçekleştiği gerekçesiyle, davanın kabulü ile anılan madde hükmü gereğince davalı şirketin iflasına karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

...-Dava, İİK'nın 177/.... maddesine dayalı doğrudan iflas istemine ilişkindir.

7201 Sayılı Tebligat Kanunu’nun:

“Hükmi Şahıslara ve Ticarethanelere Tebligat” başlıklı .... maddesinde:

“Hükmi şahıslara tebliğ, salahiyetli mümessillerine, bunlar birden ziyade ise, yalnız birine yapılır.

Bir ticarethanenin muamelelerinden doğan ihtilaflarda, ticari mümessiline yapılan tebliğ muteberdir.”

“Hükmi Şahısların Memur Ve Müstahdemlerine Tebligat” başlıklı .... maddesinde:

“Hükmi şahıslar namına kendilerine tebliğ yapılacak kimseler her hangi bir sebeple mûtat ... saatlerinde ... yerinde bulunmadıkları veya o sırada evrakı bizzat alamayacak bir halde oldukları takdirde tebliğ, orada hazır bulunan memur veya müstahdemlerinden birine yapılır.”

hükümleri yer almaktadır.

Yine, Tebligat Kanunu'nun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin:

“Tüzel kişilere ve ticari işletmelere tebligat” başlıklı .... maddesinde;

“Tüzel kişilere tebliğ yetkili temsilcilerine, bunlar birden çok ise yalnız birine yapılır.

Bakanlıkların ve bunların teşkilatının, Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na ekli (I) sayılı cetvelde yer alan genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, (II) sayılı cetvelde yer alan özel bütçeli idareler, (III) sayılı cetvelde yer alan düzenleyici ve denetleyici kurumlar, (IV) sayılı cetvelde yer alan sosyal güvenlik kurumları ile il özel idarelerinin, belediyelerin, köylerin ve özel kanunlarına dayanılarak kurulmuş bulunan teşekküllerle, şirketlerin, derneklerin ve vakıfların yetkili temsilcileri, bağlı bulundukları kanunlara ve statülerine göre tayin edilir.

Gerçek ve tüzel kişilere ait ticari işletmelerin işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, ticari işletmenin o işlemde yetkili ticari temsilcisine yapılan tebliğ geçerlidir.”

"Tüzel kişilerin memur ve müstahdemlerine tebligat” başlıklı .... maddesinde;

“Tüzel kişiler adına tebligatı almaya yetkili kişiler, herhangi bir sebeple mutat ... saatlerinde işyerinde bulunmamaları veya o sırada evrakı bizzat alamayacak bir halde olmaları durumunda tebliğ, tüzel kişinin o yerdeki sürekli çalışan memur veya müstahdemlerinden birine yapılır.

Ancak, kendisine tebliğ yapılacak memur veya müstahdemin, tüzel kişinin o yerdeki teşkilatı veya personeli içinde görev itibariyle tebligatın muhatabı olan tüzel kişinin temsilcisinden sonra gelen bir kimse veya evrak müdürü gibi esasen bu tür işlerle görevlendirilmiş bir kişi olması gereklidir.

Bu kişilerin de bulunmaması halinde, bu husus tebliğ mazbatasında belirtilir ve tebliğ, o yerdeki diğer bir memur veya müstahdeme yapılır.”

Düzenlemelerine yer verilmiştir.

Somut olayda dava dilekçesinin davalı şirkete tebliğine ilişkin tebliğ belgesinde davalı yetkilisinin işyerinde bulunmama sebebi belirtilmeksizin mutemet...e tebliğ yapıldığı yazıldığından, anılan madde hükümlerine uygun olmayan tebligat geçersizdir.

6100 sayılı HMK'nın .... maddesi uyarınca davanın tarafları kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptir.

Hukuki dinlenilme hakkının gereği olarak taraflar duruşmaya çağrılmadan, eş anlatımla; taraf teşkili sağlanmadan hüküm verilememesi, Anayasanın 36. maddesi ile düzenlenen iddia ve savunma hakkının kullanılmasına olanak tanınması ilkesinin doğal bir sonucudur ve aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin .... maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının da en önemli unsurudur.

Mahkemece, yasanın bu açık hükmüne aykırı olarak kendisine usulüne uygun tebligat yapılmayarak savunma hakkı kısıtlanmış olan davalı tarafa usulünce dava dilekçesi tebliğ edilip, ortaya koyacağı deliller toplanıp, savunmaları da dikkate alınarak bir değerlendirme yapılması gerekirken, taraf teşkili sağlanmadan davalının yokluğunda yargılama yapılıp hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

...-Bozma nedenine göre davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelemesine şimdilik gerek görülmemiştir. ...-Kabule göre de, İİK'nın 177/son hükmü "Türkiye'de bir yerleşim yeri veya mümessili bulunan borçlu dinlenmek için kısa bir müddetle mahkemeye çağrılır." hükmünü haiz olup, emredici niteliktedir. Mahkemece, re'sen gözetilmesi zorunludur. Hal böyle olunca, mahkemece davalı şirketi temsile yetkili kişi veya kişilerin celbedilip, dinlenmeden ve böylece anılan Yasa'nın emredici hükmüne uyulmadan yazılı şekilde hüküm kurulmasında da isabet görülmemiştir.