Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E.2013/511 K.2013/1293

Taraflar arasındaki birleştirilen menfi tespit ve ihraç kararının iptali davalarının bozma kararına uyularak yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı asıl davanın reddine, birleşen davada kesinleştiğinden karar verilmesine yer olmadığına yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde asıl davada davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Asıl davada davacı vekili, davalı kooperatifin yönetim kurulunca ....08.2005 tarihinde alınan 55 nolu kararla müvekkilinin kooperatife peşin ödemeli üye olarak kabul edildiğini, iki hisse için belirlenen 108.000,00 TL bedelin müvekkilince ödendiğini, kooperatifin yeni yöneticilerince müvekkilinden ihtarname ile ....095,08 TL aidat ve gecikme borcu talep edildiğini ileri sürerek, davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Asıl davada davalı vekili davayı kabul etmediklerini, davacının tek ödemeli üyelik iddiasının gerçeği yansıtmadığını, bu konuda eski yöneticilerce düzenlenmiş olan belgelerin geçersiz ve yok hükmünde olduğunu, davacının aidat ve işlemiş faiz borcu bulunduğunu savunarak, asıl davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Birleşen davada davacı vekili, müvekkilinin davalı kooperatiften peşin ödeme suretiyle satın aldığı daireler nedeniyle üye yapıldığını, ancak aidat borcu kaldığından bahisle ihtarname keşide edilip sonuçta ........2009 tarihli yönetim kurulu kararı ile üyelikten çıkarıldığını ileri sürerek, ihraç kararının iptalini talep ve dava etmiştir.

Birleşen davada davalı vekili, davacının kooperatife olan borcunu gönderilen ihtarlara rağmen ödemediğini, bu nedenle hakkında ihraç kararı alındığını, alınan kararın yasa ve anasözleşme hükümlerine uygun olduğunu savunarak, birleşen davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne dair verilen kararın asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizce, davacının peşin ödemeli ortak alınması yönünde bir genel kurul kararı olmadığı, bu durumda taraflar arasındaki ihtilafın davacının ödemekle yükümlü olduğu aidat borcunun hesaplanması noktasında olduğu, kooperatifler konusunda uzman bir bilirkişi yahut heyeti seçilerek,

davacıya gönderilen ihtarnamelerde istenilen borcun gerçek borcu yansıtıp yansıtmadığı ve gerçek borç miktarının ne olduğunun belirlenmesi için kooperatif defter kayıt ve belgeleri, genel kurul ve yönetim kurulu kararları ile varsa banka kayıtları üzerinde inceleme yapılması gerekliliğinden bozulması üzerine; mahkemece uyulmasına karar verilen bozma kararı doğrultusunda alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; menfi tespit istemli asıl davanın, kooperatifçe gönderilen ikinci ihtarnameyle talep edilen ....095,08 TL aidat

alacağının talep edilemeyeceği iddiası ile açıldığı ve davacının dava tarihi itibari ile iki ayrı üyelikten kaynaklanan 73.377,80 TL aidat ve 60.143,38 TL faiz borcu olmak üzere toplam 133.521,... TL borçlu olduğu gerekçesiyle asıl davanın reddine, birleşen dava yönünden ise temyiz edilmeksizin kesinleşmiş bulunduğundan karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararı, asıl davada davacı vekili temiz etmiştir.

...) Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı doğrultusunda inceleme yapılıp hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, bozmanın kapsamı dışında kesinleşmiş olan yönlere ilişkin temyiz itirazları incelenemeyeceğine göre, asıl davada davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde değildir.

...) Asıl dava, menfi tespit istemine ilişkindir. Karar tarihinden önce yürürlüğe giren Türk Borçlar Kanunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkındaki 6101 sayılı Kanunu'nun .... maddesinde aynen "Türk Borçlar Kanunu'nun kamu düzenine ve genel ahlâka ilişkin kuralları ile geçici ödemelere ilişkin 76'ncı, faize ilişkin 88'nci, temerrüt faizine ilişkin 120'nci ve aşırı ifa güçlüğüne ilişkin 138'nci maddesi görülmekte olan davalarda da uygulanır. " hükmüne yer verilmiştir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 88. maddesinin "Faiz ödeme borcunda uygulanacak yıllık faiz oranı, sözleşmede kararlaştırılmamışsa faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre belirlenir. Sözleşme ile kararlaştırılacak yıllık faiz

oranı, birinci fıkra uyarınca belirlenen yıllık faiz oranını yüzde elli fazlasını aşamaz." hükmünü içermesinin yanı sıra, temerrüt faizine ilişkin 120. maddesinde de aynen; "Uygulanacak yıllık temerrüt faizi oranı, sözleşmede kararlaştırılmamışsa, faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre belirlenir. Sözleşme ile kararlaştırılacak yıllık temerrüt faizi oranı, birinci fıkra uyarınca belirlenen yıllık faiz oranının yüzde yüz fazlasını aşamaz. Akdî faiz oranı kararlaştırılmakla birlikte sözleşmede temerrüt faizi kararlaştırılmamışsa ve yıllık akdî faiz oranı da birinci fıkrada belirtilen faiz oranından fazla ise, temerrüt faizi oranı hakkında akdî faiz oranı geçerli olur." düzenlemesine yer verilmiştir.

Kooperatif genel kurullarında kararlaştırılan faiz oranının anılan yasal düzenlemedeki yerine gelince; para borçları açısından borçlu temerrüdüne bağlanan sonuçlardan birisi, temerrüt faizi ödeme yükümlülüğüdür.

Temerrüt faizi borçlunun para borcunu zamanında ödememesi ve temerrüde düşmesi üzerine kanun gereği kendiliğinden işlemeye başlayan ve temerrüdün devamı müddetince varlığını sürdüren bir karşılık olması itibariyle, zamanında ifa etmeme olgusuyla doğrudan bir bağlantı içindedir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 42. maddesine göre genel kurul bütün üyeleri temsil eden en yetkili organ olup, kanun veya anasözleşme ile genel kurula tanınmış olan konular hakkında karar verme yetkisini haizdir. Konut Yapı Kooperatifi Tip Anasözleşmesi'nin .../.... maddesinin .... bendi uyarınca ortaklardan tahsil edilecek taksit miktar ve ödeme şartları ile gecikme halinde uygulanacak esasları tespit etmek genel kurulun yetkisi dahilindedir.

Genel kurulca, ödeme günü belirlenerek, (belirlenmemişse ayın sonu ödeme günü olup) aidat bedelinin süresinde ödenmesine, süresinde ödenmemesi halinde ise temerrüt faizi uygulanmasına ilişkin alınan kararın kesinleşmesi halinde, bu kararın tüm ortakları bağlayacağı açıktır. Genel kurul kararları, üyeler ile kooperatif arasında yapılmış bir sözleşme niteliğinde olup, kooperatif ve üyeler arasında ayrıca faiz oranları ile ilgili sözleşme yapılmasına gerek yoktur. Ayrıca genel kurullarca kararlaştırılan faiz oranları daha sonraki

yıllarda değiştirilmediği ve iptal edilmediği sürece genel kurula katılmasa dahi tüm üyeleri bağlar. Bu durumda, 818 sayılı BK 'nın 101/.... ( 6098 sayılı T.B.K' nın 117. ) maddesi hükmü karşısında, genel kurulun belirlediği tarih kesin vade olup, üyenin bir ihtarla ayrıca temerrüde düşürülmesine gerek kalmadan, borcun ifasının istenebileceği kuşkusuzdur. Anapara faizi ise, borçlunun henüz temerrüde düşmeden ödemesi gereken sözleşmeyle kararlaştırılan faizdir.

Bu durumda, kooperatif genel kurullarında kararlaştırılan faiz oranı, TBK'nın 88.maddesinde düzenlenen anapara faizi olmayıp, 120. maddede düzenlenen temerrüt faizine ilişkindir. Kooperatif ile üyesi arasında ticari ilişki bulunmadığından yasal oranda temerrüt faizi uygulanmalıdır.

3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun' un .../.... maddesi gereğince, bir miktar paranın ödenmesinde temerrüde düşen borçlu, sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça, geçmiş günler için .... maddede belirlenen yasal faiz oranına göre temerrüt faizi ödemeye mecburdur. Maddenin açık ifadesinden de anlaşılacağı üzere temerrüt faizinin, yasal faiz oranından fazla alınması taraflarca kararlaştırılabilir.

Anılan maddeler birlikte değerlendirildiğinde kooperatif genel kurulunca belirlenen aidatların ödenmesinde gecikme durumunda alınacak temerrüt faizinin yasal temerrüt faiz oranından daha fazla miktarda kararlaştırılabileceği anlamı çıkmaktadır. Ancak taraflar, uygulanacak temerrüt faizi oranını belirlerken, yukarıdaki paragrafta belirtilen 6098 sayılı TBK’nın 120/.... maddesinde öngörülmüş olan sınırlamayı dikkate alınmak zorundadırlar.

Somut olayda, davacıdan ihtarname ile istenen aidat ve faiz oranı kooperatif genel kurul kararlarıyla belirlendiğinden ve genel kurul kararları da sözleşme niteliğinde olduğundan aidat borcuna uygulanması gereken azami faiz oranı TBK’nın 120/.... maddesinde düzenlenmiş yıllık temerrüt faiz oranı olup, davalı kooperatifin genel kurullarında kabul edilmiş temerrüt faiz oranı, faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuata yani 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un .../.... maddesine göre belirlenen yasal faiz oranının yüzde yüz fazlasını aşamayacaktır.

Bu durumda, mahkemece, karar tarihinden önce yürürlüğe giren anılan yasal düzenleme bu açıklamalar çerçevesinde somut olay bakımından değerlendirilerek, işlemiş temerrüt faizi oranı ve miktarı bakımından gerektiğinde bilirkişiden, açıklamalı, gerekçeli ve denetime elverişli bir rapor alınması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.