Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E.2014/4944 K.2014/7521

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Davacı vekili, davalı kooperatif ortağı olan müvekkiline daire tahsis edilerek tapuda adına tescil edildiğini, ancak kur'a sonuçlarına aykırı şekilde dairelerin dağılımı ve tahsisler yapıldığından, müvekkiline tahsis edilen bağımsız bölüm tapusunun mahkemece iptal edilerek dava dışı başka bir ortak adına tesciline karar verildiğini, davalı adına kayıtlı tahsis edilmemiş konut bulunduğu halde müvekkiline tahsisinin yapılmadığını ileri sürerek, Zonguldak İli, Merkez İlçesi, ... Mahallesi,...ada 419 no'lu parselde bulunan AB Blok, 1. Kat 6 no'lu bağımsız bölümün davalı adına olan tapusunun iptali ile müvekkili adına tesciline, olmadığı takdirde fazlaya ilişkin hakkın saklı kalması kaydıyla 50.000,00 TL' nin dava tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsilini, talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, talebin zamanaşımına uğradığını, kur'ada başkasına isabet eden yerin davacıya verildiğini, davacının davaya konu daire ile ilgisinin olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davacının davalı kooperatif ortağı olduğu, her ne kadar kur'a tutanağında davacının ismi bulunmadığı ve kur'aya dahil edilmediği görülmüş ise de, mahkemenin 2005/3 Esas sayılı dosyası kapsamında C Blok Bodrum Kat 1 no'lu dairenin davacı M..

D..' ya tahsis edildiği, dava sonucunda henüz kooperatif adına kayıtlı bulunan bağımsız bölümün tapusunun iptali ile kur'a tutanağında dairenin isabet ettiği, Y.

Y. mirasçıları adına tesciline karar verildiği, kooperatif ortaklığına kabul edilmesi ve ödemelerini yapmasına rağmen sonuç olarak davacıya tahsis ve adına tescil edilen bir daire bulunmadığı, davacıya tahsis edilmesi gereken dairenin dava tarihindeki değerinin 70.000,00 TL olarak belirlendiği gerekçesiyle ve taleple bağlı kalınarak, davanın kabulü ile 50.000,00 TL nin dava tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir. 1)Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde değildir. 2)Dava, kendisine konut tahsis edilmeyen kooperatif ortağının tazminat istemine ilişkindir.

Bir yapı kooperatifinin ana amacı ortakların akçalı yükümlülüklerini yerine getirmeleri karşılığında anasözleşmeye uygun, konut ya da işyeri teslim etmektir. Çeşitli nedenlerle konut ya da işyeri tahsisi imkansızlığı ortaya çıktığında ortağın uygun bir tazminat isteme hakkı bulunmaktadır.

Normal ödemesini yapıp konut sahibi olan üyelerle eşit miktarda ödemesi bulunduğu tespit edilen, diğer anlatımla eksik ödemesi bulunmadığı belirlenen, ancak kendisine konut tahsis ve teslimi yapılamayan ortağın ödemesi eksik olmayan diğer üyelere verilen emsal bir konutun dava tarihi itibariyle rayiç değerini talep edebileceğinin, hiç ödemesi yok ise konut karşılığı tazminat isteminin reddi gerektiğinin kabulü gerekir.

Eksik ödemesi olan bir üyenin konut karşılığı tazminat alacağının hesaplanma şekli dairemizin yerleşik uygulamalarında aşağıdaki gibi formüle edilmiştir.

a- Önce, ortaklara tahsis edilen konut veya işyerinin dava tarihi itibariyle rayiç değeri saptanmalıdır.

b- Davalı kooperatife normal ödentilerini gerçekleştiren bir ortağın ödemelerinin, ödeme yaptıkları tarihler itibariyle toplam ödemeleri dava tarihine kadar (Toptan Eşya Fiyat Endeksi Artış ortalama rakamları esas alınarak) taşınarak, güncel değeri bulunmalıdır.

c- Bundan sonra, yukarıda (a) bendinde bulunan değerden (b) bendinde bulunan değer çıkarılarak kooperatife normal ödeme yapan bir ortağın, bu ödemelerine karşı ne miktarda yararlanma elde ettiği ortaya çıkarılmalıdır.

d- Bunu takiben, davacı eksik ödeme yapan ortağın ödentileri (b) bendinde ilkelere göre dava tarihine taşınarak eksik ödeme miktarı da güncelleştirilmelidir.

e- Bu hesaplamalardan sonra, normal ödentilerini gerçekleştiren bir ortağın yukarıda (b) bendinde bulunan ödemelerinin güncel değeri karşılığı, yine yukarıda (c) bendinde bulunan bir yararlanmayı sağladığına göre, davacının (d) bendindeki eksik ödemelerinin güncel değerinin ne miktarda yarar sağlaması gerektiği, orantı kurallarına göre belirlenmelidir. Yani sonuç olarak, (d) bendinde bulunan miktar, (c) bendinde bulunan değerle çarpıldıktan sonra bulunan miktarın (b) bendinde bulunan miktara bölünmesi sonucu bulunacak miktara (d) bendinde bulunan davacı ödemelerinin güncel değerinin ilave edilmesi sonucu bulunacak miktar, davacı ortağın bu davada kooperatiften talep etmesi mümkün olan zarar miktarını belirleyecek ve mahkemece (talep miktarı aşılmadan) bu miktara hükmedilecektir.

Somut olayda davacının davalı kooperatifin ortağı olduğu ve dosya kapsamından davacıya tahsis edilebilecek bir konutun bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, mahkemece, kooperatifler konusunda uzman bir bilirkişi heyetinden kooperatif defter, kayıt ve belgeleri üzerinde inceleme yaptırılarak, kendisine konut tahsisinin mümkün bulunmadığı belirlenen davacının ödemelerinin eksik olması halinde yukarıda belirlenen formül uyarınca tazminat hesabı yapılması, ödemelerinin tam olması halinde diğer üyelere verilen emsal konutun dava tarihi itibariyle rayicinin belirlenmesi gerektiği gözetilerek, açıklamalı, gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınıp oluşacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle karar verilmesi doğru olmamıştır.