Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E.2014/3325 K.2014/7858

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Davacı vekili, müvekkilinin 20.05.2002 tarihinde davalı kooperatife üye olduğunu, 2004 yılında ise ihraç kararı alındığının belirtildiğini, kullandığı ve iadesi istenen daire için harcama yaparak daha iyi hale getirdiğini ileri sürerek, müvekkilinin kullanmış olduğu dairenin müvekkili adına tesciline, olmadığı taktirde 60.000,00 TL'nın dava tarihinden itibaren faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacının kullandığı bölümün sığınak niteliğinde bulunduğunu, genel kurul kararı uyarınca davacıya 20.000,00 TL ödenmesi gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre; davacının üyelikten ihraç kararının iptal edildiği, davacıya isabet eden bölümün projede sığınak niteliğinde olduğu, bu nedenle davacı adına tescilinin mümkün olmadığı, davacının ödemelerinin dava tarihi itibariyle güncel değerinin 67.836,78 TL'ye ulaştığı gerekçesiyle, davacının tescil isteminin reddine, 60,000,00 TL'nın dava tarihinden, 7.836,78 TL'nın ise ıslah tarihi olan 02.05.2013 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dava, kendisine konut tahsis edilmeyen kooperatif ortağının tazminat istemine ilişkindir.

Bir yapı kooperatifinin ana amacı ortakların akçalı yükümlülüklerini yerine getirmeleri karşılığında anasözleşmeye uygun, konut ya da işyeri teslim etmektir. Çeşitli nedenlerle konut ya da işyeri tahsisi imkansızlığı ortaya çıktığında ortağın uygun bir tazminat isteme hakkı bulunmaktadır.

Normal ödemesini yapıp konut sahibi olan üyelerle eşit miktarda ödemesi bulunduğu tespit edilen, diğer anlatımla eksik ödemesi bulunmadığı belirlenen, ancak kendisine konut tahsis ve teslimi yapılamayan ortağın ödemesi eksik olmayan diğer üyelere verilen emsal bir konutun dava tarihi itibariyle rayiç değerini talep edebileceğinin, hiç ödemesi yok ise konut karşılığı tazminat isteminin reddi gerektiğinin kabulü gerekir.

Eksik ödemesi olan bir üyenin konut karşılığı tazminat alacağının hesaplanma şekli dairemizin yerleşik uygulamalarında aşağıdaki gibi formüle edilmiştir:

a- Önce, ortaklara tahsis edilen konut veya işyerinin dava tarihi itibariyle rayiç değeri saptanmalıdır.

b- Davalı kooperatife normal ödentilerini gerçekleştiren bir ortağın ödemelerinin, ödeme yaptıkları tarihler itibariyle toplam ödemeleri dava tarihine kadar (Toptan Eşya Fiyat Endeksi Artış ortalama rakamları esas alınarak) taşınarak, güncel değeri bulunmalıdır.

c- Bundan sonra, yukarıda (a) bendinde bulunan değerden (b) bendinde bulunan değer çıkarılarak kooperatife normal ödeme yapan bir ortağın, bu ödemelerine karşı ne miktarda yararlanma elde ettiği ortaya çıkarılmalıdır.

d- Bunu takiben, davacı eksik ödeme yapan ortağın ödentileri (b) bendinde ilkelere göre dava tarihine taşınarak eksik ödeme miktarı da güncelleştirilmelidir.

e- Bu hesaplamalardan sonra, normal ödentilerini gerçekleştiren bir ortağın yukarıda (b) bendinde bulunan ödemelerinin güncel değeri karşılığı, yine yukarıda (c) bendinde bulunan bir yararlanmayı sağladığına göre, davacının (d) bendindeki eksik ödemelerinin güncel değerinin ne miktarda yarar sağlaması gerektiği, orantı kurallarına göre belirlenmelidir. Yani sonuç olarak, (d) bendinde bulunan miktar, (c) bendinde bulunan değerle çarpıldıktan sonra bulunan miktarın (b) bendinde bulunan miktara bölünmesi sonucu bulunacak miktara (d) bendinde bulunan davacı ödemelerinin güncel değerinin ilave edilmesi sonucu bulunacak miktar, davacı ortağın bu davada kooperatiften talep etmesi mümkün olan zarar miktarını belirleyecek ve mahkemece (talep miktarı aşılmadan) bu miktara hükmedilecektir.

Somut olayda davacının davalı kooperatifin ortağı olduğu, davacıya isabet eden bölümün projede sığınak olarak ayrıldığı, davacıya tahsis edilebilecek başka bir konutun da bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, mahkemece, kooperatifler konusunda uzman bir bilirkişi heyetine kooperatif defter, kayıt ve belgeleri üzerinde inceleme yaptırılarak; davacının ödemelerinin eksik olması halinde yukarıda belirlenen formül uyarınca tazminat miktarı, davacı ödemelerinin tam olması halinde ise diğer üyelere verilen emsal konutun dava tarihi itibariyle rayiç değeri açıklamalı, gerekçeli ve denetime elverişli rapor ile belirlenip, oluşacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle karar verilmesi doğru olmamıştır.