Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E.2015/9930 K.2016/826

Taraflar arasındaki kooperatifin ihyası davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı ... vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacılar vekili, müvekkilleri ile ... arasında Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2013/88 E., 2013/395 K. sayılı dosyası ile görülen ve temyiz incelemesinde olan tazminat davasından önce davalı ... tasfiye edilerek sicilden terkin edildiğini, temyiz incelemesinde olan dava dosyasının, kooperatifin terkin edilmiş olması ve temsilcinin kooperatifi temsil yetkisinin olmaması nedeniyle eksikliğin giderilmesi için geri çevrildiğini, kooperatifin sicilden terkininin usul ve yasaya aykırı olduğunu, kooperatifin yeniden ihyası gerektiğini ileri sürerek, ... ihyasını talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili, Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün koperatifin tasfiyesi üzerine yasadan kaynaklı yükümlülüğü olması nedeniyle kooperatifin terkin kaydını yaptığını, işlemin usul ve yasaya uygun olduğunu, müvekkilinin davada taraf sıfatının bulunmadığını savunarak, müvekkili yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddini istemiştir.

Diğer davalılar, davaya cevap vermemişlerdir.

Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre; kooperatiflerin tüzel kişiliğinin, ticaret sicilinden kayıtlarının terkin edilmesiyle sona ereceği, belli koşulların varlığı halinde ticaret sicilinden terkin edilen kooperatifin ihyasının mümkün olduğu, kooperatif ihyası talebinin, tasfiye memurları ve en son kayıtlı bulunduğu ticaret sicil müdürlüğü hasım gösterilerek açılacak dava ile ileri sürülebileceği gerekçesiyle, davanın kabulü ile, kooperatifin ihyasına karar verilmiştir.

Kararı, davalı ... vekili temyiz etmiştir.

1-6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 5. maddesinin yürürlükte bulunduğu dönemde Asliye Hukuk Mahkemeleri ile Ticaret Mahkemeleri arasındaki ilişki iş bölümü ilişkisi iken, 6335 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanun’un 5. maddesinde yapılan değişiklikle Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olarak değiştirilmiş ve bu durumda göreve ilişkin usul hükümlerinin uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Ancak, 6335 sayılı Yasa’nın 38. maddesi uyarınca 6102 sayılı TTK’na eklenen geçici 9. madde ile bu kanunun göreve ilişkin hükümlerinin, bu kanunun yürürlüğe girdiği 01.07.2012 tarihinden önce açılan davalarda

uygulanmayacağı, bu davaların açıldıkları tarihte yürürlükte bulunan kanun hükümlerine tabi olduğu belirtilmiştir. Dava, 01.07.2012 tarihinden sonra açılmış olup, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 98. madde hükmü yollamasıyla uygulanması gereken ve dava tarihinde yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK'nın 547. maddesi uyarınca, görevli mahkeme, Asliye Ticaret mahkemesi ise de, yargı çevresinde Asliye Ticaret Mahkemesi bulunmamakta ise, 6102 sayılı TTK'nın 5/4. maddesinde Asliye Hukuk Mahkemesi'nce davaya devam edilmesi ve görevsizlik kararı verilmemesi gerektiği açıkça öngörüldüğünden, bu davaya Asliye Hukuk Mahkemesi olarak bakılmasında bir usulsüzlük bulunmamaktadır.

Ticaret ortaklıklar gibi, kooperatifin de tüzel kişiliği bulunmaktadır. Kooperatifin tüzel kişiliği, ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer. Tüzel kişiliğin sona ermesi için de, tasfiye işlemlerinin eksiksiz tamamlanması gerekir. Şayet, tasfiye işlemleri gerektiği gibi tamamlanmamış ve tasfiyesi gereken hususlar eksik bırakılmışsa, tüzel kişilik ticaret sicilinden silinse bile, kooperatifin tüzel kişiliğinin sona erdiğinin kabulü olanaksızdır.

Bir tüzel kişiliğin son bulmasını ifade eden fesih ve tasfiye işlemi, aynı zamanda Borçlar Hukukuna ilişkin bir hukuki işlem olup, bu karar ve işlemin hataya dayanması karşısında gerçek anlamda bir tasfiye işleminden söz edilemez. Hataya veya kasta dayalı, şeklen gerçekleşmiş bir tasfiyenin kaldırılmasının gerek o işlemi gerçekleştirenlerce, gerekse bundan zarar görenlerce istenebilmesi Borçlar Hukukunun temel kurallarından biridir.

Bu tür davalarda somut olayda olduğu gibi husumet, tasfiye işlerini eksik bırakarak, tasfiyeyi sona erdiren ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 82. ve anasözleşmenin 87/12. maddesi uyarınca sicilden terkin talebi ile yükümlü olan en son görevdeki tasfiye kurulu üyelerine ve tüzel kişiliğin 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca sicile tescili ile sonrasında tasfiyenin sona ermesi halinde tasfiye memurlarının talebi üzerine sicilden terkin işlemi yapmakla ve aynı Kanun'un 98. maddesi yollamasıyla dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK'nın 547. maddesi uyarınca yeniden tescil kararı üzerine kooperatifin

yeniden tescili ile görevli yasal hasım olan Ticaret Sicil Memurluğu'na yöneltilmelidir.

Bu açıklamalara ve dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, ilgili Ticaret Sicil Memurluğu'na husumet yöneltilmesi doğru olduğundan, davalı ... vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2- Dava, ... ihyası istemine ilişkindir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 98. madde hükmü yollamasıyla dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK'nın 547. maddesi, “ (1) Tasfiyenin kapanmasından sonra ek tasfiye işlemlerinin yapılmasının zorunlu olduğu anlaşılırsa, son tasfiye memurları, yönetim kurulu üyeleri, pay sahipleri veya alacaklılar, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden, bu ek işlemler sonuçlandırılıncaya kadar, şirketin yeniden tescilini isteyebilirler. (2) Mahkeme istemin yerinde olduğuna kanaat getirirse, şirketin ek tasfiye için yeniden tesciline karar verir ve bu işlemlerini yapmaları için son tasfiye memurlarını veya yeni bir veya birkaç kişiyi tasfiye memuru olarak atayarak tescil ve ilan ettirir.” hükmünü içermektedir.

Bu durumda, mahkemece, 6102 sayılı TTK'nın 547/2. maddesi uyarınca kooperatifin anılan dosya ile sınırlı olmak üzere ek tasfiye için yeniden tesciline ve bu işlemleri yapmak üzere son tasfiye memurlarının veya yeni bir veya birkaç kişinin tasfiye memuru olarak atanmasına, kararın tescil ve ilanına, kararın bir örneğinin tescil ve ilan için Ticaret Sicil Memurluğu'na gönderilmesine karar verilmesi gerekirken, bu hususların tamamını kapsamayan ve karşılamayan yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.